Adhyaya 73

આ અધ્યાયમાં આરંભે કહેવામાં આવે છે કે દેવતાઓ પણ ક્યારેક મોહમાં પડી જાય છે; ત્યારબાદ રહસ્યોપદેશ પરંપરાગત કથાપ્રવાહમાં પ્રગટ થાય છે. ભક્ત રાજા અંબરીષ બદરી આશ્રમમાં ઋષિ પાસે જઈ વિષ્ણુધર્મ પૂછે છે. ત્યાં બ્રહ્મનું સ્વરૂપ સચ્ચિદાનંદ તરીકે સમજાવવામાં આવે છે અને ‘મનની પરમ ગતિ’ અતિ ગુહ્ય વિષય તરીકે જણાવાય છે. તપશ્ચર્યાથી પ્રસન્ન થઈ શ્રીહરી ભક્તને પ્રકાશ આપે છે અને વ્રજનું દિવ્ય દર્શન થાય છે—વૃંદાવનના કદંબકુંજમાં ગોપાલરૂપ બાળકૃષ્ણ, યમુના, ગોવર્ધન અને ગોપીઓ. પછી વ્રજતત્ત્વોનું પ્રતીકાર્થ વર્ણન થાય છે; ગોપીઓને વેદની ઋચાઓ સમાન ગણાવવામાં આવે છે. યજ્ઞમાં અનાદર/અવમાનથી ઉત્પન્ન કર્મફળ દર્શાવતો નૈતિક-કારણક પ્રસંગ પણ આવે છે. અંતે મથુરા-માહાત્મ્ય વિસ્તારે કહીને નિશ્ચિત થાય છે કે હરિભક્તિ સાથે શિવનો—વિશેષ કરીને ભૂતેશ્વરનો—સન્માન અને પૂજન આવશ્યક છે. પાઠ-શ્રવણની ફલશ્રુતિરૂપે મુક્તિનું વચન આપવામાં આવ્યું છે.