Shloka 13

वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts

Devanagari script

शतान्यथ सहस्राणां कोट्यश्च मम शासनात्।प्रयान्तु कपिसिंहानां दिशो मम मते स्थिताः।।।।

Transliteration

śatāny atha sahasrāṇāṃ koṭyaś ca mama śāsanāt |

prayāntu kapisiṃhānāṃ diśo mama mate sthitāḥ ||

Translation

મારા આદેશથી, મારા મતમાં સ્થિર અને આજ્ઞાપાલક એવા કપિસિંહો સૈંકડો, હજારો અને કરોડોની સંખ્યામાં સર્વ દિશાઓમાં પ્રસ્થાન કરે.

Word by Word

• शतानि: hundreds
• शतानि: कर्ता (Subject, implied groups)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरबोधक-अव्यय (then/and)

• सहस्राणाम्: of thousands
• सहस्राणाम्: सम्बन्ध (Of)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• कोट्यः: crores
• कोट्यः: कर्ता (Subject, implied groups)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• शासनात्: from (my) command; by command
• शासनात्: अपादान (Source/Cause)
• Type: Noun
• Root: शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• प्रयान्तु: let (them) go
• प्रयान्तु: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: प्र√या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• कपिसिंहानाम्: of lion-like monkeys
• कपिसिंहानाम्: सम्बन्ध (Of)
• Type: Noun
• Root: कपि-सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः: सिंहा इव कपयः (कर्मधारय/उपमानपूर्व)

• दिशः: directions
• दिशः: कर्म (Object/Goal)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• मते: according to (me)
• मते: अधिकरण (Locative/According to)
• Type: Noun
• Root: मत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; 'मते' = 'in (my) opinion/according to (me)'

• स्थिताः: standing; stationed; abiding
• स्थिताः: कर्ता (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √स्था + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषण

Context

'The hundreds of thousands of crores of obedient lion-like monkeys should proceed in all directions at my command.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Vānara (Kapi-siṃha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as coordinated service: righteous aims require organized, large-scale cooperation and disciplined obedience.

What is the narrative situation?

Sugrīva orders a massive dispersal of the Vānara forces to cover all regions in the search effort.

Which character virtue is emphasized?

Strategic leadership—Sugrīva emphasizes scale, direction, and unity of purpose.