Rig Veda 1.115.3: Mandala 1, Sukta 115, Mantra 3

Sukta 1.115

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.115)

Devata: Sūrya (Solar Truth/Illuminer)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.115.3)

Samhita Patha (Devanagari)

भद्रा अश्वा हरितः सूर्यस्य चित्रा एतग्वा अनुमाद्यासः । नमस्यन्तो दिव आ पृष्ठमस्थुः परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः ॥

Transliteration

bhadrā́ aśvā́ harítaḥ sū́ryasya citrā́ etágvā anumā́dyāsaḥ | namasyántaḥ divá ā́ pṛṣṭhám asthuḥ pári dyāvāpṛthivī́ yánti sadyáḥ ||

Translation

સૂર્યના ભદ્ર અશ્વો—હરિત (હરિતાશ્વ) તેજસ્વી, ચિત્રવર્ણ, એતગ્વા (ઝડપિયા) અને અનુમાદ્ય (ઉલ્લાસિત) છે. નમસ્કાર કરતાં તેઓ દ્યૌના પૃષ્ઠ પર સ્થિત થાય છે; અને તરત જ દ્યાવા-પૃથિવીને પરિભ્રમણ કરતાં વ્યાપે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भद्राः: auspicious, good
• भद्राः: विशेषण (कर्तृपद-सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• हरितः: greenish/yellowish (bay)
• हरितः: विशेषण (अश्वाः)
• Type: Adjective
• Root: हरित्/हरित (प्रातिपदिक)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• चित्राः: bright, variegated
• चित्राः: विशेषण (अश्वाः)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• एतग्वाः: swift-goers (etágva-s)
• एतग्वाः: कर्तृ (अश्वाः—विशेषण/उपपद)
• Type: Noun/Adjective
• Root: एतग्व (प्रातिपदिक)

• अनुमाद्याः: to be cheered on / exulting along
• अनुमाद्याः: विशेषण (एतग्वाः/अश्वाः)
• Type: Adjective (Kṛdanta)
• Root: अनु-√मद् (धातु) → अनुमाद्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; -य/यत्-प्रत्यय, ‘to be gladdened/cheered’)

• आसः: mouths, faces
• आसः: कर्तृ (सम्बद्ध-समूहः; ‘their mouths/faces’)
• Type: Noun
• Root: आस् (प्रातिपदिक; ‘mouth/face’)

• नमस्यन्तः: worshipping, doing reverence
• नमस्यन्तः: कर्तृ (अश्वाः/एतग्वाः—‘worshipping’)
• Type: Verb-participle
• Root: नमस्-√यम्/√अस्? (वैदिक क्रियाधातु: नमस्यति ‘to worship’) → नमस्यन्त् (वर्तमान कृदन्त)

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: दिशा/उपसर्ग (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• पृष्ठम्: back, ridge, upper surface
• पृष्ठम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)

• अस्थुः: they stood / took their stand
• अस्थुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)

• परि: around
• परि: दिशा/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/निपात)

• द्यावापृथिवी: heaven and earth
• द्यावापृथिवी: कर्म (परि-यन्ति)
• Type: Noun (compound)
• Root: द्यावा-पृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/द्यावा + पृथिवी)

• यन्ति: they go, they move
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)

• सद्यः: immediately, at once
• सद्यः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय)