Rig Veda 1.166.13: Mandala 1, Sukta 166, Mantra 13

Sukta 1.166

Rishi: Agastya (traditional)

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तद्वो जामित्वं मरुतः परे युगे पुरू यच्छंसममृतास आवत । अया धिया मनवे श्रुष्टिमाव्या साकं नरो दंसनैरा चिकित्रिरे ॥

Transliteration

tád vo jāmitváṃ marutaḥ páre yugé purū́ yác cháṃsam amṛtāsa ā́vata | ayā́ dhiyā́ mánave śruṣṭím ā́vyā sākáṃ náro daṃsanáir ā́ cikitrire ||

Translation

હે મરુતો, તમારું આ જામીત્વ (કુટુંબબંધ) તો પૂર્વ યુગમાં પણ હતું; હે અમૃતાઓ, તમે વારંવાર પ્રેરિત વાણી/સ્તુતિને પોષી છે. આ જ ધિયા (વિચાર-પ્રેરણા) વડે તમે મનુને શ્રવણ-શક્તિ અને ઊનથી આવરેલું રક્ષણ આપ્યું; હે નરો (વીરો), તમારી દંસના (કુશળ શક્તિઓ) દ્વારા તમે એકસાથે તેને પ્રગટ કર્યું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (this praise/act)
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you / for you
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• जामित्वम्: kinship, brotherhood
• जामित्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जामि-त्व (प्रातिपदिक; जामि ‘kinsman’ + त्व प्रत्यय)

• मरुतः: O Maruts / the Maruts
• मरुतः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• परे: in a later (time)
• परे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• युगे: in an age, at a time
• युगे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)

• पुरू: much, abundant
• पुरू: Karma
• Type: Adjective
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• शंसम्: praise, eulogy
• शंसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शंस (प्रातिपदिक)

• अमृतासः: immortal (ones)
• अमृतासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• अवत: let (him/it) help; may (he) aid
• अवत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) / अवत् (तिṅन्त-रूप)

• अया: with this
• अया: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम्/अयम्-प्रातिपदिक (स्त्री.)

• धिया: with thought, with insight
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• मनवे: for Manu (for mankind)
• मनवे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• श्रुष्टिम्: attention, obedient hearing
• श्रुष्टिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: श्रुष्टि (प्रातिपदिक; ‘obedience/attention/ready hearing’)

• आव्या: with aid, with protection
• आव्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: आव्या (प्रातिपदिक; ‘help, protection’)

• साकम्: together
• साकम्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• नरः: men, heroes
• नरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• दंसनैः: by wondrous powers/deeds
• दंसनैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: दंसन (प्रातिपदिक; ‘marvellous power/deed’)

• आ: towards, fully
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• चिकित्रिरे: they have perceived/understood; they have become aware
• चिकित्रिरे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: चित् (धातु; Vedic intensive/iterative base चिकिति-)