Shloka 22

अङ्गदस्य प्रायोपवेशननिश्चयः

Angada’s Resolve to Fast unto Death

Devanagari script

रामस्य वनवासं च क्षयं दशरथस्य च।।4.55.21।।जनस्थानवधं चैव वधं चैव जटायुषः।हरणं चैव वैदेह्या वालिनश्च वधं रणे।।4.55.22।।रामकोपं च वदतां हरीणां भयमागतम्।

Transliteration

rāmasya vanavāsaṁ ca kṣayaṁ daśarathasya ca |

janasthāna-vadhaṁ caiva vadhaṁ caiva jaṭāyuṣaḥ |

haraṇaṁ caiva vaidehyā vāliṇaś ca vadhaṁ raṇe |

rāma-kopaṁ ca vadatāṁ harīṇāṁ bhayam āgatam ||

Translation

રામના વનવાસ, દશરથના અવસાન, જનસ્થાનના વિનાશ, જટાયુના વધ, સીતાહરણ, રણમાં વાલિનના વધ અને રામના ક્રોધની વાતો ફરી કરતાં કરતાં વાનરોને ભય ઘેરી વળ્યો.

Word by Word

• उपविष्टाः: seated
• उपविष्टाः: कर्ता-विशेषण (Predicate/qualifier of ते)
• Type: Verb
• Root: उप + विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकाले कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि अर्थे (having sat)

• तु: but/indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक निपात (particle: but/indeed)

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural); सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifies ते)

• यस्मिन्: in which/where
• यस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location; relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative, Singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• प्रायम्: fast unto death
• प्रायम्: कर्म (Karma; object implied with उपविष्टाः)
• Type: Noun
• Root: प्राय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रायोपवेशनार्थे

• गिरिस्थले: on the mountain plateau
• गिरिस्थले: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: गिरि + स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular); तत्पुरुष: गिरौ स्थलम् (mountain-plateau)

• हरयः: monkeys
• हरयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)

• गृध्रराजः: the vulture-king
• गृध्रराजः: कर्ता (Karta/Subject; coordinated)
• Type: Noun
• Root: गृध्र + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular); तत्पुरुष: गृध्राणाम् राजा (king of vultures)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तम्: that
• तम्: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); विशेषण (qualifies देशम्)

• देशम्: place
• देशम्: कर्म (Karma/Direct object)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

• उपचक्रमे: approached/came near
• उपचक्रमे: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: उप + क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular); आत्मनेपद

• सम्पातिः: Sampati
• सम्पातिः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सम्पाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• नाम: named
• नाम: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नामनिर्देशार्थक अव्यय (indeclinable indicating name)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: करण (Karaṇa/Instrument; 'by name')
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular)

• तु: indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• चिरञ्जीवी: long-lived
• चिरञ्जीवी: कर्ता-विशेषण (Qualifier of Sampāti)
• Type: Adjective
• Root: चिरम् + जीविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: चिरं जीवति (long-lived)

• विहङ्गमः: a bird (vulture)
• विहङ्गमः: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: विहङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भ्राता: brother
• भ्राता: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जटायुषः: of Jatayu
• जटायुषः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: जटायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)

• श्रीमान्: illustrious/prosperous
• श्रीमान्: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• विख्यातबलपौरुषः: renowned for strength and valor
• विख्यातबलपौरुषः: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विख्यात + बल + पौरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: विख्यातं बलं पौरुषं च यस्य (whose strength and valor are renowned)

Context

'He usurped his elder brother's queen, while he was still alive. It is morally abominable since an elder brother's wife is like a mother. How can a person who blocks the entrance of a cave while his noble brother is engaged in fighting inside be treated as righteous?

Characters & Entities

• Rama
• Dasaratha
• Janasthana
• Jatayu
• Sita (Vaidehi)
• Vali

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is tied to memory of truth-events (itihāsa): recalling Rāma’s deeds and losses intensifies the sense of duty and the fear of failing it.

What is the narrative situation?

This verse reiterates the monkeys’ fearful recollection, reflecting a repeated transmission in the Southern Recension.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s unwavering justice—his wrath is feared as the force that corrects adharma.