Previous Verse
Next Verse

Shloka 176

Cosmic Time, Cycles of Creation and Dissolution, and the Varāha Uplift of Earth

बिभेद बहुधा चैव स्वरूपैरसितैः सितैः । ततो ब्रह्मा स्वयंभूतं पूर्वं स्वायंभुवं प्रभुम्

bibheda bahudhā caiva svarūpairasitaiḥ sitaiḥ | tato brahmā svayaṃbhūtaṃ pūrvaṃ svāyaṃbhuvaṃ prabhum

તેણે કાળા અને ઉજળા સ્વરૂપો ધારણ કરીને સૃષ્ટિને અનેક રીતે વિભાજિત કરી. ત્યારબાદ બ્રહ્માએ સ્વયંભૂ પ્રભુ—પ્રથમ સ્વાયંભુવ (મનુ)ને પ્રગટ કર્યો.

bibhedadivided
bibheda:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Root√bhid (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
bahudhāin many ways
bahudhā:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootbahudhā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: many ways)
caand
ca:
Samuccaya
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Avadhāraṇa (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
svarūpaiḥwith own forms
svarūpaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsva + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (sva-rūpa = own forms)
asitaiḥdark/black
asitaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootasita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying svarūpaiḥ)
sitaiḥwhite/bright
sitaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootsita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying svarūpaiḥ)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Anantara
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
svayaṃbhūtamself-born
svayaṃbhūtam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsvayam + bhūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (svayaṃ-bhūta = self-born), विशेषण (qualifying prabhum/manum implied)
pūrvamformerly/first
pūrvam:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formअव्यय (adverb: formerly/first)
svāyaṃbhuvamSvāyaṃbhuva (of Svayaṃbhū)
svāyaṃbhuvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootsvayam + bhuva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (svāyaṃbhuva = belonging to/descended from Svayaṃbhū), विशेषण
prabhumthe lord
prabhum:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Narrator (Purāṇic narration; specific dialogue-speaker not explicit in this single verse)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: caiva = ca + eva; svarūpairasitaiḥ = svarūpaiḥ + asitaiḥ (sandhi by vowel coalescence in recitation).

B
Brahmā
S
Svāyambhuva (Manu)

FAQs

It indicates differentiation within creation—manifestation into contrasting qualities or appearances (e.g., variegated forms), a common Purāṇic way to describe the many-sided unfolding of the cosmos.

Svāyambhuva commonly refers to Svāyambhuva Manu, the first Manu and progenitor of humanity in Purāṇic cosmology, associated with the earliest phase of the human cycle.

The verse emphasizes ordered cosmogony: creation proceeds through differentiation, and then the lineage of governance and humanity begins with the first Manu under Brahmā’s creative agency.