Shloka 35
सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्
Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search
Devanagari script
हेमपुष्करसञ्छन्नं तस्मिन् वैखानसं सरः।तरुणादित्यसङ्काशैर्हंसैर्विचरितं शुभैः।।4.43.35।।
Transliteration
hemapuṣkarasañchannaṃ tasmin vaikhānasaṃ saraḥ |
taruṇādityasaṅkāśair haṃsair vicaritaṃ śubhaiḥ ||
Translation
ત્યાં વૈખાનસનું સરોવર છે, જે સુવર્ણ કમળોથી ઢંકાયેલું છે; તેમાં ઉગતા સૂર્ય સમા તેજસ્વી, શુભ હંસો વિહરે છે.
Word by Word
औपवाह्यःmount/vehicle
औपवाह्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔपवाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष-नाम/पद (mount/vehicle)
कुबेरस्यof Kubera
कुबेरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकुबेर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सार्वभौमःSārvabhauma
सार्वभौमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसार्वभौम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-अव्यय (quotative: thus)
स्मृतःis known
स्मृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (is known/called)
गजःelephant
गजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पर्येतिroams about
पर्येति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + इ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देशम्region
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: always)
सहwith
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-अव्यय (prepositional adverb: with)
करेणुभिःwith female elephants
करेणुभिः:
Sahārtha/Associative (सहार्थ)
TypeNoun
Rootकरेणु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
Characters & Entities
S
Swans (haṃsa)FAQs
Dharma is attentiveness to sacred environments: recognizing places shaped by ascetic life and maintaining purity of conduct while passing through them.
Sugrīva continues describing notable features on the northern route, including a revered lake associated with ascetics.
Mindfulness—moving through the world with awareness of what is sacred and ethically significant.