Shloka 46
The Account of Mohinī
Mohinī-upākhyāna
दयां कुरुष्व प्रशमं भजस्व पिष्टस्य पेषो नहि नीतियुक्तः । शापप्रदानेननिपातितेयं कुरु प्रसादं गतिदो भवत्वम् । यस्मिन्कृते ब्राह्मण मोहिनीयं बुद्धिं त्यजेत्क्रूरतरां त्वयीज्ये ॥ ४६ ॥
dayāṃ kuruṣva praśamaṃ bhajasva piṣṭasya peṣo nahi nītiyuktaḥ | śāpapradānenanipātiteyaṃ kuru prasādaṃ gatido bhavatvam | yasminkṛte brāhmaṇa mohinīyaṃ buddhiṃ tyajetkrūratarāṃ tvayījye || 46 ||
દયા કરો, શમ-સંયમનો આશ્રય લો. જે પહેલેથી પીસાઈ ગયું છે તેને ફરી પીસવું નીતિસંગત નથી. શાપ આપવાથી તે પહેલેથી જ પતિત થઈ છે—કૃપા કરીને પ્રસન્ન થાઓ, આશ્રયદાતા બનો; જેથી તમારી પૂજાને લઈને બ્રાહ્મણમાં ઊઠેલી મોહિની અને વધુ ક્રૂર બુદ્ધિ ત્યજી દેવામાં આવે.
Narrative voice within the Uttara-Bhaga (dialogue attribution traditionally linked to Narada Purana’s rishi-narration; exact speaker not explicitly identifiable from the single verse alone)
Vrata: none
Primary Rasa: karuna
Secondary Rasa: shanta
FAQs
It teaches dharma-nīti: after a fault has already resulted in downfall through a curse, further harshness is like “grinding flour again.” Spiritual maturity is shown by dayā (compassion), praśama (restraint), and prasāda (grace) that restores a being’s gati (refuge/direction).
Bhakti is not only ritual worship but also the devotee’s inner disposition—mercy and calmness. The verse frames true worship as removing cruel, deluding intent and replacing it with prasāda, a quality central to devotional life.
The verse emphasizes nīti (ethical reasoning) and proper application of dharma in action—practical conduct rather than a technical Vedāṅga like Jyotiṣa. It also uses a clear nyāya-style maxim (“do not grind what is already ground”) to guide decision-making.