
Sukta 1.145
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.145)
Agni (as knower and lord of powers)
Triṣṭubh
આ સંક્ષિપ્ત ત્રિષ્ટુભ સ્તુતિમાં અગ્નિને સર્વજ્ઞ શક્તિ તરીકે સ્તવવામાં આવ્યો છે—આહ્વાન થતાં જ તે આવે છે, દરેક શબ્દ સાંભળે છે, અને પોતાના અંદર જ સત્ય આજ્ઞાઓ તથા યજ્ઞવિધિના ફળસિદ્ધિઓ ધારણ કરે છે. અગ્નિ ઝડપી ગતિશીલ અને વિજયી રૂપે દર્શાય છે; તે યજ્ઞ માટે ઊર્જાઓ એકત્ર કરે છે અને ઋત (બ્રહ્માંડિય વ્યવસ્થા) સાથે સુસંગત એવા ગુપ્ત કાર્યવિધાનો (વયુના) મર્ત્યોને પ્રગટ કરે છે. આ સ્તુતિનો હેતુ અગ્નિને વિશ્વસનીય મધ્યસ્થ અને આંતરિક માર્ગદર્શક તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે, જેના જ્ઞાનથી યજ્ઞ અસરકારક અને સત્યવાહક બને છે.
Mantra 1
तं पृच्छता स जगामा स वेद स चिकित्वाँ ईयते सा न्वीयते । तस्मिन्त्सन्ति प्रशिषस्तस्मिन्निष्टयः स वाजस्य शवसः शुष्मिणस्पतिः ॥
તેને પૂછો: તે આવ્યો છે; તે જાણે છે. તે ચિકિત્વાન (જ્ઞાની) ચાલે છે—અને ફરી ચાલે છે. તેમાં પ્રશિષ (સત્ય આદેશો) છે, તેમાં ઇષ્ટયઃ (સિદ્ધિઓ/ઇચ્છિત ફળ) છે; તે વાજ (સમૃદ્ધિ), શવસ્ (બળ) અને શુષ્મિન્ (વિજયી તેજ) નો પતિ છે.
Mantra 2
तमित्पृच्छन्ति न सिमो वि पृच्छति स्वेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत् । न मृष्यते प्रथमं नापरं वचोऽस्य क्रत्वा सचते अप्रदृपितः ॥
તેમણે તેને પૂછ્યું, છતાં કોઈ તેને સંપૂર્ણ રીતે પૂછિ શકતું નથી; ધીર (સ્થિર) પોતાના જ મનથી જે પકડે છે. તે પ્રથમ વચનને પણ ખોટું નથી કરતો, ન પછીના વચનને; પોતાના ક્રતુ (કાર્યકારી સંકલ્પ) વડે તે ઋત/સત્ય સાથે સંગત રાખે છે—અપ્રદૃપિત (અભ્રાંત).
Mantra 3
तमिद्गच्छन्ति जुह्वस्तमर्वतीर्विश्वान्येकः शृणवद्वचांसि मे । पुरुप्रैषस्ततुरिर्यज्ञसाधनोऽच्छिद्रोतिः शिशुरादत्त सं रभः ॥
તે તરફ જ હવિષ્ય અર્પણ કરનારા હાથો જાય છે; તે તરફ જ ઝડપી ગતિશીલ શક્તિઓ. એકલો એ જ મારા સર્વ વચનો સાંભળે છે. અનેક પ્રેરણાઓ ધરાવનાર, બળવાન વિજેતા, યજ્ઞ-સાધક, અખંડ સહાયવાળો—અગ્નિનો આ શિશુ દૃઢ પકડ કરે છે અને શક્તિઓને એકત્ર સંઘટિત કરે છે.
Mantra 4
उपस्थायं चरति यत्समारत सद्यो जातस्तत्सार युज्येभिः । अभि श्वान्तं मृशते नान्द्ये मुदे यदीं गच्छन्त्युशतीरपिष्ठितम् ॥
માનવ આસનના અંતરમાં નજીક ઊભો રહી તે ગતિ કરે છે, જ્યારે તે યોગ્ય ક્રમમાં સંયોજિત થયો હોય; નવજાત, પોતાના જોડાણ-શક્તિઓ સાથે દોડી જાય છે. આનંદ અને પ્રસન્નતામાં ઇચ્છુક શક્તિઓ તેને સ્પર્શે છે, જ્યારે તેઓ નજીક સ્થિત, આરામ લેતી જ્વાળા સમાન, તેની પાસે જાય છે.
Mantra 5
स ईं मृगो अप्यो वनर्गुरुप त्वच्युपमस्यां नि धायि । व्यब्रवीद्वयुना मर्त्येभ्योऽग्निर्विद्वाँ ऋतचिद्धि सत्यः ॥
તે જ જળોમાં શોધક મૃગ, વનમાં ભટકનાર, નજીકના આવરણમાં સપાટી પર સ્થાપિત થયો. પછી અગ્નિ—વિદ્વાન—મર્ત્યોને ગુપ્ત વ્યવસ્થાઓ (વયુના) પ્રગટ બોલ્યો; કારણ કે તે ઋતના નિયમમાં પણ સત્ય છે.
It presents Agni as a conscious, knowing power: he comes when invoked, hears the worshipper’s words, and ensures the sacrifice succeeds by bringing right order and fulfillment.
Because Agni is not only physical fire but also the priestly intelligence of the rite—he understands the correct way (ṛta) and reveals hidden workings (vayunā) that make actions effective.
It fits the moment of kindling or addressing the sacred fire: recite to invoke Agni’s presence, ask for concentrated energy and protection of the rite, and affirm truth-aligned action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.