Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Narmadā

Revā) Tīrtha Greatness: The Gandharva Maidens’ Curse Narrative (Acchodā Episode Begins

युधिष्ठिर उवाच । भगवन्बहुकन्याभिः शापो लंभि कथं कुतः । कस्यापत्यानि तास्तासां नाम किं कीदृशं वयः

yudhiṣṭhira uvāca | bhagavanbahukanyābhiḥ śāpo laṃbhi kathaṃ kutaḥ | kasyāpatyāni tāstāsāṃ nāma kiṃ kīdṛśaṃ vayaḥ

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—હે ભગવન, તે અનેક કન્યાઓને શાપ કેવી રીતે અને ક્યાંથી લાગ્યો? તેઓ કોની સંતાન છે? તેમના નામ શું છે, અને તેમની વય તથા સ્થિતિ કેવી છે?

yudhiṣṭhiraḥYudhiṣṭhira
yudhiṣṭhiraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyudhiṣṭhira (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
bhagavanO Lord
bhagavan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
bahu-kanyābhiḥwith many maidens
bahu-kanyābhiḥ:
Karana/Association (करण/सह)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक) + kanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; कर्मधारय-समास (बह्व्यः कन्याः)
śāpaḥa curse
śāpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśāpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
labdhiḥattainment / occurrence
labdhiḥ:
Karta/Predicate (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootlabdhi (प्रातिपदिक; √labh लभ् + क्तिन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्तिन्-प्रत्ययान्त भाववाचक
kathamhow
katham:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
kutaḥfrom where / why
kutaḥ:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkutaḥ (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb: source)
kasyaof whom
kasya:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम
apatyānioffspring
apatyāni:
Karta/Karma (Subject/Object)
TypeNoun
Rootapatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन
tāḥthose (women)
tāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम
tāsāmof those (women)
tāsām:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम
nāmaname (namely)
nāma:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषणार्थ-निपात (particle: ‘as for name/namely’)
kimwhat
kim:
Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम
kīdṛśamof what kind
kīdṛśam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkīdṛśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रश्न-विशेषण
vayaḥage
vayaḥ:
Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootvayas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

Yudhiṣṭhira

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: bhagavanbahukanyābhiḥ = bhagavan + bahukanyābhiḥ; laṃbhi (IAST laṃbhi) is taken as labdhiḥ (लभ् + क्तिन्) with anusvāra/orthographic variation; kasyāpatyāni = kasya + apatyāni; tāstāsāṃ = tāḥ + tāsām (विसर्ग/अन्त्य-लोप लेखनभेद)

Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

Yudhiṣṭhira is speaking, asking a revered sage/narrator to explain the origin of a curse connected with many daughters and to clarify their lineage and particulars.

He asks (1) how and from where the curse arose, (2) whose children the daughters are, and (3) their names and their age or life-stage.

The verse models careful inquiry: before judging a situation (like a curse), one should seek causes, lineage, and concrete details—an approach that supports discernment and responsible understanding of dharma narratives.