Adhyaya 55

આ અધ્યાયમાં પ્રથમ સીતાના પરિત્યાગનું કારણ અને પછી તેના પુત્રોની ગતિ વિષે પ્રશ્ન થાય છે. ત્યારબાદ શેષ અયોધ્યામાં શ્રીરામના ધર્મમય રાજ્યનું વર્ણન કરે છે. સીતાનું ગર્ભધારણ કહેવામાં આવે છે; ઘરમાં રામ તેના દોહદ પૂછે છે ત્યારે સીતાએ તપસ્વિની સ્ત્રીઓના દર્શન અને પૂજન કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરે છે. એ જ રાત્રે પ્રજાનું મન જાણવા રામ ગુપ્તચરો મોકલે છે. તેઓ અનેક ઘરોમાં સ્ત્રી-પુરુષોને રામના દેવત્વ, પુણ્ય અને રક્ષક રાજધર્મની પ્રશંસા કરતા સાંભળે છે; સ્તનપાન, પ્રેમવિહાર, પાસા રમવા જેવી સામાન્ય ક્રિયાઓમાં પણ રામસ્મરણ જોડાયેલું દેખાય છે. પરંતુ એક ધોબીનું કઠોર વચન—પરગૃહમાં રહેલી પત્નીને સ્વીકારવી નહીં—લોકચર્ચાનો મુદ્દો બને છે. રામની આજ્ઞાથી ગુપ્તચરો હિંસા કરતા નથી અને તે દુષ્ટ વચન અહેવાલ ન કરવાનું નક્કી કરે છે.