Rig Veda 1.155.4 — Mandala 1, Sukta 155, Mantra 4
Sukta 1.155
Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तत्तदिदस्य पौंस्यं गृणीमसीनस्य त्रातुरवृकस्य मीळ्हुषः । यः पार्थिवानि त्रिभिरिद्विगामभिरुरु क्रमिष्टोरुगायाय जीवसे ॥
Transliteration
tat-tad id asya paṃsyaṃ gṛṇīmasi inasya trātur avṛkasya mīḷhuṣaḥ | yaḥ pārthivāni tribhir id vigāmabhir uru kramiṣṭor urugāyāya jīvase ||
Translation
તે—હા, તે જ—તેનું વીર્યમય પરાક્રમ અમે ગાઈએ છીએ: બળવાન રક્ષકનું, ‘વૃક’ (વરુ) વિનાનું, દાનશીલનું. જેણે ત્રણ પગલાંથી પૃથ્વી上的 લોકોને વિશાળ રીતે માપ્યા—વિસ્તૃત ગતિમય જીવન માટે, વિશાળ સ્તુતિગીત માટે.
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पौंस्यम्manly power, prowess
पौंस्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; पुंस् → पौंस्य)
गृणीमसिwe praise / we sing
गृणीमसि:
—
TypeVerb
Root√गॄ/गृ (स्तुति-गाने)
एनस्यof this one / of him
एनस्य:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootएतद्/एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘एना’ series)
त्रातुःof the protector
त्रातुः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootत्रातृ (प्रातिपदिक; √त्रा ‘to protect’ से कर्तृ-नाम)
अवृकस्यof the unharming / unwolfish (harmless) one
अवृकस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective
Rootअ-वृक (प्रातिपदिक; वृक ‘wolf’/‘harm’ से नञ्-समास)
मीळ्हुषःof the bountiful giver
मीळ्हुषः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootमीळ्हु (प्रातिपदिक; √मिह्/मिह ‘to shower’ → ‘bountiful’)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पार्थिवानिearthly (things/realms)
पार्थिवानि:
Karma
TypeAdjective (substantive)
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक; पृथिवी-सम्बन्धी)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karaṇa
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
विगामभिःwith wide strides / with far-going (steps)
विगामभिः:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootविगाम (प्रातिपदिक; वि-गाम ‘wide-going/striding’)
उरुwide, vast
उरु:
—
TypeAdjective (indeclinable use)
Rootउरु (प्रातिपदिक)
क्रमिष्टोःof the strider
क्रमिष्टोः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootक्रमिष्टृ (प्रातिपदिक; √क्रम् ‘to stride’ से कर्तृ-नाम)
उरुगायायto the far-famed (one)
उरुगायाय:
Sampradāna
TypeAdjective (epithet)
Rootउरुगाय (प्रातिपदिक; उरु+गाय ‘wide-sung, far-famed’)
जीवसेfor living, for life
जीवसे:
Prayojana (dative of purpose)
TypeNoun (purpose infinitival dative)
Rootजीवस् (प्रातिपदिक; √जीव् ‘to live’ से भाव/उद्देश्य-नाम)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.