Adhyaya 95

Verse 1

सुबाहुरुवाच । स्वर्गस्य मे गुणान्ब्रूहि सांप्रतं द्विजसत्तम । एतत्सर्वं द्विजश्रेष्ठ करिष्यामि स्वभाविकम्

સુબાહુએ કહ્યું—હે દ્વિજસત્તમ, હવે મને સ્વર્ગના ગુણો કહો. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, હું આ બધું સ્વભાવાનુસાર યથોચિત રીતે કરીશ।

Verse 2

जैमिनिरुवाच । नंदनादीनि रम्याणि दिव्यानि विविधानि च । तत्रोद्यानानि पुण्यानि सर्वकामयुतानि च

જૈમિનીએ કહ્યું—નંદન વગેરે રમ્ય ઉપવનો દિવ્ય અને વિવિધ છે. ત્યાં પુણ્ય ઉદ્યાનો પણ છે, જે સર્વ કામનાઓથી યુક્ત છે।

Verse 3

सर्वकामफलैर्वृक्षैः शोभनानि समंततः । विमानानि सुदिव्यानि सेवितान्यप्सरोगणैः

ચારે તરફ સર્વકામફળ આપનારા વૃક્ષોથી શોભિત અતિદિવ્ય વિમાનો હતાં; તેમની સેવા અપ્સરાઓના ગણ કરતાં હતાં।

Verse 4

सर्वत्रैव विचित्राणि कामगानि वशानि च । तरुणादित्यवर्णानि मुक्ताजालांतराणि च

ત્યાં સર્વત્ર અદ્ભુત દિવ્ય વસ્તુઓ હતી—ઇચ્છાનુસાર ગતિ કરનાર, સંપૂર્ણ વશવર્તી; ઉગતા સૂર્યના વર્ણે તેજસ્વી, અને મુક્તાના જાળાંથી અલંકૃત।

Verse 5

चंद्रमंडलशुभ्राणि हेमशय्यासनानि च । सर्वकामसमृद्धाश्च सर्वदुःखविवर्जिताः

ચંદ્રમંડળ સમાન શુભ્ર તેજવાળા સોનાના શય્યા અને આસન ત્યાં છે; તેઓ સર્વકામસમૃદ્ધ અને સર્વદુઃખવિવર્જિત છે।

Verse 6

नराः सुकृतिनस्तेषु विचरंति यथा भुवि । न तत्र नास्तिका यांति न स्तेना नाजितेंद्रियाः

તે લોકમાં પુણ્યશીલ મનુષ્યો પૃથ્વી પર જેમ સહજ રીતે વિહરે છે તેમ ત્યાં પણ વિહરે છે. ત્યાં નાસ્તિક, ચોર અને ઇન્દ્રિય-અજિત લોકો પહોંચતા નથી।

Verse 7

न नृशंसा न पिशुना न कृतघ्ना न मानिनः । सत्यास्तपःस्थिताः शूरा दयावंतः क्षमापराः

ત્યાં ન ક્રૂર, ન પિશુન, ન કૃતઘ્ન, ન અભિમાની હોય છે. તેઓ સત્યવાદી, તપમાં સ્થિત, શૂરવીર, દયાવાન અને ક્ષમાપરાયણ હોય છે।

Verse 8

यज्वानो दानशीलाश्च तत्र गच्छंति ते नराः । न रोगो न जरामृत्युर्न शोको न हिमातपौ

યજ્ઞ કરનાર અને દાનશીલ એવા મનુષ્યો ત્યાં જાય છે. ત્યાં ન રોગ છે, ન જરા-મૃત્યુ, ન શોક, અને ન શીત-તાપનો કષ્ટ।

Verse 9

न तत्र क्षुत्पिपासा च कस्य ग्लानिर्न विद्यते । एते चान्ये च बहवो गुणाः स्वर्गस्य भूपते

ત્યાં કોઈને ભૂખ-તરસ લાગતી નથી અને કોઈને થાક પણ થતો નથી. હે ભૂપતે, આ તથા અન્ય અનેક ગુણો સ્વર્ગના છે.

Verse 10

दोषास्तत्रैव ये संति ताञ्छृणुष्व च सांप्रतम् । शुभस्य कर्मणः कृत्स्नं फलं तत्रैव भुज्यते

હવે ત્યાં જ જે દોષો છે તે પણ સાંભળ. શુભ કર્મનું સંપૂર્ણ ફળ ત્યાં જ ભોગવાય છે.

Verse 11

न चात्र क्रियते भूयः सोऽत्र दोषो महान्स्मृतः । असंतोषश्च भवति दृष्ट्वा दीप्तां परां श्रियम्

અને ત્યાં ફરી કોઈ નવો પ્રયત્ન થતો નથી—આ મહાદોષ કહેવાયો છે. બીજાની દીપ્ત, પરમ શ્રી જોઈને અસંતોષ પણ થાય છે.

Verse 12

सुखव्याप्तमनस्कानां सहसा पतनं तथा । इह यत्क्रियते कर्म फलं तत्रैव भुज्यते

સુખભોગમાં વ્યાપ્ત મનવાળાઓનું અચાનક પતન થાય છે. અને અહીં જે કર્મ થાય છે તેનું ફળ અહીં જ (આ જીવનમાં જ) ભોગવાય છે.

Verse 13

कर्मभूमिरियं राजन्फलभूमिरसौ स्मृता । सुबाहुरुवाच । महांतस्तु इमे दोषास्त्वया स्वर्गस्य कीर्तिताः

હે રાજન, આ ભૂમિ ‘કર્મભૂમિ’ કહેવાય છે અને તે લોક ‘ફલભૂમિ’ તરીકે સ્મૃત છે. સુબાહુ બોલ્યા—તમે સ્વર્ગના આ મહાન દોષો જ વર્ણવ્યા છે.

Verse 14

निर्दोषाः शाश्वता येन्ये तांस्त्वं लोकान्वद द्विज । जैमिनिरुवाच । आब्रह्मसदनादेव दोषाः संति च वै नृप

દ્વિજ બોલ્યો—હે દ્વિજ! જે અન્ય લોક નિર્દોષ અને શાશ્વત છે, તે મને કહો. જૈમિની બોલ્યા—હે રાજન, બ્રહ્માના સદન સુધી પણ દોષો ખરેખર છે.

Verse 15

अतएव हि नेच्छंति स्वर्गप्राप्तिं मनीषिणः । आब्रह्मसदनादूर्ध्वं तद्विष्णोः परमं पदम्

આથી જ મનીષીઓ સ્વર્ગપ્રાપ્તિ ઇચ્છતા નથી; કારણ કે બ્રહ્મસદનથી પણ ઉપર વિષ્ણુનું પરમ પદ છે.

Verse 16

शुभं सनातनं ज्योतिः परंब्रह्मेति तद्विदुः । न तत्र मूढा गच्छंति पुरुषा विषयात्मकाः

વિદ્વાનો તેને શુભ, સનાતન જ્યોતિ—પરબ્રહ્મ—રૂપે જાણે છે; વિષયાસક્ત મૂઢ પુરુષો ત્યાં જતા નથી.

Verse 17

दंभमोहभयद्रोह क्रोधलोभैरभिद्रुताः । निर्ममा निरहंकारा निर्द्वंद्वास्संयतेंद्रियाः

દંભ, મોહ, ભય, દ્રોહ, ક્રોધ અને લોભથી પીડિત થઈ તેઓ મમતા-રહિત, અહંકાર-રહિત, દ્વંદ્વાતીત અને ઇન્દ્રિય-સંયમી બને છે.

Verse 18

ध्यानयोगरताश्चैव तत्र गच्छंति साधवः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि

ધ્યાનયોગમાં રત સાધુજન જ ત્યાં જાય છે. તું મને જે પૂછ્યું હતું તે સર્વ મેં તને કહી દીધું છે.

Verse 19

एवं स्वर्गगुणं श्रुत्वा सुबाहुः पृथिवीपतिः । तमुवाच महात्मानं जैमिनिं वदतांवरम्

આ રીતે સ્વર્ગના ગુણો સાંભળી પૃથ્વીપતિ રાજા સુબાહુએ વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ મહાત્મા જૈમિનીને સંબોધીને કહ્યું।

Verse 20

सुबाहुरुवाच । नाहं स्वर्गं गमिष्यामि न चैवेच्छाम्यहं मुने । यस्माच्च पतनं प्रोक्तं तत्कर्म न करोम्यहम्

સુબાહુ બોલ્યા—હે મુનિ, હું સ્વર્ગે નહીં જાઉં અને તેની ઇચ્છા પણ કરતો નથી. જે કર્મને પતનકારક કહેવામાં આવ્યું છે, તે કર્મ હું કરતો નથી।

Verse 21

दानमेकं महाभाग नाहं दास्येकदाध्रुवम् । दानाच्च फललोभाच्च तस्मात्पतति वै नरः

હે મહાભાગ, હું માત્ર એક વાર દાન નહીં આપું—નિશ્ચયે નહીં. દાનમાં ફળલોભ હોય તો મનુષ્ય ધર્મથી પડી જાય છે।

Verse 22

इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा सुबाहुः पृथिवीपतिः । ध्यानयोगेन देवेशं यजिष्ये कमलाप्रियम्

આવું કહી ધર્માત્મા પૃથ્વીપતિ સુબાહુ બોલ્યા—ધ્યાનયોગ દ્વારા હું દેવેશ, કમલાપ્રિય ભગવાનની ઉપાસના કરીશ।

Verse 23

दाहप्रलयसंवर्जं विष्णुलोकं व्रजाम्यहम् । जैमिनिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया भूप सर्वश्रेयः समाकुलम्

અગ્નિદાહથી થનારા પ્રલયને અતિક્રમી હું વિષ્ણુલોકને જાઉં છું. જૈમિની બોલ્યા—હે ભુપ, તું સત્ય કહ્યું છે; આ વચન સર્વશ્રેયથી પરિપૂર્ણ છે।

Verse 24

राजानो धर्मशीलाश्च महायज्ञैर्यजंति ते । सर्वदानानि दीयंते यज्ञेषु नृपनंदन

હે નૃપનંદન! ધર્મશીલ રાજાઓ મહાયજ્ઞો કરે છે; અને તે યજ્ઞોમાં સર્વ પ્રકારનાં દાન-ધર્મ અર્પણ થાય છે।

Verse 25

आदावन्नं तु यज्ञेषु वस्त्रं तांबूलमेव च । कांचनं भूमिदानं च गोदानं प्रददंति च

યજ્ઞના આરંભે તેઓ અન્ન, વસ્ત્ર અને તાંબૂલ અર્પે છે; તેમજ સુવર્ણ, ભૂમિદાન અને ગોદાન પણ આપે છે।

Verse 26

सुयज्ञैर्वैष्णवं लोकं ते प्रयांति नरोत्तमाः । दानेन तृप्तिमायांति संतुष्टाः संति भूमिपाः

સુયજ્ઞોથી તે શ્રેષ્ઠ પુરુષો વૈષ્ણવ લોકને પામે છે; અને દાનથી રાજાઓ તૃપ્તિ પામી સંતોષમાં રહે છે।

Verse 27

तपस्विनो महात्मानो नित्यमेवं यजंति ते । सुभिक्षां याचयित्वा तु स्वस्थानं तु समागताः

તપમાં સ્થિર મહાત્માઓ નિત્ય આ રીતે યજન-આરાધના કરે છે; અને સુભિક્ષની યાચના કરીને પોતાના સ્થાને પરત આવ્યા।

Verse 28

भिक्षार्थं तस्य भागानि प्रकुर्वंति च भूपते । ब्राह्मणाय विभागैकं गोग्रासं तु महामते

હે ભૂપતે! ભિક્ષાર્થે તેઓ તેના ભાગો વહેંચે છે; હે મહામતે, એક ભાગ બ્રાહ્મણ માટે અને એક ગ્રાસ ગાય માટે અલગ રાખે છે।

Verse 29

सुपार्श्ववर्तिनां चैकं प्रयच्छंति तपोधनाः । तस्यान्नस्य प्रदानेन फलं भुंजंति मानवाः

તપોધન ઋષિઓ નજીક ઊભેલા લોકોને પણ એક ભાગ આપે છે. તે અન્નદાનથી મનુષ્યો તેનું પુણ્યફળ ભોગવે છે.

Verse 30

क्षुधातृषाविहीनास्ते विष्णुलोकं व्रजंति वै । तस्मात्त्वमपि राजेंद्र देहि न्यायार्जितं धनम्

તેઓ ભૂખ અને તરસથી રહિત થઈ નિશ્ચયે વિષ್ಣુલોકમાં જાય છે. તેથી, હે રાજેન્દ્ર, તું પણ ન્યાયથી કમાયેલું ધન દાન કર.

Verse 31

दानाज्ज्ञानं ततः प्राप्य ज्ञानात्सिद्धिं प्रयास्यति । य इदं शृणुयान्मर्त्यः पुण्याख्यानमनुत्तमम्

દાનથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે; અને જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને સિદ્ધિ તરફ આગળ વધે છે. જે મર્ત્ય આ અનુત્તમ પુણ્યાખ્યાન સાંભળે છે, તે પણ ફળ પામે છે.

Verse 32

तस्य सर्वार्थसिद्धिः स्यात्पापं सर्वं विलीयते । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं सगच्छति

તેના સર્વ કાર્ય સિદ્ધ થાય છે અને સર્વ પાપ વિલીન થાય છે. સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ તે વિષ್ಣુલોકમાં જાય છે.

Verse 95

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे पंचनवतितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાન અંતર્ગત ગુરુતીર્થ તથા ચ્યવનચરિત્ર વિષયક પંચાણુંમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.