Shloka 37

The Discourse of Rukmāṅgada

Prabodhinī Ekādaśī, Kārtika-vrata, and Satya-dharma

Devanagari script

तानि यास्यंति सर्वाणि उपोष्येमां प्रबोधिनीम् । प्रबोधयेद्धर्म्मपरान्न्यायाचार समन्वितान् ॥ ३७ ॥

Transliteration

tāni yāsyaṃti sarvāṇi upoṣyemāṃ prabodhinīm | prabodhayeddharmmaparānnyāyācāra samanvitān || 37 ||

Translation

આ પ્રબોધિની (એકાદશી) પર ઉપવાસ કરવાથી તે બધાં (પાપ/અવરોધ) નાશ પામે છે. ધર્મપરાયણ, ન્યાયયુક્ત આચાર-નિયમવાળા લોકોને પણ જાગૃત કરો.

Word by Word

• तानि: those (sins)
• तानि: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (पूर्वोक्त ‘पापानि’ इत्यस्य अन्वयः)

• यास्यन्ति: will go away/depart
• यास्यन्ति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (तानि)

• उपोष्य: having fasted
• उपोष्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Having done)
• Type: Indeclinable
• Root: उप + वस् (धातु) → उपोष्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-न्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; अर्थः—उपवासं कृत्वा

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• प्रबोधिनीम्: Prabodhinī (Ekādaśī)
• प्रबोधिनीम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रबोधिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (तिथिविशेष-नाम)

• प्रबोधयेत्: should awaken/should rouse
• प्रबोधयेत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + बुध् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/Potential), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• धर्म-परान्: those devoted to dharma
• धर्म-परान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (धर्मे पराः = धर्मनिष्ठान्)

• न्याय-आचार-समन्वितान्: endowed with justice and proper conduct
• न्याय-आचार-समन्वितान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: न्याय (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘समन्वित’; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (न्याय-आचाराभ्यां समन्वितान्)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Uttara-Bhaga tirtha/vrata discourse)

Vrata Kalpa

Vrata: Prabodhinī Ekadashi

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu
• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It states that observing the Prabodhinī Ekādaśī fast removes accumulated spiritual impediments and emphasizes awakening—both the ritual ‘awakening’ of Hari and the moral awakening of dharma-minded people.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through Ekādaśī upavāsa and Hari-prabodhana (worship that ritually ‘awakens’ Vishnu), paired with cultivating a community rooted in dharma and right conduct.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse chiefly reflects Kalpa (ritual discipline): the vrata practice of upavāsa and prescribed devotional acts (prabodhana), framed within nyāya-ācāra—normative rules of righteous behavior.