Adhyaya 124

Verse 1

सूत उवाच । अंतर्द्धानं गते विष्णौ वेनो राजा महामतिः । क्व गतो देवदेवेश इति चिंतापरोऽभवत्

સૂતજીએ કહ્યું—વિષ્ણુ અંતર્ધાન થયા ત્યારે મહામતિ રાજા વેણ “દેવોના દેવેશ્વર ક્યાં ગયા?” એમ વિચારી ચિંતામાં ડૂબી ગયો.

Verse 2

हर्षेण महताविष्टश्चिंतयित्वा नृपोत्तमः । समाहूय नृपश्रेष्ठं तं पृथुं मधुराक्षरैः

મહાન હર્ષથી આવિષ્ટ થયેલા ઉત્તમ રાજાએ વિચાર કર્યો; પછી રાજશ્રેષ્ઠ પૃથુને બોલાવી મધુર અક્ષરોથી સંબોધ્યો.

Verse 3

तमुवाच महात्मानं हर्षेण महता तदा । त्वया पुत्रेण भूर्लोके तारितोस्मि सुपातकात्

ત્યારે તેણે મહાત્માને મહાન હર્ષથી કહ્યું—“હે પુત્ર! તારા દ્વારા આ ભૂલોકમાં હું ઘોર પાપમાંથી તર્યો છું.”

Verse 4

नीत उज्ज्वलतां वत्स वंशो मे सांप्रतं पृथो । मया विनाशितो दोषैस्त्वया गुणैः प्रकाशितः

હે વત્સ પૃથુ! મારો વંશ હવે ઉજ્જ્વલ થયો છે. મેં દોષોથી જે નાશ કર્યું હતું, તેને તું ગુણોથી પ્રકાશિત કર્યું છે.

Verse 5

यजेहमश्वमेधेन दास्ये दानान्यनेकशः । विष्णुलोकं व्रजाम्यद्य सकायस्ते प्रसादतः

હું અશ્વમેધ યજ્ઞ કરીશ અને અનેક દાન આપીશ. આજે તારા પ્રસાદથી હું દેહসহ વિષ્ણુલોકને પ્રસ્થાન કરું છું.

Verse 6

संभरस्व महाभाग संभारांस्त्वं नृपोत्तम । आमंत्रय महाभाग ब्राह्मणान्वेदपारगान्

હે મહાભાગ, હે નૃપોત્તમ! જરૂરી સંભાર એકત્ર કર. અને હે ભાગ્યવાન, વેદપારંગત બ્રાહ્મણોને આમંત્રિત કર.

Verse 7

एवं पृथुः समादिष्टो वेनेनापि महात्मना । प्रत्युवाच महात्मा स वेनं पितरमादरात्

આ રીતે મહાત્મા વેનના આદેશથી નિયુક્ત થયેલા મહાત્મા પૃથુએ પોતાના પિતા વેનને આદરપૂર્વક ઉત્તર આપ્યો.

Verse 8

कुरु राज्यं महाराज भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । दिव्यान्वा मानुषान्पुण्यान्यज्ञैर्यज जनार्दनम्

હે મહારાજ! રાજ્ય શાસન કર અને મનગમતા ભોગો ભોગવ. તે દિવ્ય હોય કે માનુષ, પરંતુ પુણ્યપ્રદ હોય. યજ્ઞો દ્વારા જનાર્દન (વિષ્ણુ)ની આરાધના કર.

Verse 9

एवमुक्त्वा प्रणम्यैव पितरं ज्ञानतत्परम् । धनुरादाय पृथ्वीशः सबाणं यत्नपूर्वकम्

આવું કહી, જ્ઞાનનિષ્ઠ પિતાને પ્રણામ કરીને, પૃથ્વીપતિએ પ્રયત્નપૂર્વક બાણો સહિત ધનુષ્ય ધારણ કર્યું.

Verse 10

आदिदेश भटान्सर्वान्घोषध्वं भूतले मम । पापमेव न कर्तव्यं कर्मणा त्रिविधेन वै

તેણે સર્વ ભટોને આદેશ આપ્યો—“મારી ભૂમિ પર ઘોષણા કરો: કર્મના ત્રણેય પ્રકારથી પણ પાપ કરવું નહીં.”

Verse 11

करिष्यंति च यत्पापं आज्ञां वेनस्य भूपतेः । उल्लंघ्य वध्यतां सो हि यास्यते नात्र संशयः

જે રાજા વેનની આજ્ઞા ઉલ્લંઘીને પાપ કરશે, તે વધ્ય ઠરે; નિઃસંદેહ તે જ ગતિને પામશે.

Verse 12

दानमेव प्रदातव्यं यज्ञैश्चैव जनार्दनम् । यजध्वं मानवाः सर्वे तन्मनस्का विमत्सराः

દાન અવશ્ય આપવું જોઈએ, અને યજ્ઞો દ્વારા પણ જનાર્દન (વિષ્ણુ)ની આરાધના કરવી જોઈએ. હે માનવો, મત્સર ત્યજી મનને તેમાં સ્થિર રાખી યજન કરો.

Verse 13

एवं शिक्षां प्रदत्वासौ राज्यं भृत्येषु वेनजः । निःक्षिप्य च गतो विप्रास्तपसोर्थे तपोवनम्

આ રીતે ઉપદેશ આપી વેનપુત્રે રાજ્ય સેવકોને સોંપ્યું; હે વિપ્રો, તપ માટે તે તપોવનમાં ગયો.

Verse 14

सर्वान्दोषान्परित्यज्य संयम्य विषयेन्द्रियान् । शतवर्षप्रमाणं वै निराहारो बभूव ह

સર્વ દોષો ત્યજી અને વિષયો તરફ દોડતી ઇન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખી, તે પૂરા સો વર્ષ નિરાહાર રહ્યો.

Verse 15

तपसा तस्य वै तुष्टो ब्रह्मा पृथुमुवाच ह । तपस्तपसि कस्मात्त्वं तन्मे त्वं कारणं वद

તેના તપથી પ્રસન્ન થઈ બ્રહ્માએ પૃથુને કહ્યું—“તું કેમ તપ કરે છે? તેનું કારણ મને કહો.”

Verse 16

पृथुरुवाच । वेन एष महाप्राज्ञः पिता मे कीर्तिवर्द्धनः । समाचरति यः पापमस्य राज्ये नराधमः

પૃથુએ કહ્યું—આ વેન મહાપ્રાજ્ઞ, મારા પિતા અને કીર્તિવર્ધક છે; છતાં પોતાના રાજ્યમાં એ નરાધમ પાપ આચરે છે।

Verse 17

शिरश्छेत्ता भवत्वेष तस्य देवो जनार्दनः । अदृष्टैश्च महाचक्रैर्हरिः शास्ता भवेत्स्वयम्

તેનો શિરચ્છેદ કરનાર દેવ જનાર્દન જ થાઓ; અને અદૃશ્ય મહાચક્રોથી હરિ સ્વયં શાસ્તા બની રહે।

Verse 18

मनसा कर्मणा वाचा कर्तुं वांछति पातकम् । तेषां शिरांसि त्रुट्यंतु फलं पक्वं यथा द्रुमात्

જે મનથી, કર્મથી કે વાણીથી પાતક કરવા ઇચ્છે, તેમના મસ્તક તૂટી જાય—જેમ વૃક્ષ પરથી પાકેલું ફળ પડી જાય।

Verse 19

एतदेव वरं मन्ये त्वत्तः शृणु सुरेश्वर । प्रजानां दोषभावेन न लिप्यति पिता मम

હું આને જ શ્રેષ્ઠ વર માનું છું. હે સુરેશ્વર, મારી વાત સાંભળો—પ્રજાના દોષભાવથી મારા પિતા લિપ્ત ન થાય।

Verse 20

तथा कुरुष्व देवेश वरं दातुं यदीच्छसि । ददस्व उत्तमं कामं चतुर्मुखनमोऽस्तु ते

હે દેવેશ, જો વર આપવો હોય તો તેમ જ કરો; મને સર્વોત્તમ ઇચ્છિત વર આપો. હે ચતુર્મુખ, તમને નમસ્કાર।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । एवमस्तु महाभाग पिता ते पूततां गतः । विष्णुना शासितो वत्स पुत्रेणापि त्वया पृथो

બ્રહ્માએ કહ્યું—“એવમસ્તુ, હે મહાભાગ! તારો પિતા પવિત્રતા પામ્યો. હે વત્સ પૃથુ, તે વિષ્ણુ દ્વારા પણ અને તારા પુત્રત્વના શાસનથી પણ દંડિત થયો.”

Verse 22

एवं पृथुं समुद्दिश्य वरं दत्वा गतो विभुः । पृथुरेव समायातो राज्यकर्मणि संस्थितः

આ રીતે પૃથુને સંબોધી તેને વર આપીને તે વિભુ પ્રસ્થાન કર્યો. પછી પૃથુ પાછો આવી રાજ્યધર્મના કાર્યોમાં સ્થિર થયો.

Verse 23

वैन्यस्य राज्ये विप्रेन्द्राः पापं कश्चिन्न चाचरेत् । यस्तु चिंतयते पापं त्रिविधेनापि कर्मणा

હે વિપ્રેન્દ્રો! વૈન્યના રાજ્યમાં કોઈ પાપ આચરતો ન હતો. પરંતુ જે કોઈ ત્રિવિધ કર્મથી પણ પાપનું ચિંતન કરે, (તે દોષનો ભાગી બને).

Verse 24

शिरश्छेदो भवेत्तस्य यथाचक्रैर्निकृंतितः । तदाप्रभृति वै पापं नैव कोपि समाचरेत्

તેનું શિર છેદાઈ જાય, જાણે તીક્ષ્ણ ચક્રથી કાપ્યું હોય. તે સમયથી ખરેખર કોઈ પણ પાપ ન આચરે.

Verse 25

इत्याज्ञा वर्तते तस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । सर्वलोकाः समाचारैः परिवर्तंति नित्यशः

આ રીતે તે મહાત્મા વૈન્યની આજ્ઞા પ્રવર્તે છે; અને સર્વ લોકો સદાચાર તથા મર્યાદા મુજબ નિત્યે પોતાના વર્તનમાં સુધારો કરતા રહે છે.

Verse 26

दानभोगैः प्रवर्तंते सर्वधर्मपरायणाः । सर्वसौख्यैः प्रवर्द्धंते प्रसादात्तस्य भूपतेः

સર્વધર્મપરાયણ જન દાન અને ધર્મોચિત ભોગથી પ્રગતિ પામે છે; અને તે રાજાની કૃપાથી તેઓ સર્વ પ્રકારના સુખોમાં વૃદ્ધિ પામે છે।

Verse 124

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुर्विंशत्यधिक शततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી પદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાનનો એકસો ચોવીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।