Rig Veda 1.24.4: Mandala 1, Sukta 24, Mantra 4

Sukta 1.24

Rishi: Medhātithi Kāṇva

Devata: Bhaga (Āditya associated with fortune/apportionment)

Chandas: Gāyatrī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यश्चिद्धि त इत्था भगः शशमानः पुरा निदः । अद्वेषो हस्तयोर्दधे ॥

Transliteration

yáś cid dhí ta itthā́ bhágaḥ śaśamānáḥ purā́ nídaḥ | advéṣo hástayoḥ dadhé ||

Translation

હે ભગ, જે કોઈ ખરેખર પ્રાચીન કાળથી આ રીતે તારી સેવા કરીને તારા માં વધ્યો છે, તે પોતાના હાથોમાં દ્વેષ અને હાનિથી રહિત એવો ભાગ ધારણ કરે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (सम्बन्धवाचकः—यः … सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्था: thus, in this way
• इत्था: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था (अव्यय)

• भगः: Bhaga (the god Bhaga / dispenser of fortune)
• भगः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• शशमानः: being gracious/beneficent; showing favor
• शशमानः: कर्तृ (भगस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: शम् (धातु; ‘शम्/शमुँ’ = शान्तौ/सुखे) → शशमान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपदीय)

• पुरा: formerly, before
• पुरा: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)

• निदः: reproaches, revilings
• निदः: कर्म
• Type: Noun
• Root: निद् (प्रातिपदिक; ‘निन्दा/अपवाद’)

• अद्वेषः: non-hating, free from hostility
• अद्वेषः: कर्तृ (अथवा कर्तृ-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-द्वेष (प्रातिपदिक; नञ्-समासः)

• हस्तयोः: in/at the two hands
• हस्तयोः: अधिकरण (सप्तमी-अर्थे: ‘in the two hands’)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• दधे: has placed, has set
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)