Shloka 5

आर्तश्चाथ बिलद्वारि स्थितस्संवत्सरं नृप।दृष्ट्वाऽहं शोणितं द्वारि बिलाच्चापि समुत्थितम्4.10.4।।शोकसंविग्नहृदयो भृशं व्याकुलितेन्द्रियः।अपिधाय बिलद्वारं शैलशृङ्गेण तत्तथा4.10.5।।तस्माद्देशादपाक्रम्य किष्किन्धां प्राविशं पुनः।

ārtaś cātha biladvāri sthitaḥ saṃvatsaraṃ nṛpa | dṛṣṭvā'haṃ śoṇitaṃ dvāri bilāc cāpi samutthitam (4.10.4) || śokasaṃvignahṛdayo bhṛśaṃ vyākulitendriyaḥ | apidhāya biladvāraṃ śailaśṛṅgeṇa tattathā (4.10.5) || tasmād deśād apākramya kiṣkindhāṃ prāviśaṃ punaḥ |

‘લોહી ગુફામાંથી બહાર આવતું જોઈ, શોકથી વ્યાકુળ હૃદય અને અતિ અશાંત ઇન્દ્રિયો સાથે મેં પર્વતશિખર સમાન વિશાળ શિલાથી ગુફાદ્વાર બંધ કર્યું; પછી તે સ્થાન છોડીને ફરી કિષ્કિન્ધામાં પરત આવ્યો.’

विषादात्from grief
विषादात्:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
इहhere
इह:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल
पौरैःby the citizens
पौरैः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन
मन्त्रिभिःby the ministers
मन्त्रिभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
एवindeed; just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
अभिषिक्तःconsecrated
अभिषिक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि-षिच् (धातु) → अभिषिक्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अहम्)
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
कामेनby desire
कामेन:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
तत्that (act)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; refers to the act/fault
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
क्षन्तुम्to forgive
क्षन्तुम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अर्थः—‘to forgive’
अर्हसिyou ought
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

'O king I waited at the entrance of the cave for a year. As you did not come out, I felt distressed and my heart sank in great sorrow seeing blood flowing out of the cave. With my senses fused I returned to Kishkinda, closing the entrance with a rock(lest the demon should come out).

V
Vāli
S
Sugrīva
K
Kiṣkindhā
C
cave (bila)

FAQs

Even in repeated/variant transmission, the ethical claim remains: Sugrīva frames his act as protective and non-treacherous, appealing to truthfulness (satya) about his intent.

A duplicated/continued verse segment in the Southern Recension reiterating Sugrīva’s explanation of sealing the cave and returning.

Accountability—explaining one’s actions and motives when accused.