Sukta 33

Mantra 1

एतायामोप गव्यन्त इन्द्रमस्माकं सु प्रमतिं वावृधाति । अनामृणः कुविदादस्य रायो गवां केतं परमावर्जते नः ॥

આ ગતિમાં અમે ગવ્યંત—પ્રકાશમય ગવાંના શોધક—ઇન્દ્રને ઉપાસવા જઈએ છીએ; તે અમારી સુ-પ્રમતિ, યોગ્ય વિવેકને વધારેછે. ઋણરહિત તે દેવ, પોતાની રાયઃ—સમૃદ્ધિમાંથી—ગવાંના કેત, કિરણોના પરમ ચિહ્નને અમારી તરફ પરાવર્તિત કરે; આંતરિક ધનની પરમ દિશા અમને પુનઃ અર્પે.

Mantra 2

उपेदहं धनदामप्रतीतं जुष्टां न श्येनो वसतिं पतामि । इन्द्रं नमस्यन्नुपमेभिरर्कैर्यः स्तोतृभ्यो हव्यो अस्ति यामन् ॥

હું તે અપ્રતિહત ધનદાતા (ધનદામ્) પાસે ઉપસ્થિત થાઉં છું—જેમ શ્યેન (બાજ) પ્રિય વસતિ તરફ ઉડી જાય તેમ. યોગ્ય અર્કો (સ્તુતિગીતો) વડે હું ઇન્દ્રને નમસ્કાર કરું છું; યાત્રામાં જે સ્તોતાઓ માટે હવ્ય (આહુતિ) સમાન છે—પોકારના ઉત્તર અને પોષણરૂપ બની રહે છે.

Mantra 3

नि सर्वसेन इषुधीँरसक्त समर्यो गा अजति यस्य वष्टि । चोष्कूयमाण इन्द्र भूरि वामं मा पणिर्भूरस्मदधि प्रवृद्ध ॥

તમે સમગ્ર સેનાના ઇષુધી (બાણ-તૂણ) બાંધી દીધા; સમરનો આર્ય (વીર) બળ, તમારી ઇચ્છા મુજબ ગાઓ (કિરણો/ગાયો)ને હાંકે છે. યુદ્ધમાં ઘોષ કરતા, હે ઇન્દ્ર—ભૂરિ વામ (અપાર કલ્યાણ) ધરાવનાર—અમારા પ્રત્યે પાણિ (કંજુષ) ન બનો; હે વૃદ્ધ (બળે વધેલા), અમાથી ઉપર શુભ દાન અટકાવી ન રાખો.

Mantra 4

वधीर्हि दस्युं धनिनं घनेनँ एकश्चरन्नुपशाकेभिरिन्द्र । धनोरधि विषुणक्ते व्यायन्नयज्वानः सनकाः प्रेतिमीयुः ॥

હે ઇન્દ્ર, તમે ધનિન દસ્યુને ઘન (પ્રહારક શસ્ત્ર) વડે નિહાળ્યો—એકલા ફરતા, ઉપશાકો (સહાયક શક્તિઓ) સાથે. ધનુષ્ય પરથી તમે આગળ વધતા તેમને વિખેરી નાખ્યા; અયજ્વાન (યજ્ઞ ન કરનાર) પ્રાચીનજન સનકાઃ વિનાશ તરફ ગયા—જ્યારે અસત્યે યજ્ઞવિધિ ન સ્વીકારી, ત્યારે સત્ય બળ સહન ન કરી શક્યા.

Mantra 5

परा चिच्छीर्षा ववृजुस्त इन्द्रायज्वानो यज्वभिः स्पर्धमानाः । प्र यद्दिवो हरिवः स्थातरुग्र निरव्रताँ अधमो रोदस्योः ॥

હે ઇન્દ્ર! જ્યારે અયજ્વાન (અદીક્ષિત) યજ્વાનો (દીક્ષિતો) સાથે સ્પર્ધા કરતા હતા, ત્યારે તું તેમના શિરો પણ દૂર ફેંકી દીધા. હે હરિવઃ (હરિત અશ્વવાળા) ઉગ્ર! જ્યારે તું દ્યૌમાંથી પ્રગટ થઈ ઊભો રહ્યો, ત્યારે તું અવ્રત (વ્રતવિહિન, નિયમભંગી) લોકોને દબાવીને—બે લોક (દ્યાવા-પૃથિવી) વચ્ચે અતિ નીચ સ્થાને—પાડી દીધા, જેથી ઋત (વ્યવસ્થા/સત્ય)નો માર્ગ પ્રબળ બને.

Mantra 6

अयुयुत्सन्ननवद्यस्य सेनामयातयन्त क्षितयो नवग्वाः । वृषायुधो न वध्रयो निरष्टाः प्रवद्भिरिन्द्राच्चितयन्त आयन् ॥

તેઓ નિર્દોષ (અનવદ્ય) એવા એકના સેનાબળ સામે ટકી ન શક્યા; ક્ષિતયો (સ્થિર વસાહતી પ્રજાઓ)—નવગ્વાઓ—તેમને તેમના સ્થાનેથી હાંકી કાઢ્યા. વૃષાયુધ (વૃષભ સમા બાહુવાળા) યોધાઓની જેમ, અને વંધ્ય કરાયેલા જેવા નિરષ્ટ (બહાર ફેંકાયેલા) બની, તેઓ ઢાળે ઢાળે વહેતા દૂર ગયા—ઇન્દ્રના જ પ્રભાવથી પણ ભયભીત થઈ.

Mantra 7

त्वमेतान्रुदतो जक्षतश्चायोधयो रजस इन्द्र पारे । अवादहो दिव आ दस्युमुच्चा प्र सुन्वतः स्तुवतः शंसमावः ॥

હે ઇન્દ્ર! આ રડતા અને ચીસો પાડતા લોકોને તું રજસ (મધ્યાકાશ)ના પાર કિનારે હાંકી દીધા. તું દ્યૌમાંથી દસ્યુને ઉપરથી જ દહન કર્યો—ઉચ્ચથી પ્રહાર કરીને. અને સુન્વત (સોમ પીસનાર/દબાવનાર) તથા સ્તુવત (સ્તુતિ કરનાર)ના શંસ (પ્રેરિત વચન/પ્રશંસા)ને તું આગળ લાવ્યો—તેને અસરકારક, સિદ્ધ બનાવ્યો.

Mantra 8

चक्राणासः परीणहं पृथिव्या हिरण्येन मणिना शुम्भमानाः । न हिन्वानासस्तितिरुस्त इन्द्रं परि स्पशो अदधात्सूर्येण ॥

પૃથ્વીના પરિઘને ઘેરી રહેલી પટ્ટી (પરિણહ) ધારણ કરીને, સોનાના મણિથી ઝગમગતા તેઓ પ્રકાશિત થયા. છતાં પોતાની ધક્કામુક્કી/પ્રેરણાઓથી તેઓ ઇન્દ્રને વટાવી શક્યા નહીં; ઇન્દ્રની આસપાસ સૂર્ય વડે જાગૃત દ્રષ્ટાઓએ વલય ગોઠવ્યો—જેથી પ્રકાશ બળના સ્વામીનું રક્ષણ કરે.

Mantra 9

परि यदिन्द्र रोदसी उभे अबुभोजीर्महिना विश्वतः सीम् । अमन्यमानाँ अभि मन्यमानैर्निर्ब्रह्मभिरधमो दस्युमिन्द्र ॥

હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તું પોતાની મહિમાથી બે લોક—રોદસી, દ્યૌ અને પૃથ્વી—ને સર્વ દિશાઓથી ઘેરી લીધો, ત્યારે વાણીના બળોથી તું અધમ દસ્યુને પાડી દીધો; જ્યારે અહંકારભર્યા બળો નિર્દાવા આત્મા સામે પોતાની મનમાની દબાવતા હતા.

Mantra 10

न ये दिवः पृथिव्या अन्तमापुर्न मायाभिर्धनदां पर्यभूवन् । युजं वज्रं वृषभश्चक्र इन्द्रो निर्ज्योतिषा तमसो गा अदुक्षत् ॥

તેઓ દ્યૌ અને પૃથ્વીના અંત સુધી પહોંચી શક્યા નહીં, ન તો માયાઓથી ધનદાતા (ધનદા)ને ઘેરી શક્યા. વૃષભ ઇન્દ્રે વજ્રને યોગમાં જોડ્યો; પ્રકાશ વડે તેણે અંધકારમાંથી ગાયો દોહી કાઢી—તમસમાંથી ખેંચી કાઢેલા જ્ઞાનકિરણો.

Mantra 11

अनु स्वधामक्षरन्नापो अस्यावर्धत मध्य आ नाव्यानाम् । सध्रीचीनेन मनसा तमिन्द्र ओजिष्ठेन हन्मनाहन्नभि द्यून् ॥

પછી જળો પોતાની સ્વધા (સ્વભાવ-વિધિ) અનુસાર વહેવા લાગ્યાં; અને મધ્યમાં નવી ધારા વધવા લાગી. સીધી દિશામાં ગતિ કરનાર મનથી ઇન્દ્રે પોતાના સર્વાધિક બળવાન હનુ (જડબા) વડે તેને આઘાત કર્યો; તેજસ્વી દિવસો સુધી ભેદી નાખ્યો—પ્રકાશના પ્રકટ થવાને અટકાવતી બંધન-પકડ તોડી.

Mantra 12

न्याविध्यदिलीबिशस्य दृळ्हा वि शृङ्गिणमभिनच्छुष्णमिन्द्रः । यावत्तरो मघवन्यावदोजो वज्रेण शत्रुमवधीः पृतन्युम् ॥

ઇન્દ્રે ઇલીબિશના દૃઢ બંધનોને નીચે સુધી ભેદી નાખ્યા; શૃંગવાળા શુષ્ણને ચીરી તોડી નાખ્યો. હે મઘવન્, જેટલું તારો વિજયી પરાક્રમ, જેટલું તારો બળ વિસ્તરે—એટલું જ વજ્ર વડે તું યુદ્ધકામી શત્રુને સંહાર્યો.

Mantra 13

अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रून्वि तिग्मेन वृषभेणा पुरोऽभेत् । सं वज्रेणासृजद्वृत्रमिन्द्रः प्र स्वां मतिमतिरच्छाशदानः ॥

પ્રેરક વેગે તેના શત્રુઓ પર ધસી ગયો; તીક્ષ્ણ વૃષભ-બળ વડે તેણે તેમની અગ્રપંક્તિઓ ફાડી. ઇન્દ્રે વજ્ર વડે વૃત્રને પછાડ્યો; આગળ ધસી, પોતાની જ મતિને પણ વટાવી—સદા વિજયી—વધુ મહાન વિજયી દર્શનમાં પ્રવેશ્યો.

Mantra 14

आवः कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्प्रावो युध्यन्तं वृषभं दशद्युम् । शफच्युतो रेणुर्नक्षत द्यामुच्छ्वैत्रेयो नृषाह्याय तस्थौ ॥

હે ઇન્દ્ર! તું કૂત્સને સહાય કરેલી—જેનામાં તું પ્રસન્ન થયો; તું યુદ્ધમાં પ્રવૃત્ત દશદ્યુમ્ન (દસગણી તેજસ્વિતા ધરાવતો) વૃષભને આગળ વધાર્યો. ખુરમાંથી ઉડેલી ધૂળ આકાશ સુધી પહોંચી; અને નૃષાહ્ય (પુરુષોને જીતનાર) બળ માટે શ્વૈત્રેય ઊભો રહ્યો—દેવની વિજયશક્તિથી માનવ સહાયક ઉન્નત થાય છે.

Mantra 15

आवः शमं वृषभं तुग्र्यासु क्षेत्रजेषे मघवञ्छ्वित्र्यं गाम् । ज्योक्चिदत्र तस्थिवांसो अक्रञ्छत्रूयतामधरा वेदनाकः ॥

હે મઘવન્! તું તુગ્ર્યોમાં વૃષભ શમને ક્ષેત્રજય માટે સહાય કર્યો; અને શ્વિત્ર્યની તેજસ્વી ગાયને પણ તું સહારો આપ્યો. બહુ સમય પછી પણ ત્યાં સ્થિર રહેનારોએ શત્રુભાવ ધરાવનારને અધર (નીચું) જ્ઞાન ચખાડ્યું—એ રીતે તારી સહાય જીવનના વિવાદિત ક્ષેત્રમાં દીર્ઘકાળનું પ્રભુત્વ સ્થાપે છે.