Adhyaya 60

શેષ–વાત્સ્યાયન સંવાદની પરિધિમાં આ અધ્યાયમાં વર્ણન થાય છે કે બાલક લવે અશ્વમેધનો અશ્વ પકડી લીધા પછી સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બને છે. અગાઉના નુકસાનથી ચકિત શત્રુઘ્નની સેના સેના-નાયક કાલજિતના નેતૃત્વમાં આગળ વધે છે. કાલજિત લવ પાસે ક્યારેક નમ્ર વાણીથી, ક્યારેક આશ્ચર્યથી આવે છે; બાલકમાં દિવ્યતાનો સંકેત જણાય છતાં યુદ્ધ શરૂ થાય છે. વાલ્મીકિના સ્મરણ અને જાનકીની કૃપાથી બળવાન બનેલો લવ અદ્વિતીય પરાક્રમ દર્શાવે છે—શસ્ત્રો તોડી નાખે છે, અશ્વ-ગજને અશક્ત કરે છે અને અંતે કાલજિતનો વધ કરે છે. તેથી સૈન્યમાં ભય ફેલાઈ ભાગદોડ મચે છે; બચેલા સૈનિકો શત્રુઘ્નને સમાચાર આપે છે. ‘કાલજિત’ નામે પ્રસિદ્ધ નાયક એક બાલકથી કેવી રીતે પડ્યો, એમ શત્રુઘ્ન ક્રોધ અને અવિશ્વાસથી પૂછે છે અને આગળના નિર્ણય માટે તૈયાર થાય છે.