
Sukta 1.183
Aśvinau
આ ટૂંકા અશ્વિન સ્તોત્રમાં કવિ દ્વિદેવ વૈદ્ય અશ્વિનૌને વિનંતી કરે છે કે તેઓ મન જેટલી ઝડપી તેમની અદ્ભુત રથને જોડે અને યજમાનના સુસજ્જ નિવાસસ્થાને સુરક્ષિત રીતે આવી પહોંચે. માર્ગમાં રક્ષણ માગતાં તે તેમને તેમનો નિર્ધારિત ભાગ અર્પે છે અને તેમના સહાયથી અંધકારમાંથી પારના કિનારે પહોંચવાની યાત્રાનું ગાન કરે છે—પોષણ, અવરોધોનું નિવારણ અને ત્વરિત દાનશક્તિની કામના સાથે.
Mantra 1
तं युञ्जाथां मनसो यो जवीयान्त्रिवन्धुरो वृषणा यस्त्रिचक्रः । येनोपयाथः सुकृतो दुरोणं त्रिधातुना पतथो विर्न पर्णैः ॥
હે વૃષણાઓ (બળવાનોએ), મનથી પણ વેગવંતું, ત્રિબંધુર (ત્રિસ્થાન/ત્રિ-આસનવાળું), ત્રિચક્ર રથ—તેને જોડો; જેના દ્વારા તમે સુકૃત (સુઘડ) ગૃહમાં આવો છો. ત્રિધાતુ (ત્રિ-આધાર) વડે તમે પાંખવાળા પક્ષીઓની જેમ વિખેરાઈ ઉડી જાઓ છો.
Mantra 2
सुवृद्रथो वर्तते यन्नभि क्षां यत्तिष्ठथः क्रतुमन्तानु पृक्षे । वपुर्वपुष्या सचतामियं गीर्दिवो दुहित्रोषसा सचेथे ॥
તમારો સુવૃત (સુઘડ રીતે ફરતો) રથ પૃથ્વી ઉપર ગતિ કરે છે; જ્યારે તમે સ્થિર થાઓ છો, ત્યારે હે ક્રતુમંત (સંકલ્પશીલ) દ્વય, તમે છાંટણી અને વૃદ્ધિનું અનુસરણ કરો છો. આ ગીતી (સ્તુતિ) તમારી સૌંદર્ય સાથે જોડાય; હે દિવોની દુહિત્રી ઉષા, તું પણ તેમની સાથે સહચરી થા.
Mantra 3
आ तिष्ठतं सुवृतं यो रथो वामनु व्रतानि वर्तते हविष्मान् । येन नरा नासत्येषयध्यै वर्तिर्याथस्तनयाय त्मने च ॥
આવો, તે સુસંચાલિત રથ પર આરોહણ કરો, જે તમારા વ્રતો/નિયમોને અનુસરે છે અને હવિષ્યથી સમૃદ્ધ છે. એ જ રથથી, હે નરો, હે નાસત્યાઓ, તમે પ્રેરણાને જગાડવા જાઓ છો—સત્તાના સંતાન માટે અને અંતરાત્મા માટે વળાંક લેતો માર્ગ લાવતા.
Mantra 4
मा वां वृको मा वृकीरा दधर्षीन्मा परि वर्क्तमुत माति धक्तम् । अयं वां भागो निहित इयं गीर्दस्राविमे वां निधयो मधूनाम् ॥
તમને ન તો વરુ (વૃક) ન તો વરુણીઓ (વૃકીર) આક્રમણ કરે; કોઈ તમને ઘેરી ન લે, ન તો પીછો કરી દહન કરે. અહીં તમારો ભાગ સ્થાપિત છે; અહીં આ ગીર/સ્તુતિ છે—હે દસ્રાઓ—આ છે મધુરતાના તમારા નિધિઓ/સંચિત ખજાના.
Mantra 5
युवां गोतमः पुरुमीळ्हो अत्रिर्दस्रा हवतेऽवसे हविष्मान् । दिशं न दिष्टामृजूयेव यन्ता मे हवं नासत्योप यातम् ॥
ગોતમ અને પુરુમીઢ અત્રિ—હે દસ્રાઓ—હવિષ્યથી સમૃદ્ધ થઈ સહાય માટે તમને આહ્વાન કરે છે. જેમ કોઈ સીધો નિશ્ચિત દિશા તરફ જાય તેમ, મારા હવન/આહ્વાન તરફ આવો; હે નાસત્યાઓ, નજીક આવો.
Mantra 6
अतारिष्म तमसस्पारमस्य प्रति वां स्तोमो अश्विनावधायि । एह यातं पथिभिर्देवयानैर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
અમે આ તમસ (અંધકાર)ને પાર કરી તેની પરની કિનારે પહોંચ્યા છીએ; તેથી, હે અશ્વિનો, તમારાં પ્રતિ આ સ્તોત્ર સ્થાપિત થયું છે. દેવયાન માર્ગોથી અહીં આવો, જેથી અમે એષ (પ્રેરક બળ), વૃજન (અવરોધનું નિવારણ/વિસ્તાર) અને જીરદાનુ (ઝડપી દાનશક્તિ)ને જાણી શકીએ.
The Aśvins are twin Vedic gods known for swift help, healing, and rescue. The hymn calls them to arrive quickly in their chariot and bless the worshiper with safety and vitality.
It means moving from a state of danger, confusion, or hardship into safety and clarity. The poet credits the Aśvins for enabling this passage and then asks for continued support and strength.
It fits best at dawn in morning recitations or offerings, especially where Aśvin praise is customary. The worshiper invites the twins, offers their portion, asks for protection, and seeks nourishment and obstacle-removal.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.