Sukta 191

Mantra 1

कङ्कतो न कङ्कतोऽथो सतीनकङ्कतः । द्वाविति प्लुषी इति न्यदृष्टा अलिप्सत ॥

દેખાતો ડંખ નહિ, દેખાતો ડંખ નહિ—અને છુપાયેલો ડંખ પણ નહિ. ‘બે છે’ એમ કહે છે—‘કટકટાવતી જોડી’; અદૃશ્યોએ જ અમ પર ચોંટીને બેસી લીધું છે.

Mantra 2

अदृष्टान्हन्त्यायत्यथो हन्ति परायती । अथो अवघ्नती हन्त्यथो पिनष्टि पिंषती ॥

અદૃશ્યોને તે આવતી વેળાએ પણ હણે છે, અને જતી વેળાએ પણ હણે છે; નીચે પ્રહાર કરતી વેળાએ પણ હણે છે, અને પીસતી વેળાએ ચકનાચૂર કરે છે—એ રીતે દરેક ગતિમાં આ ઉપદ્રવ તૂટી જાય છે.

Mantra 3

शरासः कुशरासो दर्भासः सैर्या उत । मौञ्जा अदृष्टा वैरिणाः सर्वे साकं न्यलिप्सत ॥

શરાસ, કુશરાસ, દર્ભાસ અને સૈર્યાઓ પણ; તેમજ મુંજા—અદૃશ્ય વૈરીઓ—બધા એકસાથે ચોંટીને બેસી ગયા છે. આ ચોંટાડનાર બંધનનું જાળ ખુલ્લું પડી તૂટે, અને તેનું ગાંઠબંધન છૂટે.

Mantra 4

नि गावो गोष्ठे असदन्नि मृगासो अविक्षत । नि केतवो जनानां न्यदृष्टा अलिप्सत ॥

ગાયો ગોષ્ઠમાં બેસે—તેમના યથાસ્થાને પ્રકાશની ગાયો સ્થિર થાય; મૃગાસો—ચંચળ વૃત્તિઓ—શાંત થાય. મનુષ્યોના કેતવો—વિવેકના દીવા—શીતળ સ્પષ્ટતામાં ઉતરે; અને અદૃશ્ય શત્રુબળોનું ચોંટણ છૂટે, તેઓ સરકી દૂર થઈ જાય.

Mantra 5

एत उ त्ये प्रत्यदृश्रन्प्रदोषं तस्करा इव । अदृष्टा विश्वदृष्टाः प्रतिबुद्धा अभूतन ॥

આ જ બળો—સાંજના પ્રદોષે ચોરો જેમ—પ્રત્યક્ષ દેખાયા અને સામનો કરાયા. અદૃશ્ય દૃશ્ય બન્યા; વિશ્વદૃષ્ટિમાં જાગૃત થઈ, તેઓ અટકાવાયા અને ઉઘાડા પડ્યા.

Mantra 6

द्यौर्वः पिता पृथिवी माता सोमो भ्रातादितिः स्वसा । अदृष्टा विश्वदृष्टास्तिष्ठतेलयता सु कम् ॥

દ્યુઃ તમારો પિતા છે, પૃથ્વી તમારી માતા; સોમ તમારો ભ્રાતા છે, અને અદિતિ તમારી સ્વસા. હે અદૃષ્ટ શક્તિઓ, હવે સર્વદૃષ્ટિ હેઠળ આવી, સ્થિર રહો; શાંત થાઓ—અહીં સુકમ્, સાચો આરામ અને ઋતની યોગ્યતા થાઓ.

Mantra 7

ये अंस्या ये अङ्ग्याः सूचीका ये प्रकङ्कताः । अदृष्टाः किं चनेह वः सर्वे साकं नि जस्यत ॥

જે ખભે પકડે, જે અંગોમાં ચોંટે; જે સૂઈ જેવી ચુભે; જે ગુપ્ત ડંખથી આઘાત કરે—હે અદૃષ્ટો, અહીં તમારું કશું સ્થાન નથી. તમે સર્વે એકસાથે નીચે દબાઈ જાઓ, અને વશમાં થાઓ.

Mantra 8

उत्पुरस्तात्सूर्य एति विश्वदृष्टो अदृष्टहा । अदृष्टान्त्सर्वाञ्जम्भयन्त्सर्वाश्च यातुधान्यः ॥

આગળથી સૂર્ય ઉદયે છે—સર્વદૃષ્ટ, અદૃષ્ટનો હનન કરનાર. તે સર્વ અદૃષ્ટ શત્રુઓને ચકનાચૂર કરે છે, અને સર્વ યાતુધાન્ય શક્તિઓને પણ તોડી નાંખે છે.

Mantra 9

उदपप्तदसौ सूर्यः पुरु विश्वानि जूर्वन् । आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टो अदृष्टहा ॥

ઉદિત થયો તે સૂર્ય, અનેક—અને સર્વ—વિરોધી ગતિઓને ક્ષીણ કરતો. આદિત્ય પર્વતોની પાર ઉગે છે—સર્વત્ર દૃષ્ટિવાળો, અદૃશ્ય રીતે કાર્ય કરનારનો સંહારક.

Mantra 10

सूर्ये विषमा सजामि दृतिं सुरावतो गृहे । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

સૂર્યમાં હું આ વિષને અર્પું છું—સુરાવતના ગૃહમાં રહેલી ચામડાની થેલીમાં. છતાં તે પણ મરતો નથી, ને અમે પણ મરતા નથી; દૂર રહે આ સાથેનું જોડાણ. હરીષ્ઠા (તામ્ર-સુવર્ણ પ્રકાશમાં સ્થિત) હે, મધુએ તને મધુર કર્યો છે—મીઠાશ કડવાશને જીતે છે.

Mantra 11

इयत्तिका शकुन्तिका सका जघास ते विषम् । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

જો નાનાં પક્ષી-જીવો પણ તારો વિષ ગળી જાય, તો પણ તેઓ મરતા નથી—ને અમે પણ મરતા નથી; દૂર રહે આ સાથેનું જોડાણ. હરીષ્ઠા (સુવર્ણ પ્રકાશમાં સ્થિત) હે, મીઠાશ તને મીઠો કરે છે; આનંદશક્તિ વિષના પરિણામને ફેરવે છે.

Mantra 12

त्रिः सप्त विष्पुलिङ्गका विषस्य पुष्यमक्षन् । ताश्चिन्नु न मरन्ति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

ત્રણ વાર સાત વિષ્પુલિંગકાઓએ વિષના પુષ્ય (વૃદ્ધિ/પોષણ)નો આસ્વાદ લીધો; છતાં તેઓ પણ મરતા નથી—અને અમે પણ નથી મરતા. આ વિષ સાથે આપણો સંયોગ દૂર રહે. હરિષ્ઠ (સુવર્ણ પ્રકાશમાં સ્થિત) રહો; મધુ (માધુર્ય) તને મધુર બનાવે; મધુલા (આનંદશક્તિ) વિષના વિધાનને નિષ્ફળ કરે.

Mantra 13

नवानां नवतीनां विषस्य रोपुषीणाम् । सर्वासामग्रभं नामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥

નવ અને નવતી પ્રકારના વિષ અને તેની રોપુષી (પ્રસરણ/વૃદ્ધિ)માંથી—હું સર્વનાં નામ પકડી લીધાં છે. આ વિષ સાથે આપણો સંયોગ દૂર રહે. હરિષ્ઠ રહો; મધુ તને મધુર બનાવે; મધુલા સર્વ વિષતાને નામે જાણી વશ કરે.

Mantra 14

त्रिः सप्त मयूर्यः सप्त स्वसारो अग्रुवः । तास्ते विषं वि जभ्रिर उदकं कुम्भिनीरिव ॥

ત્રણ વાર સાત મયૂર્યઃ (દીપ્તિમય શક્તિઓ), આગળ ચાલતી સાત સ્વસારો અગ્રુવઃ (અગ્રગામી બહેન-શક્તિઓ), તારો વિષ દૂર લઈ ગઈ અને બહાર ફેંકી દીધો—જેમ કુંભિનીઓ (ઘડાવાળી સ્ત્રીઓ) પાણી ઉઠાવી દૂર કરે; તેમ તેઓ સત્તામાંથી વિષ ખેંચી કાઢે છે.

Mantra 15

इयत्तकः कुषुम्भकस्तकं भिनद्म्यश्मना । ततो विषं प्र वावृते पराचीरनु संवतः ॥

હું—ઇયત્તક—કુષુમ્ભક સાથે, પથ્થર વડે વિષના મૂળસ્ત્રોતને આઘાત કરી ભેદી નાખું છું. તે ભેદનથી વિષ બહાર તરફ વળી જાય છે અને દૂર લુઢકતું ચાલ્યું જાય છે—સમયના વહેતા પ્રવાહોની દિશામાં પાછું હટી જાય છે.

Mantra 16

कुषुम्भकस्तदब्रवीद्गिरेः प्रवर्तमानकः । वृश्चिकस्यारसं विषमरसं वृश्चिक ते विषम् ॥

કુષુમ્ભકે આ વચન કહ્યું, ગિરિમાંથી આગળ વધતો: ‘વૃશ્ચિકનું વિષ રસહીન છે, સ્વાદહીન છે; હે વૃશ્ચિક, તારો વિષ નિરસ, નિર્બળ બન્યો છે.’