Adhyaya 81

ઋષિઓ સૂતજીની સ્તુતિ કરીને કૃષ્ણલીલાનું દિવસેદિવસ વર્ણન માંગે છે અને ખાસ કરીને ગુરુ, શિષ્ય તથા મંત્રના લક્ષણો અને વિધિ પૂછે છે. સૂતજી યમુના-તટની આંતરિક કથા રજૂ કરે છે—નારદ જગદગુરુ સદાશિવ પાસે જઈ ગુપ્ત રહસ્ય પૂછે છે; ત્યારે શિવ ‘મંત્ર-ચિંતામણિ’ નામે પ્રસિદ્ધ ગોપનીય કૃષ્ણમંત્ર પ્રગટ કરે છે. પાંચ-પદ, દશાક્ષર અને ષોડશાક્ષર જેવા રૂપોનો ઉલ્લેખ કરીને, એક જ વાર જપથી પણ સિદ્ધિ અને ફળ મળે એવી ખાતરી આપે છે. ગ્રંથ ભક્તિ આધારિત વ્યાપક અધિકાર બતાવે છે, પરંતુ અશ્રદ્ધાળુ અને અભક્તને મંત્રદાન ન કરવાનું નિષેધ કરે છે. પછી ઋષિ, છંદ, દેવતા, વિનિયોગ, બીજ-શક્તિ, ન્યાસ અને પૂજા વગેરે સહાયક અંગો સમજાવી, વૃંદાવનમાં રાધા-કૃષ્ણના ધ્યાનનું વિસ્તૃત વર્ણન આપે છે. મંત્રાર્થ ‘યુગલાર્થ’ અને પૂર્ણ શરણાગતિ—સર્વ કંઈ દિવ્ય યુગલ માટે જ—એ રીતે નિરૂપણ થાય છે.