Shloka 24

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

तत्र वैश्रवणो राजा सर्वभूतनमस्कृतः।धनदो रमते श्रीमान्गुह्यकैस्सह यक्षराट्।।।।

Transliteration

tatra vaiśravaṇo rājā sarva-bhūta-namaskṛtaḥ |

dhanado ramate śrīmān guhyakaiḥ saha yakṣa-rāṭ ||

Translation

ત્યાં સર્વભૂતોથી નમસ્કૃત વૈશ્રવણ રાજા—ધનદ, યક્ષરાજ શ્રીમાન—ગુહ્યકો સાથે રમે છે અને સમૃદ્ધિમાં નિવાસ કરે છે.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Desha (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• वैश्रवणः: Vaishravana (Kubera)
• वैश्रवणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्रवण (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग

• राजा: king
• राजा: Apposition (सम्बोधन/विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग

• सर्व-भूत-नमस्कृतः: revered by all beings
• सर्व-भूत-नमस्कृतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + नमस्-√कृ (धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वैः भूतैः नमस्कृतः), क्त-प्रत्ययान्त (PPP), प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; वैश्रवणः इति विशेषणम्

• धनदः: the giver of wealth (Kubera)
• धनदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; वैश्रवणस्य उपनाम

• रमते: enjoys/delights
• रमते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• श्रीमान्: prosperous, illustrious
• श्रीमान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; धनदः इति विशेषणम्

• गुह्यकैः: with the Guhyakas
• गुह्यकैः: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: गुह्यक (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया बहुवचन पुंलिङ्ग (Instrumental/सह)

• सह: together with
• सह: Sahakari (सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्यय (postposition)

• यक्ष-राट्: king of the Yakshas
• यक्ष-राट्: Apposition (उपाधि)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक) + राज्/राट् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (यक्षाणां राट्), प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; धनदः इति विशेष्यस्य विशेषण/उपाधि

Context

'Kubera, son of Vaisravana, a prosperous king of the yakshas (demi-gods) worshipped by all beings dwells there with Guhyakas.

Characters & Entities

• Vaiśravaṇa (Kubera)
• Yakṣas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Respect for cosmic order: the world includes divine guardians like Kubera; recognizing rightful stations supports a truthful, dharmic understanding of the landscape and mission.

What is the narrative situation?

Sugrīva identifies the region associated with Kubera as part of the northern search itinerary.

Which character virtue is emphasized?

Reverence and clarity: acknowledging revered beings without losing focus on the duty of searching for Sītā.