Adhyaya 46

Verse 1

षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । श्वसंतीं शूकरीं दृष्ट्वा पतितां पुत्रवत्सलाम् । सुदेवावकृपयाविष्टा गत्वा तां दुःखितां प्रति

છેંચાળીસમો અધ્યાય. સુકલ બોલ્યા—પુત્રવત્સલા શ્વસંતી શૂકરીને પડી ગયેલી જોઈ, સुदેવા કરુણાથી વ્યાકુળ થઈ તે દુઃખિતાની પાસે ગઈ.

Verse 2

अभिषिच्य मुखं तस्याः शीतलेनोदकेन च । पुनः सर्वांगमेवापि दुःखितां रणशालिनीम्

તેણે શીતળ જળથી તેણીનું મુખ અભિષિક્ત કર્યું અને પછી દુઃખથી પીડિત તે રણકુશળ સ્ત્રીના સર્વ અંગો પર પણ ફરી જળ છાંટ્યું।

Verse 3

पुण्येन शीततोयेन सा उवाचाभिषिंचतीम् । उवाच मानुषीं वाचं सुस्वरं नृपतिप्रियाम्

પવિત્ર શીતળ જળથી અભિષેક કરતી કરતી તે બોલી—માનવી વાણીમાં, મધુર સ્વરે, રાજાને પ્રિય એવી।

Verse 4

सुखं भवतु ते देवि अभिषिक्ता त्वया यदि । संपर्काद्दर्शनात्तेद्य गतो मे पापसंचयः

હે દેવી, તને સુખ થાઓ. જો તું મને અભિષિક્ત કરીને શુદ્ધ કરી હોય, તો આજે તારા સ્પર્શ અને દર્શનથી મારા સંચિત પાપો દૂર થઈ ગયા।

Verse 5

तदाकर्ण्य महद्वाक्यमद्भुताकारसंयुतम् । चित्रमेतन्मया दृष्टं कृतं तेऽनामयं वचः

અદ્ભુત અર્થથી યુક્ત તે મહાવાક્ય સાંભળી તેણે કહ્યું—“આ તો આશ્ચર્ય છે; મેં આ જોયું છે. તારા કલ્યાણ માટે મેં અનામય, અહિતરહિત વચન કહ્યું છે।”

Verse 6

पशुजातिमतीचेयं सौष्ठवं भाषते स्फुटम् । स्वरव्यंजनसंपन्नं संस्कृतमुत्तमं मम

આ પ્રાણી પશુજાતિનું હોવા છતાં સ્પષ્ટ અને સુશિષ્ટ રીતે બોલે છે; સ્વર-વ્યંજનોથી સમ્પન્ન મારું ઉત્તમ સંસ્કૃત ઉચ્ચારે છે।

Verse 7

हर्षेण विस्मयेनापि कृत्वा साहसमुत्तमम् । तत्रस्था सा महाभागा तं पतिं वाक्यमब्रवीत्

હર્ષ અને વિસ્મયથી પરિપૂર્ણ થઈ, અતિ ઉત્તમ સાહસકર્મ કરીને, ત્યાં ઊભેલી તે મહાભાગ્યવતીએ પોતાના પતિને આ વચન કહ્યું।

Verse 8

पश्य राजन्नपूर्वेयं संस्कृतं भाषते महत् । पशुयोनिगता चेयं यथा वै मानुषो वदेत्

હે રાજન, જુઓ—આ અપૂર્વ છે; પશુયોનિમાં જન્મેલી હોવા છતાં તે શુદ્ધ સંસ્કૃત સ્પષ્ટ રીતે બોલે છે, જાણે માનવ બોલતો હોય તેમ।

Verse 9

तदाकर्ण्य ततो राजा सर्वज्ञानवतां वरः । अद्भुतमद्भुताकारं यन्न दृष्टं श्रुतं मया

આ સાંભળીને સર્વજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ રાજાએ કહ્યું—“આ તો અદ્ભુત છે, આશ્ચર્યરૂપ છે; આવું મેં ન જોયું, ન કદી સાંભળ્યું।”

Verse 10

तामुवाच ततो राजा सुदेवां सुप्रियां तदा । पृच्छ चैनां शुभां कांते का चेयं तु भविष्यति

ત્યારે રાજાએ પોતાની પ્રિય સુદેવાને કહ્યું—“હે શુભકાંતે, આ પુણ્યશીલ સ્ત્રીને પૂછ—આ કોણ છે અને આગળ તેનું શું થશે?”

Verse 11

श्रुत्वा तु नृपतेर्वाक्यं सा पप्रच्छ च सूकरीम् । का भविष्यसि त्वं भद्रे चित्रं ते दृश्यते बहु

રાજાના વચન સાંભળીને તેણે સૂકરીને પૂછ્યું—“હે ભદ્રે, તું આગળ શું બનશે? તારા માં બહુ વિચિત્ર લક્ષણો દેખાય છે।”

Verse 12

पशुयोनिगता त्वं वै भाषसे मानुषं वचः । सौष्ठवं ज्ञानसंपन्नं वद मे पूर्वचेष्टितम्

પશુયોનિમાં ગયાં છતાં તું માનુષી વાણી બોલે છે—સુઘડ અને જ્ઞાનથી પરિપૂર્ણ. તારા પૂર્વકર્મો અને પૂર્વચેષ્ટિત મને કહો.

Verse 13

भर्तुश्चापि महाराज भटस्यास्य महात्मनः । कोयं धर्मो महावीर्यो गतः स्वर्गं पराक्रमैः

અને હે મહારાજ, આ મહાત્મા યોદ્ધાના પતિ વિષે પણ કહો—કયો ધર્મ હતો જેના બળે તે મહાવીર પોતાના પરાક્રમે સ્વર્ગે ગયો?

Verse 14

आत्मनश्च स्वभर्तुश्च सर्वं पूर्वानुगं वद । एवमुक्त्वा महाभागा विरराम नृपप्रिया

પોતાના વિષે અને પોતાના પતિ વિષે—પહેલાં જે કંઈ બન્યું તે બધું વિસ્તારે કહો. એમ કહી રાજપ્રિયા તે મહાભાગા સ્ત્રી મૌન થઈ ગઈ.

Verse 15

शूकर्युवाच । यदि पृच्छसि मां भद्रे ममास्य च महात्मनः । तत्सर्वं ते प्रवक्ष्यामि चरितं पूर्वचेष्टितम्

શૂકરી બોલી—હે ભદ્રે, જો તું મને અને આ મહાત્માને વિષે પૂછે છે, તો હું તને બધું કહીશ—તેનું ચરિત્ર અને પૂર્વકર્મ.

Verse 16

अयमेष महाप्राज्ञो गंधर्वो गीतपंडितः । रंगविद्याधरो नाम सर्वशास्त्रार्थकोविदः

આ જ મહાપ્રાજ્ઞ ગંધર્વ છે, ગીતમાં પંડિત. તેનું નામ રંગવિદ્યાધર છે અને તે સર્વ શાસ્ત્રોના અર્થમાં નિપુણ છે.

Verse 17

मेरुं गिरिवरश्रेष्ठं चारुकंदरनिर्झरम् । तमाश्रित्य महातेजाः पुलस्त्यो मुनिसत्तमः

સુંદર ગુફાઓ અને ઝરણાઓથી શોભિત પર્વતશ્રેષ્ઠ મેરુનો આશ્રય લઈને, મહાતેજસ્વી મુનિશ્રેષ્ઠ પુલસ્ત્ય ત્યાં નિવાસ કરવા લાગ્યા।

Verse 18

तपश्चचार तेजस्वी निर्व्यलीकेन चेतसा । विद्याधरस्तत्र गतः स्वेच्छया स महाप्रभो

હે મહાપ્રભો! તે તેજસ્વી પુરુષ નિષ્કપટ ચિત્તથી તપશ્ચર્યા કરવા લાગ્યો; અને એક વિદ્યાધર સ્વઇચ્છાએ ત્યાં આવ્યો।

Verse 19

तमाश्रित्य गिरिश्रेष्ठं गीतमभ्यसते तदा । स्वरतालसमोपेतं सुस्वरं चारुहासिनि

હે ચારુહાસિની! ત્યારે તે પર્વતશ્રેષ્ઠનો આશ્રય લઈને ગાનનો અભ્યાસ કરવા લાગી—સ્વર-તાલથી યુક્ત, મધુર સ્વરવાળી।

Verse 20

गीतं श्रुत्वा मुनिस्तस्य ध्यानाच्चलितमानसः । गायंतं तमुवाचेदं गीतविद्याधरं प्रति

તેનું ગીત સાંભળી મુનિનું મન ધ્યાનથી ચલિત થયું; અને ગાતા રહેલા ગીતવિદ્યામાં નિપુણ તે વિદ્યાધરને તેમણે આ રીતે કહ્યું।

Verse 21

भवद्गीतेन दिव्येन देवा मुह्यंति नान्यथा । सुस्वरेण सुपुण्येन तालमानेन पंडित

હે પંડિત! તમારા દિવ્ય ગીતથી દેવતાઓ પણ મોહિત થાય છે—અન્યથા નહીં. તમે સુમધુર સ્વરે, મહાપુણ્યથી, અને પૂર્ણ તાલ-માન સાથે ગાવો છો।

Verse 22

लययुक्तेन भावेन मूर्च्छना सहितेन च । मे मनश्चलितं ध्यानाद्गीतेनानेन सुव्रत

લયયુક્ત ભાવ અને મૂર્ચ્છના સહિત આ ગીતે મારા મનને ધ્યાનથી ચલિત કરી દીધું છે, હે સુવ્રત।

Verse 23

इदं स्थानं परित्यज्य अन्यस्थानं व्रजस्व तत् । गीतविद्याधर उवाच । आत्मज्ञानसमं गीतमन्यस्थानं व्रजामि किम्

“આ સ્થાન છોડીને બીજા સ્થાને જાઓ.” ગીત-વિદ્યાધરે કહ્યું—“આ ગીત આત્મજ્ઞાન સમાન છે; તો હું બીજે ક્યાં જાઉં?”

Verse 24

दुःखं ददे न कस्यापि सुखदो नृषु सर्वदा । गीतेनानेन दिव्येन सर्वास्तुष्यंति देवताः

કોઈને પણ દુઃખ ન આપો; મનુષ્યોમાં સદા સુખદાતા બનો. આ દિવ્ય ગીતથી સર્વ દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે.

Verse 25

शंभुश्चापि समानीतो गीतध्वनिरतो द्विज । गीतं सर्वरसं प्रोक्तं गीतमानंददायकम्

હે દ્વિજ, ગીતધ્વનિમાં રત શંભુને પણ બોલાવવામાં આવ્યા. ગીતને સર્વરસરૂપ કહેવાયું છે, અને સંગીત આનંદદાયક છે.

Verse 26

शृंगाराद्यारसाः सर्वे गीतेनापि प्रतिष्ठिताः । शोभामायांति गीतेन वेदाश्चत्वार उत्तमाः

શૃંગાર વગેરે સર્વ રસો ગીતથી જ પ્રતિષ્ઠિત થાય છે. ગીત દ્વારા ચારેય ઉત્તમ વેદો પણ શોભા પામે છે.

Verse 27

गीतेन देवताः सर्वास्तोषमायांति नान्यथा । तदेवं निन्दसे गीतं मामेवं परिचालयेः

પવિત્ર ગાનથી જ સર્વ દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે, અન્યથા નહીં. છતાં તું ગીતની નિંદા કરે છે; મને આ રીતે ન સતાવ.

Verse 28

अन्यायोऽयं महाभाग तवैव इह दृश्यते । पुलस्त्य उवाच । सत्यमुक्तं त्वयाद्यैव गीतार्थं बहुपुण्यदम्

“આ અન્યાય છે, હે મહાભાગ; અહીં તે માત્ર તારા જ વિષયમાં દેખાય છે.” પુલસ્ત્ય બોલ્યા—“તું હમણાં જે કહ્યું તે સત્ય છે; ગીતનો આ અર્થ બહુ પુણ્યદાયક છે.”

Verse 29

शृणु त्वं मामकं वाक्यं मानं त्यज महामते । नाहं गीतं प्रकुत्सामि गीतं वंदामि नान्यथा

મારું વચન સાંભળ, હે મહામતિ; અહંકાર ત્યજ. હું ગીતની નિંદા કરતો નથી; હું તો ગીતનું જ વંદન કરું છું, અન્યથા નહીં.

Verse 30

विद्याश्चतुर्दशैवैता एकीभावेन भावदाः । प्राणिनां सिद्धिमायांति मनसा निश्चलेन च

આ ચૌદ વિદ્યાઓ એકત્વભાવથી એકરૂપ બને ત્યારે સાચો ભાવ આપે છે; અને સ્થિર, અચલ મનથી પ્રાણીઓ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 31

तपश्च तद्वन्मंत्राश्च सुसिद्ध्यंत्येकचिंतया । हृषीकाणां महावर्गश्चपलो मम संमतः

તપ અને તેમ જ મંત્રો—એકાગ્ર ચિંતનથી સુસિદ્ધ થાય છે. પરંતુ ઇન્દ્રિયોનો મહાસમૂહ, મારા મતમાં, ચંચળ અને અસ્થિર છે.

Verse 32

विषयेष्वेव सर्वेषु नयत्यात्मानमुच्चकैः । चालयित्वा मनस्तस्माद्ध्यानादेव न संशयः

મન સર્વ વિષયો તરફ આત્માને બળપૂર્વક દોરી જાય છે. તેથી મનને સ્થિર કરીને માત્ર ધ્યાનમાં જ પ્રવૃત્ત થવું જોઈએ—એમાં સંશય નથી.

Verse 33

यत्र शब्दं न रूपं च युवती नैव तिष्ठति । मुनयस्तत्र गच्छंति तपःसिद्ध्यर्थमेव हि

જ્યાં ન વિક્ષેપક શબ્દ છે, ન મોહક રૂપ છે, અને જ્યાં કોઈ યુવતી રહેતી નથી—ત્યાં મુનિઓ માત્ર તપસ્યાની સિદ્ધિ માટે જ જાય છે.

Verse 34

अयं गीतः पवित्रस्ते बहुसौख्यप्रदायकः । न पश्येम वयं वीर तिष्ठामो वनसंस्थिताः

તમારું આ ગીત પવિત્ર છે અને બહુ સુખ આપનારું છે. પરંતુ હે વીર, અમે તમને જોઈ શકતા નથી, કારણ કે અમે વનમાં નિવાસ કરીએ છીએ.

Verse 35

अन्यत्स्थानं प्रयाहि त्वं नोवा वयं व्रजामहे । गीतविधाधर उवाच । इंद्रियाणां बलं वर्गं जितं येन महात्मना

“તમે બીજા સ્થળે જાઓ, નહિતર અમે ચાલ્યા જઈશું.” ગીતવિધાધરે કહ્યું—“તે મહાત્માએ ઇન્દ્રિયોના બળવાન સમૂહને જીત્યો છે.”

Verse 36

स जयी कथ्यते योगी स च वीरः ससाधकः । शब्दं श्रुत्वाथ वा दृष्ट्वा रूपमेवं महामते

એ યોગી જ વિજયી કહેવાય છે; એ જ વીર, એ જ સાચો સાધક. હે મહામતે, શબ્દ સાંભળ્યા પછી કે રૂપ જોયા પછી પણ તે આ રીતે સ્થિર રહે છે.

Verse 37

चलते नैव यो ध्यानात्स धीरस्तपसाधकः । भवांस्तु तेजसा हीन इंद्रियैर्विजितो यतः

જે ધ્યાનમાંથી કદી ડગે નહીં તે ધીર છે અને તપસ્યાનો સાધક છે. પરંતુ તું આંતરિક તેજથી હીન હોવાથી ઇન્દ્રિયો દ્વારા પરાજિત થયો છે.

Verse 38

स्वर्गेपि नास्ति सामर्थ्यं मम गीतस्य धर्षणे । वर्जयंति वनं सर्वे हीनवीर्या न संशयः

સ્વર્ગમાં પણ મારા ગીતના પ્રભાવને સહન કરવાની શક્તિ નથી. જે વીર્યહીન છે તેઓ બધા જ વનને ટાળે છે—એમાં શંકા નથી.

Verse 39

अयं साधारणो विप्र वनदेशो न संशयः । देवानां सर्वजीवानां यथा मम तथा तव

હે વિપ્ર, આ વનપ્રદેશ સૌનો સામાન્ય છે—એમાં શંકા નથી. દેવો અને સર્વ જીવો માટે જેટલો મારો, એટલો જ તારો છે.

Verse 40

कथं गच्छाम्यहं त्यक्त्वा वनमेवमनुत्तमम् । यूयं गच्छंतु तिष्ठंतु यद्भव्यं तत्तु नान्यथा

આવા ઉત્તમ, અનુપમ વનને છોડીને હું કેવી રીતે જાઉં? તમે જાઓ કે રહો; જે ભવ્ય છે તે જ થશે, અન્યથા નહીં.

Verse 41

एवमाभाष्य तं विप्रं गीतविद्याधरस्तदा । समाकर्ण्य ततस्तेन मुनिना तस्य उत्तरम्

આ રીતે તે વિપ્રને સંબોધીને, ગીતવિદ્યામાં નિપુણ વિદ્યાધરે પછી તે મુનિએ આપેલો ઉત્તર ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યો.

Verse 42

चिंतयामास मेधावी किं कृत्वा सुकृतं भवेत् । क्षमां कृत्वा जगामाथ अन्यत्स्थानं द्विजोत्तमः

મેધાવી બ્રાહ્મણે વિચાર્યું— “શું કરવાથી પુણ્ય ઉપજે?” પછી ક્ષમા કરીને તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ બીજા સ્થાને ગયો।

Verse 43

तपश्चचार धर्मात्मा योगासनगतः सदा । कामं क्रोधं परित्यज्य मोहं लोभं तथैव च

ધર્માત્મા પુરુષ સદા યોગાસનમાં સ્થિત રહી તપ કરતો રહ્યો; તેણે કામ-ક્રોધ તથા તેમ જ મોહ-લોભનો ત્યાગ કર્યો।

Verse 44

सर्वेन्द्रियाणि संयम्य मनसा सममेव च । एवं स्थितस्तदा योगी पुलस्त्यो मुनिसत्तमः

બધી ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખી અને મનને પૂર્ણ સમત્વમાં સ્થિર કરીને, ત્યારે યોગી પુલસ્ત્ય—મુનિશ્રેષ્ઠ—એ જ સ્થિતિમાં સ્થિત રહ્યો।

Verse 45

सुकलोवाच । गते तस्मिन्महाभागे पुलस्त्ये मुनिपुंगवे । कालादिष्टेन तेनापि गीतविद्याधरेण च

સુકલાએ કહ્યું— તે મહાભાગ પુલસ્ત્ય, મુનિપુંગવ, જ્યારે પ્રસ્થાન કરી ગયો, ત્યારે ગીતવિદ્યામાં નિપુણ તે વિદ્યાધર પણ કાળના આદેશથી નીકળી પડ્યો।

Verse 46

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । षट्चत्वारिंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી પદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાન તથા સુકલા-ચરિત્ર અંતર્ગત છિયાલીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 47

ज्ञात्वा पद्मात्मजसुतमेकांतवनशालिनम् । गतो वराहरूपेण तस्याश्रममनुत्तमम्

પદ્મજના પુત્રના પુત્રને, જે એકાંત વનમાં નિવાસ કરતો હતો, જાણી તે વરાહરૂપ ધારણ કરીને તેના અનુત્તમ આશ્રમમાં ગયો।

Verse 48

आसनस्थं महात्मानं तेजोज्वालासमाविलम् । दृष्ट्वा चकार वै क्षोभं तस्य विप्रस्य भामिनि

હે ભામિની, આસનસ્થ મહાત્મા બ્રાહ્મણને, જે તેજની જ્વાળાથી આવૃત હતો, જોઈ તે નિશ્ચયે વ્યાકુળ થઈ ગઈ।

Verse 49

धर्षयेन्नियतं विप्रं तुंडाग्रेण कुचेष्टया । पशुं ज्ञात्वा महाराज क्षमते तस्य दुष्कृतम्

હે મહારાજ, જો નિયત બ્રાહ્મણને ચાંચના અગ્રથી અને કામમય હાવભાવથી હેરાન કરવામાં આવે, તો અપરાધીને પશુ જાણીને તે તે દુષ્કૃત્ય ક્ષમા કરે છે।

Verse 50

मूत्रयेत्पुरतः कृत्वा विष्ठां च कुरुते ततः । नृत्यते क्रीडते तत्र पतति प्रोच्चलेत्पुनः

તે આગળ મૂત્ર ત્યાગે છે, પછી વિષ્ઠા પણ કરે છે. ત્યાં નાચે છે, રમે છે, પડી જાય છે અને ફરી ઊભો થાય છે।

Verse 51

पशुं ज्ञात्वा परित्यक्तो मुनिना तेन भूपते । एकदा तु तथायाते तेन रूपेण वै पुनः

હે ભુપતે, તેને પશુ જાણીને તે મુનિએ તેને ત્યજી દીધો. પરંતુ એકવાર ફરી, જ્યારે તે એ જ રીતે આવ્યો, ત્યારે તે એ જ રૂપે પુનઃ પરત આવ્યો।

Verse 52

अट्टाट्टहासेन पुनर्हास्यमेवं कृतं तदा । रोदनं च कृतं तत्र गीतं गायति सुस्वरम्

ત્યારે તે અট্টહાસ કરીને ફરી હાસ્યભર્યું વર્તન કરવા લાગ્યો; ત્યાં જ રડ્યો પણ અને મધુર સ્વરે ગીત ગાયું।

Verse 53

तथा तमागतं विप्रो गीतविद्याधरं नृप । चेष्टितं तस्य वै दृष्ट्वा घोणिरेष भवेन्नहि

હે રાજા, તે બ્રાહ્મણે ગીતવિદ્યામાં વિદ્યાધરસમાન એવા તેને આવતો જોયો; તેની ચેષ્ટા જોઈને સમજ્યો—“આ ઘોણિ નથી.”

Verse 54

ज्ञात्वा तस्य तु वृत्तांतं मामेवं परिचालयेत् । पशुं ज्ञात्वा मया त्यक्तो दुष्ट एष सुनिर्घृणः

“તેનું વર્તન જાણી તે મને આ રીતે ન સતાવે. તેને પશુસ્વભાવનો જાણીને મેં તેને ત્યજી દીધો—આ દुष્ટ અને અતિ નિર્દય છે.”

Verse 55

एवं ज्ञात्वा महात्मानं गंधर्वाधममेव हि । चुकोप मुनिशार्दूलस्तं शशाप महामतिः

આ રીતે જાણી કે ‘મહાત્મા’ કહેવાતો તે હકીકતમાં અધમ ગંધર્વ છે, મునિશાર્દૂલ ક્રોધિત થયો; તે મહામતિએ તેને શાપ આપ્યો।

Verse 56

यस्माच्छूकररूपेण मामेवं परिचालयेः । तस्माद्व्रज महापाप पापयोनिं तु शौकरीम्

તું શૂકરરૂપે મને આ રીતે ઉપદ્રવ કરતો રહ્યો; તેથી હે મહાપાપી, જા—પાપયોનિ એવી શૌકરી ગર્ભમાં પ્રવેશ કર।

Verse 57

शप्तस्तेनापि विप्रेण गतो देवं पुरंदरम् । तमुवाच महात्मानं कंपमानो वरानने

તે બ્રાહ્મણના શાપથી શપ્ત થઈ તે પુરંદર દેવ (ઇન્દ્ર) પાસે ગયો. હે સુમુખી, કંપતો કંપતો તે મહાત્મા પ્રભુને સંબોધી બોલ્યો।

Verse 58

शृणु वाक्यं सहस्राक्ष तव कार्यं कृतं मया । तप एव हि कुर्वन्सन्दारुणं मुनिपुंगवः

હે સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર), મારું વચન સાંભળ—તારું કાર્ય મેં કરી દીધું છે. તે મુનિપુંગવ ખરેખર અતિ કઠોર અને દારુણ તપ કરે છે।

Verse 59

तस्मात्तपःप्रभावात्तु चालितः क्षोभितो मया । शप्तस्तेनास्मि विप्रेण देवरूपं प्रणाशितम्

અતએવ તેના તપના પ્રભાવથી હું કંપિત અને ક્ષુબ્ધ થયો. તે બ્રાહ્મણે મને શાપ આપ્યો અને મારું દિવ્ય રૂપ નાશ પામ્યું।

Verse 60

पशुयोनिं गतं शक्र मामेवं परिरक्षय । ज्ञात्वा तस्य स वृत्तांतं गीतविद्याधरस्य च

“હે શક્ર (ઇન્દ્ર), હું પશુયોનિમાં પડી ગયો છું—આ રીતે મારી રક્ષા કર.” તેનો વર્તાંત અને વિદ્યાધરોના ગાયકની કથા જાણીને તેણે તે મુજબ કર્યું।

Verse 61

तेन सार्धंगतश्चेंद्रस्तं मुनिं पर्यभाषत । दीयतामनुग्रहो नाथ सिद्धिज्ञोसि द्विजोत्तम

તેની સાથે જઈ ઇન્દ્રે તે મુનિને કહ્યું—“હે નાથ, કૃપા કરીને અનુગ્રહ આપો. હે દ્વિજોત્તમ, તમે સિદ્ધિઓના જ્ઞાતા છો.”

Verse 62

क्षम्यतां मुनिवर्यास्मिन्क्रियतां शापमोक्षणम् । इति संप्रार्थितो विप्रो महेंद्रेणाह हृष्टधीः

હે મુનિવર્ય! મને ક્ષમા કરો અને આ શાપમાંથી મુક્તિ કરાવો—એમ મહેન્દ્રે વિનંતી કરતાં તે બ્રાહ્મણ હર્ષિત ચિત્તે ઉત્તર આપ્યો।

Verse 63

पुलस्त्य उवाच । वचनात्तव देवेश क्षंतव्यं च मयापि हि । भविष्यति महाराज मनुपुत्रो महाबलः

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે દેવેશ! તમારા વચન અનુસાર મને પણ નિશ્ચયે ક્ષમા કરવી જ જોઈએ. હે મહારાજ! મનુનો એક મહાબલવાન પુત્ર જન્મશે।

Verse 64

इक्ष्वाकुर्नाम धर्मात्मा सर्वधर्मानुपालकः । तस्य हस्ताद्यदा मृत्युरस्यैव च भविष्यति

ઇક્ષ્વાકુ નામે એક ધર્માત્મા રાજા હતો, જે સર્વ ધર્મોનું પાલન કરતો. જ્યારે તેની મૃત્યુ આવશે, તે તેની પોતાની જ હાથે થશે।

Verse 65

तदैष वै स्वकं देहं प्राप्स्यते नात्र संशयः । एतत्ते सर्ववृत्तांतं शूकरस्य निवेदितम्

ત્યારે તે નિશ્ચયે પોતાનું સ્વદેહ પ્રાપ્ત કરશે—એમાં શંકા નથી. શૂકરનો આ સમગ્ર વૃત્તાંત તમને નિવેદિત થયો છે।

Verse 66

आत्मनश्च प्रवक्ष्यामि पत्या सार्धं शृणुष्व हि । मया च पातकं घोरं कृतं यत्पापया पुरा

હવે હું મારા વિષે પણ કહું છું—પતિ સાથે સાંભળો. પહેલાં પાપિની મેં એક ઘોર પાતક કર્યું હતું।