Adhyaya 28

આ અધ્યાયમાં રામ-અશ્વમેધ પ્રસંગની અંદર યુદ્ધભૂમિ અને યજ્ઞસંકટનું દૃશ્ય આવે છે. એક રાજા પોતાના પડેલા પુત્રને જોઈ અત્યંત શોકમાં કરુણ વિલાપ કરે છે; અન્ય પુત્રો અને વીર યોદ્ધાઓ તેને શોક છોડીને ક્ષત્રિયધર્મનું સ્મરણ કરી ફરી યુદ્ધમાં પ્રવૃત્ત થવા પ્રેરિત કરે છે. પછી સુબાહુ હનુમાન સામે આવે છે. બાણો તૂટી જાય છે, રથો પકડીને ચૂર કરવામાં આવે છે, અને હનુમાનના પ્રહારથી રાજા પડીને મૂર્છિત થાય છે. મૂર્છામાં તેને સ્વપ્નદર્શન થાય છે—અયોધ્યામાં શ્રીરામ દેવો, ઋષિઓ, અપ્સરાઓ અને દેહધારી વેદો દ્વારા સ્તુત દેખાય છે; ત્યારે તેને સમજાય છે કે આ સંઘર્ષ સામાન્ય નથી, દિવ્ય સત્તા સાથેનો સામનો છે. ચેતના પરત આવતાં તે પૂર્વ શાપ અને મુનિ અસિતાંગનો ઉપદેશ યાદ કરે છે—રામ પરબ્રહ્મ છે અને સીતા ચિન્મયી; માત્ર તર્કથી આ તત્ત્વ પકડાતું નથી. અંતે કથા સંયમ, પ્રતિશોધત્યાગ અને શ્રીરામના પરાત્પરત્વની પુનઃસ્વીકૃતિ તરફ વળે છે.