Shloka 3

Tīrtha-yātrā-varṇana

Description of Pilgrimage to the Sacred Fords

Devanagari script

कपिलानां सहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलं । तत्फलम् लभते मर्त्यः स्नानमात्रेण मोहिनि ॥ ३ ॥

Transliteration

kapilānāṃ sahasrasya samyagdattasya yatphalaṃ | tatphalam labhate martyaḥ snānamātreṇa mohini || 3 ||

Translation

હે મોહિની! સહસ્ર કપિલા (તામ્રવર્ણ) ગાયોનું વિધિપૂર્વક દાન કરવાથી જે પુણ્યફળ મળે છે, તે જ ફળ મનુષ્ય માત્ર સ્નાનથી પ્રાપ્ત કરે છે.

Word by Word

• कपिलानाम्: of tawny cows (kapilā)
• कपिलानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)

• सहस्रस्य: of a thousand
• सहस्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• दत्तस्य: of (that which is) given
• दत्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; ‘(सहस्रस्य) दत्तस्य’ = of (a thousand) given

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध/Correlative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध/Correlative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तद्-सम्बन्धक (correlative)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (क्रिया/Verbal action)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• मर्त्यः: a mortal person
• मर्त्यः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• स्नानमात्रेण: by mere bathing
• स्नानमात्रेण: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्नानस्य मात्रम्), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; साधन/हेतु-भाव

• मोहिनि: O Mohinī
• मोहिनि: Sambodhana (सम्बोधन/Address)
• Type: Noun
• Root: मोहिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Mohini

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates tīrtha-snāna as an exceptionally potent dharmic act, equating a single sacred bath with the vast merit of a properly performed go-dāna of a thousand kapilā cows.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By praising the sanctity of tīrthas, the verse supports bhakti-oriented practice: approaching holy places with faith and purity, where simple acts like snāna become offerings that generate great puṇya.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual discipline (kalpa/ācāra) is implied through “samyag-datta” and “snāna-mātra”: correct procedure, purity rules, and proper intent determine the fruit of dāna and snāna.