Rig Veda 1.28.4: Mandala 1, Sukta 28, Mantra 4
Sukta 1.28
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
यत्र मन्थां विबध्नते रश्मीन्यमितवा इव । उलूखलसुतानामवेद्विन्द्र जल्गुलः ॥
Transliteration
yátra mánthāṃ vibádhnate raśmī́n yámitavā́ iva | ulū́khala-sutānām áved índra jalguláḥ ||
Translation
જ્યાં મન્થા (મથણી-દંડ) બાંધે છે અને રશ્મિઓને એમ જ કાબૂમાં રાખે છે જેમ જોડાયેલા અશ્વોને વશમાં રાખે, ત્યાં ઉલૂખલના સુતકર્મીઓનો ઠોકાર-નાદ ઇન્દ્રને જાણીતો છે—શક્તિને શિસ્તથી જોડતો.
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
मन्थाम्the churning-staff / churn (manthā)
मन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्था (स्त्री.)
विबध्नतेthey fasten / bind on
विबध्नते:
क्रिया
TypeVerb
Root√बन्ध् (बध्नाति) + वि-
रश्मीन्reins / cords / straps
रश्मीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootरश्मि (पुं.)
यमितवाःrestrainers / holders
यमितवाः:
कर्ता (उपमान-सम्बन्धे)
TypeAdjective (participle) / Noun-like
Root√यम् (यच्छति) → यमितृ/यमित (कृदन्त) + वस्-प्रत्यय (वस्/वाः)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
उलूखलmortar
उलूखल:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun (compound member)
Rootउलूखल (नपुं.)
सुतानाम्of the pressings / of the pressed (soma-pressings)
सुतानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसुता (स्त्री.) < √सु (सुनोति ‘to press’)
अवेत्noticed / found / perceived
अवेत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेद/वेत्ति) with preverb अव-
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (पुं.)
जल्गुलःthe jal-gul (a small animal; ‘mortar-mouse’/mole-like creature)
जल्गुलः:
कर्ता
TypeNoun
Rootजल्गुल (पुं.)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.