Adhyaya 83

Verse 1

सुकर्मोवाच । समाहूय प्रजाः सर्वा द्वीपानां वसुधाधिपः । हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्

સુકર્મ બોલ્યા—દ્વીપો સહિત ધરતીના અધિપતિએ સર્વ પ્રજાને બોલાવી, મહાન હર્ષથી આવિષ્ટ થઈ આ વચન કહ્યું।

Verse 2

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं रुद्रलोकमतः परम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं प्राणिनां गतिदायकम्

ઇન્દ્રલોક, બ્રહ્મલોક અને રુદ્રલોકથી પણ પરે વૈષ્ણવ લોક છે—જે સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર અને પ્રાણીઓને પરમ ગતિ આપનાર છે.

Verse 3

व्रजाम्यहं न संदेहो ह्यनया सह सत्तमाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः सशूद्रा श्च प्रजा मम

હે સત્તમો પૈકી શ્રેષ્ઠો! હું તેણી સાથે નિઃસંદેહ પ્રસ્થાન કરીશ. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર—આ બધા મારી પ્રજા છે.

Verse 4

सुखेनापि सकुटुंबैः स्थातव्यं तु महीतले । पूरुरेष महाभागो भवतां पालकस्त्विह

તમારા કુટુંબો સહિત આ ધરતી પર સુખથી નિવાસ કરો. આ મહાભાગ્યશાળી પૂરું અહીં તમારો રક્ષક અને પાલક બનશે.

Verse 5

स्थापितोस्ति मया लोका राजा धीरः सदंडकः । एवमुक्तास्तु ताः सर्वाः प्रजा राजानमब्रुवन्

મેં લોકવ્યવસ્થા સ્થાપી છે—રાજા ધીર અને દૃઢ છે, દંડ ધારણ કરનાર છે. આમ કહેવાતા તે સર્વ પ્રજાજનો રાજાને બોલ્યા.

Verse 6

श्रूयते सर्ववेदेषु पुराणेषु नृपोत्तम । धर्म एवं यतो लोके न दृष्टः केन वै पुरा

હે નૃપોત્તમ! સર્વ વેદો અને પુરાણોમાં આ વાત સાંભળવામાં આવે છે; કારણ કે લોકમાં એવો ધર્મસ્વરૂપ પહેલાં કોઈએ જોયો નથી.

Verse 7

दृष्टोस्माभिरसौ धर्मो दशांगः सत्यवल्लभः । सोमवंशसमुत्पन्नो नहुषस्य महागृहे

અમે તે ધર્મને જોયો છે—દશાંગ, સત્યનો પ્રિય—જે સોમવંશમાં ઉત્પન્ન થઈ નહુષના મહાગૃહમાં પ્રગટ થયો છે।

Verse 8

हस्तपादमुखैर्युक्तः सर्वाचारप्रचारकः । ज्ञानविज्ञानसंपन्नः पुण्यानां च महानिधिः

હાથ, પગ અને મુખથી યુક્ત તે સર્વ સદાચારનો પ્રચારક છે; જ્ઞાન-વિજ્ઞાનથી સંપન્ન અને પુણ્યોનો મહાન નિધિ છે।

Verse 9

गुणानां हि महाराज आकरः सत्यपंडितः । कुर्वंति च महाधर्मं सत्यवंतो महौजसः

હે મહારાજ! સત્યનિષ્ઠ પંડિત ગુણોનો આકાર છે; અને સત્યવાન તથા મહૌજસ્વી જન મહાધર્મનું આચરણ કરે છે।

Verse 10

तं धर्मं दृष्टवंतः स्म भवंतं कामरूपिणम् । भवंतं कामकर्तारमीदृशं सत्यवादिनम्

અમે તે ધર્મને—અર્થાત્ આપને—જોયા છે; આપ ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરો છો, કામનાઓ પૂર્ણ કરો છો અને આવા સત્યવાદી છો।

Verse 11

कर्मणा त्रिविधेनापि वयं त्यक्तुं न शक्नुमः । यत्र त्वं तत्र गच्छामः सुसुखं पुण्यमेव च

કર્મના ત્રિવિધ ઉપાયોથી પણ અમે આપને ત્યજી શકતા નથી. તમે જ્યાં જાઓ ત્યાં અમે પણ જઈએ છીએ—મહાસુખ અને નિશ્ચિત પુણ્ય સાથે।

Verse 12

नरकेपि भवान्यत्र वयं तत्र न संशयः । किं दारैर्धनभोगैश्च किं जीवैर्जीवितेन च

નરકમાં પણ જ્યાં તમે હશો ત્યાં જ અમે પણ હોઈશું—એમાં શંકા નથી. પત્ની, ધન અને ભોગોનો શું ઉપયોગ? સગાં-સંબંધીઓનો—અહીં સુધી કે જીવનનો પણ—શું અર્થ?

Verse 13

त्वां विनासुमहाराज तेन नास्त्यत्र कारणम् । त्वयैव सह राजेंद्र वयं यास्याम नान्यथा

હે મહારાજ! તમારા વિના અહીં કોઈ કારણ નથી. હે રાજેન્દ્ર! અમે માત્ર તમારી સાથે જ જઈશું—બીજી રીતે નહીં.

Verse 14

एवं श्रुत्वा वचस्तासां प्रजानां पृथिवीपतिः । हर्षेण महताविष्टः प्रजावाक्यमुवाच ह

એ પ્રજાજનોનાં એવા વચનો સાંભળી પૃથ્વીપતિ રાજા મહાન હર્ષથી ભરાઈ ગયો અને પછી પ્રજાને પ્રતિઉત્તર આપતાં બોલ્યો.

Verse 15

आगच्छंतु मया सार्द्धं सर्वे लोकाः सुपुण्यकाः । नृपो रथं समारुह्य तया वै कामकन्यया

“સુપુણ્યથી સમૃદ્ધ સર્વ લોક મારા સાથે આવો.” એમ કહી રાજા તે કામકન્યા સાથે રથ પર આરોહણ કર્યો.

Verse 16

रथेन हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा । चामरैर्व्यजनैश्चापि वीज्यमानो गतव्यथः

હંસવર્ણ અને ચંદ્રબિંબ સમાન રથમાં તે ગયો; ચામર અને વ્યજનોથી વીઝાતો, સર્વ વ્યથા દૂર થઈ આગળ વધ્યો.

Verse 17

केतुना तेन पुण्येन शुभ्रेणापि महीयसा । शोभमानो यथा देवो देवराजः पुरंदरः

તે શુભ્ર, પરમ પવિત્ર અને મહાન પુણ્ય-કેતુ વડે તે તેજસ્વી થયો, જેમ દેવોના રાજા પુરંદર ઇન્દ્ર મહિમાથી શોભે છે।

Verse 18

ऋषिभिः स्तूयमानस्तु बंदिभिश्चारणैस्तथा । प्रजाभिः स्तूयमानश्च ययातिर्नहुषात्मजः

ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત, તેમજ બંદીઓ અને ચാരണોએ પણ પ્રશંસિત, અને પ્રજાજનો દ્વારા પણ કીર્તિત—નહુષપુત્ર યયાતિ ત્યાં સ્થિત હતો।

Verse 19

प्रजाः सर्वास्ततो यानैः समायाता नरेश्वरम् । गजैरश्वै रथैश्चान्यैः प्रस्थिताश्च दिवं प्रति

પછી સર્વ પ્રજાઓ પોતાના-પોતાના યાનો સાથે નરેશ્વર પાસે એકત્ર થઈ; અને હાથી, ઘોડા, રથ તથા અન્ય વાહનો પર આરૂઢ થઈ સ્વર્ગ તરફ પ્રસ્થાન કરી।

Verse 20

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चान्ये पृथग्जनाः । सर्वे च वैष्णवा लोका विष्णुध्यानपरायणाः

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર અને અન્ય વિવિધ જન—બધા જ વૈષ્ણવ હતા, વિષ્ણુ-ધ્યાનમાં પરાયણ।

Verse 21

तेषां तु केतवः शुक्ला हेमदंडैरलंकृताः । शंखचक्रांकिताः सर्वे सदंडाः सपताकिनः

તેમના ધ્વજ શ્વેત હતા, સુવર્ણ દંડોથી અલંકૃત; સર્વે પર શંખ-ચક્રનાં ચિહ્નો હતા, દંડયુક્ત અને પતાકાવાળા।

Verse 22

प्रजावृंदेषु भासंते पताका मारुतेरिताः । दिव्यमालाधरास्सर्वे शोभितास्तुलसीदलैः

સમવેત પ્રજાજનોના સમૂહોમાં પવનથી લહેરાતી ધ્વજપતાકાઓ તેજથી ઝળહળી રહી હતી. દિવ્ય માળા ધારણ કરનાર સૌ તુલસીદળોથી સુશોભિત હતા.

Verse 23

दिव्यचंदनदिग्धांगा दिव्यगंधानुलेपनाः । दिव्यवस्त्रकृता शोभा दिव्याभरणभूषिताः

તેમના અંગો દિવ્ય ચંદનથી લિપ્ત હતા અને તેઓ સ્વર્ગીય સુગંધોથી સુવાસિત હતા. દિવ્ય વસ્ત્રોથી તેમની શોભા વધેલી હતી અને તેઓ દિવ્ય આભૂષણોથી ભૂષિત હતા.

Verse 24

सर्वे लोकाः सुरूपास्ते राजानमुपजग्मिरे । प्रजाशतसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च

સુરુપ એવા બધા લોકો રાજા પાસે આવ્યા. પ્રજાજનોની સંખ્યા શતસહસ્રો જ નહીં, પરંતુ લાખો અને કરોડોના સૈકડાઓ સુધી હતી.

Verse 25

अर्वखर्वसहस्राणि ते जनाः प्रतिजग्मिरे । ते तु राज्ञा समं सर्वे वैष्णवाः पुण्यकारिणः

તે લોકો અસંખ્ય સહસ્રોમાં આગળ વધ્યા. રાજા સાથે તેઓ બધા વૈષ્ણવ, પુણ્યકર્મ કરનાર, એકસાથે પ્રસ્થાન કર્યા.

Verse 26

विष्णुध्यानपराः सर्वे जपदानपरायणाः । सुकर्मोवाच । एवं ते प्रस्थिताः सर्वे हर्षेण महतान्विताः

તેઓ બધા વિષ્ણુધ્યાનમાં તત્પર હતા અને જપ તથા દાનમાં સંપૂર્ણ પરાયણ હતા. સુકર્મ બોલ્યો—આ રીતે તેઓ બધા મહાન હર્ષથી યુક્ત થઈ પ્રસ્થાન કર્યા.

Verse 27

पूरुं पुत्रं महाराज स्वराज्ये परिषिच्य तम् । ऐंद्रं लोकं जगामाथ ययातिः पृथिवीपतिः

હે મહારાજ! પોતાના સ્વરાજ્યમાં પુત્ર પૂરুকে અભિષેક કરીને પૃથ્વીપતિ યયાતિ ત્યારબાદ ઇન્દ્રલોકમાં ગયા।

Verse 28

तेजसा तस्य पुण्येन धर्मेण तपसा तदा । ते जनाः प्रस्थिताः सर्वे वैष्णवं लोकमुत्तमम्

ત્યારે તેના ધર્મ અને તપથી ઉત્પન્ન પુણ્ય-તેજના પ્રભાવથી તે બધા લોકો ઉત્તમ વૈષ્ણવ લોક તરફ પ્રસ્થાન કર્યા।

Verse 29

ततो देवाः सगंधर्वाः किन्नराश्चारणास्तथा । सहिता देवराजेन आगताः संमुखं तदा

પછી દેવો ગંધર્વો, કિન્નરો અને ચારણો સહિત દેવરાજ ઇન્દ્ર સાથે તે સમયે સામેથી આવ્યા।

Verse 30

तस्यैवापि नृपेंद्रस्य पूजयंतो नृपोत्तम । इंद्र उवाच । स्वागतं ते महाराज मम गेहं समाविश

જ્યારે તે નૃપેન્દ્રનું પૂજન થતું હતું, ત્યારે ઇન્દ્રે કહ્યું—“સ્વાગત છે, હે મહારાજ! મારા ગૃહમાં પ્રવેશ કરો।”

Verse 31

अत्र भोगान्प्रभुंक्ष्व त्वं दिव्यान्कामान्मनोऽनुगान् । राजोवाच । सहस्राक्ष महाप्राज्ञ तव पादांबुजद्वयम्

“અહીં તું દિવ્ય ભોગો અને મનને અનુસરતી કામનાઓને સ્વેચ્છાએ ભોગવ.” રાજાએ કહ્યું—“હે સહસ્રાક્ષ, હે મહાપ્રાજ્ઞ! તમારા પદ્મપાદયુગલ…”

Verse 32

नमस्करोम्यहं देव ब्रह्मलोकं व्रजाम्यहम् । देवैः संस्तूयमानश्च ब्रह्मलोकं जगाम ह

હે દેવ! હું તમને નમસ્કાર કરું છું; હું બ્રહ્મલોક તરફ જઈ રહ્યો છું. દેવતાઓની સ્તુતિથી પ્રશંસિત થઈ તે નિશ્ચયે બ્રહ્મલોકને પ્રસ્થાન કર્યો.

Verse 33

पद्मयोनिर्महातेजाः सार्धं मुनिवरैस्तदा । आतिथ्यं च चकारास्य पाद्यार्घादि सुविष्टरैः

ત્યારે કમળજ બ્રહ્મા મહાતેજસ્વી, શ્રેષ્ઠ મુનિઓ સાથે મળીને તેને ઉત્તમ આતિથ્ય આપ્યું—પાદ્ય, અર્ઘ્ય વગેરે અતિ સુંદર રીતે અર્પણ કર્યા.

Verse 34

उवाच विष्णुलोकं हि प्रयाहि त्वं स्वकर्मणा । एवमाभाषिते धात्रा जगाम शिवमंदिरम्

ધાતાએ કહ્યું—તારા સ્વકર્મના પુણ્યપ્રભાવથી તું વિષ್ಣુલોકને જા. ધાતાએ એમ કહ્યા પછી તે શિવમંદિરે ગયો.

Verse 35

चक्रे आतिथ्यपूजां च उमया सह शंकरः । तस्यै वापि नृपेंद्रस्य राजानमिदमब्रवीत्

ઉમાસહ શંકરે તેની અતિથિપૂજા કરી. ત્યારબાદ તેણે તે નૃપેન્દ્ર રાજાને આ વચન કહ્યું.

Verse 36

कृष्णभक्तोसि राजेंद्र ममापि सुप्रियो भवान् । ततो ययाते राजेंद्र वस त्वं मम मंदिरम्

હે રાજેન્દ્ર! તું કૃષ્ણભક્ત છે અને તું મને પણ અતિ પ્રિય છે. તેથી, હે યયાતિ રાજા, તું મારા મંદિરમાં નિવાસ કર.

Verse 37

सर्वान्भोगान्प्रभुंक्ष्व त्वं दुःखप्राप्यान्हि मानुषैः । अंतरं नास्ति राजेंद्र मम विष्णोर्न संशयः

હે રાજેન્દ્ર! મનુષ્યો દુઃખ સહન કરીને જે ભોગ મેળવે છે, તે સર્વ ભોગો તું પ્રભુ સમાન ભોગવ. મારા અને વિષ્ણુમાં કોઈ ભેદ નથી—એમાં સંશય નથી.

Verse 38

योसौ विष्णुस्वरूपेण स वै रुद्रो न संशयः । यो रुद्रो विद्यते राजन्स च विष्णुः सनातनः

જે વિષ્ણુસ્વરૂપે વિદ્યમાન છે, તે નિઃસંદેહ રુદ્ર જ છે. હે રાજન! જે રુદ્ર છે, તે જ સનાતન વિષ્ણુ છે.

Verse 39

उभयोरंतरं नास्ति तस्माच्चैव वदाम्यहम् । विष्णुभक्तस्यपुण्यस्यस्थानमेवददाम्यहम्

બન્નેમાં કોઈ ભેદ નથી; તેથી હું કહું છું—વિષ્ણુભક્તના પુણ્યને હું પવિત્ર ધામરૂપ સ્થાન તરીકે જ જાહેર કરીને આપું છું.

Verse 40

तस्मादत्र महाराज स्थातव्यं हि त्वयानघ । एवमुक्तः शिवेनापि ययातिर्हरिवल्लभः

અતએવ, હે મહારાજ, હે નિષ્પાપ! તારે નિશ્ચયે અહીં રહેવું જોઈએ. શિવે પણ એમ કહ્યે પછી, હરિવલ્લભ યયાતિએ તે સ્વીકાર્યું.

Verse 41

भक्त्या प्रणम्य देवेशं शंकरं नतकंधरः । एतत्सर्वं महादेव त्वयोक्तमिह सांप्रतम्

ભક્તિપૂર્વક દેવેશ શંકરને પ્રણામ કરીને, મસ્તક નમાવી તેણે કહ્યું—“હે મહાદેવ! આ બધું અત્યારે અહીં આપ દ્વારા કહેવાયું છે.”

Verse 42

युवयोरंतरं नास्ति एका मूर्तिर्द्विधाभवत् । वैष्णवं गंतुमिच्छामि पादौ तव नमाम्यहम्

તમ બંનેમાં કોઈ ભેદ નથી; એક જ દિવ્ય મૂર્તિ બે રૂપે પ્રગટ થઈ છે. હું વૈષ્ણવ લોકમાં જવા ઇચ્છું છું; તેથી તમારા ચરણોમાં નમસ્કાર કરું છું.

Verse 43

एवमस्तु महाराज गच्छ लोकं तु वैष्णवम् । समादिष्टः शिवेनापि प्रतस्थे वसुधाधिपः

“એવમસ્તુ, મહારાજ; તમે નિશ્ચયે વૈષ્ણવ લોકમાં જાઓ.” શિવની આજ્ઞા પણ મેળવી વસુધાધિપ રાજા પ્રસ્થાન કર્યો.

Verse 44

पृथ्वीशस्तैर्महापुण्यैर्वैष्णवैर्विष्णुवल्लभैः । नृत्यमानैस्ततस्तैस्तु पुरतस्तस्य भूपतेः

તે ભુપતિના આગળ આગળ મહાપુણ્યવાન વૈષ્ણવો—વિષ્ણુના પ્રિય—અહીં ત્યાં નૃત્ય કરતા ચાલતા હતા.

Verse 45

शंखशब्दैः सुपापघ्नैः सिंहनादैः सुपुष्कलैः । जगाम निःस्वनै राजा पूज्यमानः सुचारणैः

પવિત્ર પાપનાશક શંખધ્વનિઓ અને ઘનઘોર ગુંજતા સિંહનાદો વચ્ચે, નાદિત વાદ્યો સાથે રાજા આગળ વધ્યો; સારા ચારણો દ્વારા તે પૂજિત થતો રહ્યો.

Verse 46

सुस्वरैर्गीयमानस्तु पाठकैः शास्त्रकोविदैः । गायंति पुरतस्तस्य गंधर्वा गीततत्पराः

શાસ્ત્રમાં નિપુણ પાઠકો મધુર સ્વરોમાં તેની સ્તુતિ ગાતા હતા; અને ગીતપરાયણ ગંધર્વો તેના આગળ આગળ ગાઈ રહ્યા હતા.

Verse 47

ऋषिभिः स्तूयमानश्च देववृंदैः समन्वितैः । अप्सरोभिः सुरूपाभिः सेव्यमानः स नाहुषिः

ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત અને દેવવૃંદોથી પરિભ્રમિત તે નહુષ, સુંદર અપ્સરાઓ દ્વારા સેવિત થતો હતો.

Verse 48

गंधर्वैः किन्नरैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यमंगलैः । साध्यैर्विद्याधरै राजा मरुद्भिर्वसुभिस्तथा

રાજા સાથે ગંધર્વો, કિન્નરો, સિદ્ધો અને પુણ્ય-મંગલ ચારણો હતા; તેમજ સાધ્યો, વિદ્યાધરો, મરુતો અને વસુઓ પણ હતા.

Verse 49

रुद्रैश्चादित्यवर्गैश्च लोकपालैर्दिगीश्वरैः । स्तूयमानो महाराजस्त्रैलोक्येन समंततः

રુદ્રો, આદિત્યવર્ગો, લોકપાલો અને દિગીશ્વરો દ્વારા સર્વ તરફથી સ્તુત તે મહારાજ, ત્રિલોકમાં સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ થયો.

Verse 50

ददृशे वैष्णवं लोकमनौपम्यमनामयम् । विमानैः कांचनै राजन्सर्वशोभासमाविलैः

તેણે વૈષ્ણવ લોક જોયો—જે અનુપમ અને નિરામય હતો; હે રાજન, તે સર્વત્ર સુવર્ણ વિમાનોથી પરિપૂર્ણ અને સર્વ શોભાથી ઝળહળતો હતો.

Verse 51

हंसकुंदेंदुधवलैर्विमानैरुपशोभितैः । प्रासादैः शतभौमैश्च मेरुमंदरसंनिभैः

તે હંસ, કુંદ અને ચંદ્ર સમાન ધવળ વિમાનોથી શોભિત હતું; તેમજ મેરુ-મંદર સમાન શતભૌમ પ્રાસાદોથી અલંકૃત હતું.

Verse 52

शिखरैरुल्लिखद्भिश्च स्वर्व्योमहाटकान्वितैः । जाज्वल्यमानैः कलशैः शोभते सुपुरोत्तमम्

સ્વર્ગના આકાશને જાણે ખૂંચતા ઊંચા શિખરો વડે, દિવ્ય સુવર્ણથી અલંકૃત અને જ્વલંત કલશો વડે મસ્તકભૂષિત તે પરમ ઉત્તમ નગરી તેજથી શોભે છે।

Verse 53

तारागणैर्यथाकाशं तेजः श्रिया प्रकाशते । प्रज्वलत्तेजोज्वालाभिर्लोचनैरिव लोकते

જેમ તારાગણોથી આકાશ પોતાની તેજ-શ્રીથી પ્રકાશિત થાય છે, તેમ તે ધામ જ્વલંત તેજની જ્વાલાઓથી બનેલા નેત્રો ધરાવતું હોય તેમ દીપ્તિમાન દેખાય છે।

Verse 54

नानारत्नैर्हरेर्लोकः प्रहसद्दशनैरिव । समाह्वयति तान्पुण्यान्वैष्णवान्विष्णुवल्लभान्

નાનાવિધ રત્નોથી અલંકૃત હરિનું લોક, જાણે ઝગમગતા દાંતવાળી હાસ્યમુખી સમાન, વિષ્ણુવલ્લભ એવા પુણ્યવાન વૈષ્ણવોને આમંત્રિત કરે છે।

Verse 55

ध्वज व्याजेन राजेंद्र चलिताग्रैः सुपल्लवैः । श्वसनांदोलितैस्तैश्च ध्वजाग्रैश्च मनोहरैः

હે રાજેન્દ્ર! ધ્વજના બહાને, પવનથી ડોલતા તે કોમળ પલ્લવોના હલતા અગ્રભાગો મનોહર ધ્વજશિખરો સમાન જણાતા હતા।

Verse 56

हेमदंडैश्च घंटाभिः सर्वत्रसमलंकृतम् । सूर्यतेजः प्रकाशैश्च गोपुराट्टालकैस्ततः

તે સર્વત્ર સુવર્ણ દંડો અને ઘંટોથી સુશોભિત હતું; અને ત્યાં ગોપુરો તથા ઊંચી અট্টાલિકાઓ સૂર્યતેજ સમાન પ્રકાશિત થતી હતી।

Verse 57

गवाक्षैर्जालमालैश्च वातायनमनोहरैः । प्रतोलीनां प्रकाशैश्च प्राकारैर्हेमरूपकैः

જાળીદાર ગવાક્ષો અને જાળમાળાઓથી, મનોહર વાતાયનો દ્વારા, પ્રકાશમાન પ્રતોલી (દ્વાર)ોથી તથા સુવર્ણરૂપ પ્રાકારો (કોટ)થી તે શોભિત હતું।

Verse 58

तोरणैः सुपताकाभिर्नानाशब्दैः सुमंगलैः । कलशाग्रैश्चक्रबिंबै रविबिंबसमप्रभैः

તોરણો અને સુંદર પતાકાઓથી, અનેક મંગલ શબ્દોથી, તેમજ કલશશિખરો અને ચક્રાકાર બિંબોથી—સૂર્યબિંબ સમ તેજવાળા—તે શોભિત હતું।

Verse 59

सुभोगैः शतकक्षैश्च निर्जलांबुदसन्निभैः । दंडच्छत्रसमाकीर्णैः कलशैरुपशोभितैः

ઉત્તમ ભોગસામગ્રી અને સૈકડો કક્ષોથી યુક્ત, જલવિહિન મેઘ સમાન દેખાતું, દંડો અને છત્રોથી ભરેલું, તથા કલશો દ્વારા વધુ શોભિત હતું।

Verse 60

प्रावृट्कालांबुदाकारैर्मदिरैरुपशोभितैः । कलशैः शोभमानैस्तैरृक्षैर्द्यौरिव भूतलम्

વરસાદી ઋતુના મેઘાકાર સમ ફૂલેલા, મદિરાથી સુશોભિત, એવા તેજસ્વી કલશો દ્વારા ભૂતલ—નક્ષત્રોથી ભરેલા આકાશ સમ—દેખાયું।

Verse 61

दंडजालपताकाभिरृक्षजालसमप्रभैः । तादृशैः स्फाटिकाकारैः कांतिशंखेंदुसन्निभैः

દંડોની પંક્તિઓ અને લહેરાતી પતાકાઓથી—નક્ષત્રજાળ સમ તેજસ્વી—અને સ્ફટિકાકાર એવા રૂપોથી, જેમની કાંતિ શંખ અને ચંદ્ર સમ હતી, તે શોભિત હતું।

Verse 62

हेमप्रासादसंबाधैर्नानाधातुमयैस्ततः । विमानैरर्बुदसंख्यैः शतकोटिसहस्रकैः

ત્યાં નાનાવિધ ધાતુઓથી બનેલા સુવર્ણ પ્રાસાદોથી તે લોક ઘનભર્યો હતો; અને અર્બુદ સંખ્યાના, શત-કોટિ-સહસ્ર ગણાતા વિમાનો સર્વત્ર વ્યાપેલા હતા।

Verse 63

सर्वभोगयुतैश्चैव शोभते हरिपत्तनम् । यैः समाराधितो देवः शंखचक्रगदाधरः

હરિનું પવિત્ર નગર સર્વ ભોગોથી યુક્ત થઈ તેજસ્વી શોભે છે; જેમણે શંખ-ચક્ર-ગદાધારી દેવનું યથાવિધિ આરાધન કર્યું છે, તેમના માટે તે પ્રકાશિત છે।

Verse 64

ते प्रसादात्तस्य तेषु निवसंति गृहेषु च । सर्वपुण्येषु दिव्येषु भोगाढ्येषु च मानवाः

તે દેવની કૃપાથી લોકો તે ગૃહોમાં નિવાસ કરે છે અને સર્વ પ્રકારના પુણ્ય, દિવ્યતા તથા ભોગસમૃદ્ધ ઐશ્વર્યનો આનંદ લે છે।

Verse 65

वैष्णवाः पुण्यकर्माणो निर्धूताशेषकल्मषाः । एवंविधैर्गृहैः पुण्यैः शोभितं विष्णुमंदिरम्

વૈષ્ણવો પુણ્યકર્મી અને સર્વ કલ્મષથી નિર્મળ; આવા પવિત્ર ગૃહોથી વિષ್ಣુમંદિર આ રીતે શોભિત થાય છે।

Verse 66

नानावृक्षैः समाकीर्णं वनैश्चंदनशोभितैः । सर्वकामफलै राजन्सर्वत्र समलंकृतम्

હે રાજન, તે સ્થળ નાનાવિધ વૃક્ષોથી ભરપૂર છે; ચંદનશોભિત વનો દ્વારા સુશોભિત છે, અને સર્વત્ર સર્વકામફળ આપતા ફળોથી અલંકૃત છે।

Verse 67

वापीकुंडतडागैश्च सारसैरुपशोभितैः । हंसकारंडवाकीर्णैः कल्हारैरुपशोभितैः

તે સ્થાન વાપી, કુંડ, તળાવ અને સરોવરોથી અલંકૃત હતું; હંસો અને કારંડવ પક્ષીઓથી ભરપૂર, તથા ખીલેલા કલ્હાર કમળોથી વધુ શોભિત હતું।

Verse 68

शतपत्रैर्महापद्मैः पद्मोत्पलविराजितैः । कनकोत्पलवर्णैश्च सरोभिश्च विराजते

તે શતપત્ર મહાપદ્મોથી તેજસ્વી હતું, પદ્મ અને ઉત્પલ પુષ્પોથી શોભિત; અને કમળોના સુવર્ણવર્ણથી ઝળહળતા સરોવરોથી વધુ જ વિરાજતું હતું।

Verse 69

वैकुंठं सर्वशोभाढ्यं देवोद्यानैरलंकृतम् । दिव्यशोभासमाकीर्णं वैष्णवैरुपशोभितम्

વૈકુંઠ સર્વ શોભાથી સમૃદ્ધ હતું, દેવોદ્યાનોથી અલંકૃત; દિવ્ય તેજથી છલકાતું અને વૈષ્ણવો દ્વારા વધુ શોભિત હતું।

Verse 70

वैकुंठं ददृशे राजा मोक्षस्थानमनुत्तमम् । देववृंदैः समाकीर्णं ययातिर्नहुषात्मजः

નહુષપુત્ર રાજા યયાતિએ વૈકુંઠનું દર્શન કર્યું—મોક્ષનું અનુત્તમ ધામ—જે દેવવૃંદોથી ભરપૂર હતું।

Verse 71

प्रविवेश पुरं रम्यं सर्वदाहविवर्जितम् । ददृशे सर्वक्लेशघ्नं नारायणमनामयम्

તે સર્વ દાહ-તાપથી રહિત એવી રમણીય નગરીમાં પ્રવેશ્યો; અને સર્વ ક્લેશનો નાશ કરનાર, અનામય નારાયણનું દર્શન કર્યું।

Verse 72

विमानैरुपशोभंतं सर्वाभरणशालिनम् । पीतवासं जगन्नाथं श्रीवत्सांकं महाद्युतिम्

દિવ્ય વિમાનો દ્વારા શોભિત, સર્વ આભરણોથી વિભૂષિત, પીતાંબરધારી જગન્નાથ—શ્રીવત્સચિહ્નિત, મહાદ્યુતિમાન।

Verse 73

वैनतेयसमारूढं श्रियायुक्तं परात्परम् । सर्वेषां देवलोकानां यो गतिः परमेश्वरः

વૈનતેય (ગરુડ) પર આરૂઢ, શ્રી (લક્ષ્મી) સાથે યુક્ત, પરાત્પર—એ જ પરમેશ્વર સર્વ દેવલોકોનો પરમ આશ્રય અને પરમ ગતિ છે।

Verse 74

परमानंदरूपेण कैवल्येन विराजते । सेव्यमानं महालोकैःसुपुण्यैर्वैष्णवैर्हरिम्

તે પરમાનંદસ્વરૂપે કૈવલ્યની કાંતિથી વિરાજે છે—એ હરિની સેવા મહાલોકોના અતિપુણ્યવાન વૈષ્ણવો કરે છે।

Verse 75

देववृंदैः समाकीर्णं गंधर्वगणसेवितम् । अप्सरोभिर्महात्मानं दुःखक्लेशापहं हरिम्

દેવવૃંદોથી સમાકીર્ણ, ગંધર્વગણોથી સેવિત, અપ્સરાઓ સાથે—દુઃખ અને ક્લેશ હરણ કરનાર મહાત્મા હરિ (ત્યાં) પ્રગટ થયો।

Verse 76

नारायणं ननामाथ स्वपत्न्या सह भूपतिः । प्रणेमुर्मानवाः सर्वे वैष्णवा मधुसूदनम्

પછી રાજાએ રાણી સાથે નારાયણને પ્રણામ કર્યો; અને સર્વ માનવો—વૈષ્ણવ ભક્તો—મધુસૂદનને દંડવત્ પ્રણામ કરવા લાગ્યા।

Verse 77

गता ये वैष्णवाः सर्वे सह राज्ञा महामते । पादांबुजद्वयं तस्य नेमुर्भक्त्या महामते

ત્યારે બધા વૈષ્ણવો રાજા સાથે, હે મહામતે, ભક્તિપૂર્વક તેના પદ્મચરણયુગળને નમ્યા, હે મહામતે।

Verse 78

प्रणमंतं महात्मानं राजानं दीप्ततेजसम् । तमुवाच हृषीकेशस्तुष्टोऽहं तव सुव्रत

દીપ્ત તેજવાળા મહાત્મા રાજાએ પ્રણામ કર્યો ત્યારે હૃષીકેશએ તેને કહ્યું—“હે સુવ્રત, હું તારા પર પ્રસન્ન છું।”

Verse 79

वरं वरय राजेंद्र यत्ते मनसि वर्तते । तत्ते ददाम्यसंदेहं मद्भक्तोसि महामते

હે રાજેન્દ્ર, તારા મનમાં જે છે તે જ વર માગ. હે મહામતે, તું મારો ભક્ત છે; નિઃસંદેહ હું તે તને આપીશ।

Verse 80

राजोवाच । यदि त्वं देवदेवेश तुष्टोसि मधुसूदन । दासत्वं देहि सततमात्मनश्च जगत्पते

રાજાએ કહ્યું—“હે દેવદેવેશ મધુસૂદન, જો તમે પ્રસન્ન હો, તો હે જગત્પતે, મને તમારા પ્રત્યે સદૈવ દાસત્વ આપો।”

Verse 81

विष्णुरुवाच । एवमस्तु महाभाग मम भक्तो न संशयः । लोके मम महाराज स्थातव्यमनया सह

વિષ્ણુએ કહ્યું—“એવમસ્તુ, હે મહાભાગ; તું નિઃસંદેહ મારો ભક્ત છે. હે મહારાજ, મારા લોકમાં તું તેણી સાથે નિવાસ કરશ।”

Verse 82

एवमुक्तो महाराजो ययातिः पृथिवीपतिः । प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णुलोकं प्रसाधितम्

આ રીતે સંબોધિત થયેલા પૃથ્વીપતિ મહારાજ યયાતિએ તે દેવના પ્રસાદથી વિષ્ણુલોક પ્રાપ્ત કર્યો.

Verse 83

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे ययातेः स्वर्गारोहणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાન, પિતૃતીર્થવર્ણન અને યયાતિચરિત્ર અંતર્ગત ‘યયાતિનું સ્વર્ગારોહણ’ નામનો ત્ર્યાસી મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.