Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । कलिकल्पांतरे ब्रह्मन् ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । लोकपद्मे तपस्थस्य सृष्ट्यर्थं संबभूवतुः ॥ १ ॥

સનત્કુમાર બોલ્યા—હે બ્રાહ્મણ! કલિકల్పના અન્ય એક ચક્રમાં, અવ્યક્તજન્મા બ્રહ્મા લોકપદ્મ પર તપમાં સ્થિત હતા ત્યારે, સૃષ્ટિ માટે તે બે પ્રગટ થયા ॥ ૧ ॥

Verse 2

विष्णुकर्णमलोद्भूतावसुरौ मधुकैटभौ । तौ जातमात्रौ पयसि लोकप्रलयलक्षणे ॥ २ ॥

વિષ્ણુના કાનના મલમાંથી મધુ અને કૈટભ નામના બે અસુરો ઉત્પન્ન થયા; જન્મતાં જ તેઓ પ્રલયલક્ષણવાળા જળમાં સ્થિત થયા ॥ ૨ ॥

Verse 3

जानुमात्रे स्थितौ दृष्ट्वा ब्रह्मणं कमलस्थितम् । प्रवृत्तावत्तुमालक्ष्य तुष्टाव जगदंबिकाम् ॥ ३ ॥

કમળ પર સ્થિત બ્રહ્માને જોઈ, અને તેઓ ઘૂંટણ જેટલા જળમાં ઊભા રહી તેમને ગળી જવા પ્રવૃત્ત થયા છે એમ જાણી, તેણે જગદંબિકા—જગન્માતાની—સ્તુતિ કરી ॥ ૩ ॥

Verse 4

ततो देवी जगत्कर्त्री शैवी शक्तिरनुत्तमा । नारायणाक्षिसंस्थाना निद्रा प्रीता बभूव ह ॥ ४ ॥

પછી જગત્કર્ત્રી, અનુત્તમ શૈવી શક્તિ—જે નારાયણના નેત્રોમાં ‘નિદ્રા’ રૂપે સ્થિત છે—એ દેવી પ્રસન્ન થઈ ॥ ૪ ॥

Verse 5

तस्या मंत्रादिकं सर्वं कथयिष्यामि तच्छृणु । सारुणा क्रोधनी शांतिश्चंद्रालंकृतशेखरा ॥ ५ ॥

હવે સાંભળો—તેના મંત્રાદિ અને સંબંધિત સર્વ વિધિ-વિધાન હું સંપૂર્ણ રીતે કહું છું. તે દેવી સારુણા, ક્રોધની અને શાંતિ છે; જેના શિખર પર ચંદ્ર અલંકૃત છે.

Verse 6

एकाक्षरीबीज मन्त्रऋषिः शक्तिरुदाहृता । गायत्री च भवेच्छन्दो देवता भुवनेश्वरी ॥ ६ ॥

એકાક્ષરી બીજમંત્ર માટે ઋષિ ‘શક્તિ’ કહેવાઈ છે; છંદ ગાયત્રી છે; અને અધિષ્ઠાત્રી દેવતા ભુવનેશ્વરી છે.

Verse 7

षड्दीर्घयुक्तबीजेन कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । संहारसृष्टिमार्गेण मातृकान्यस्तविग्रहः ॥ ७ ॥

છ દીર્ઘ સ્વરો જોડાયેલા બીજમંત્રથી ક્રમશઃ છ અંગ-ન્યાસ કરવો. પછી દેહ પર માતૃકાઓનું ન્યાસ સ્થાપી સંહાર અને સૃષ્ટિ—આ માર્ગની રીતથી આગળ વધવું.

Verse 8

मन्त्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । हृल्लेखां मूर्ध्नि वदने गगनां हृदयांबुजे ॥ ८ ॥

પછી દેવતા-ભાવની સિદ્ધિ માટે મંત્ર-ન્યાસ કરવો. ‘હૃલ્લેખા’ને મસ્તક અને મુખ પર, તથા ‘ગગના’ને હૃદય-કમળમાં સ્થાપિત કરવી.

Verse 9

रक्तां करालिकां गुह्ये महोच्छुष्मां पदद्वये । ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषूत्तरेऽपि च ॥ ९ ॥

‘રક્તા’ અને ‘કરાલિકા’ને ગુહ્ય પ્રદેશમાં, ‘મહોચ્છુષ્મા’ને બંને પગમાં ન્યાસ કરવો. તેમજ ઊર્ધ્વ પ્રદેશમાં અને દિશાઓમાં—પૂર્વ, દક્ષિણ, ઉત્તર, પશ્ચિમ—અને ઉત્તર દિશામાં પણ તદ્વત્ ન્યાસ કરવો.

Verse 10

सद्यादिह्रस्वबीजाद्यान्वस्तव्या भूतसप्रभाः । अंगानि विन्यसेत्पश्चाज्जातियुक्तानि षट् क्रमात् ॥ १० ॥

અહીં ‘સદ્ય’ વગેરે હ્રસ્વ બીજ અને ભૂત-તત્ત્વસંબંધિત તેજસ્વી મંત્રોનો ન્યાસ કરવો. ત્યારબાદ જાતિયુક્ત ષડંગોનું ક્રમશઃ વિન્યાસ કરવો॥

Verse 11

ब्रह्माणं विन्यसेद्भाले गायत्र्या सह संयुतम् । सावित्र्या सहितं विष्णुं कपोले दक्षिणे न्यसेत् ॥ ११ ॥

લલાટ પર ગાયત્રીસહિત બ્રહ્માનો ન્યાસ કરવો. અને જમણા કપોલ પર સાવિત્રીસહિત વિષ્ણુનો ન્યાસ કરવો॥

Verse 12

वागीश्वर्या समायुक्तं वामगंडे महेश्वरम् । श्रिया धनपतिं न्यस्य वामकर्णाग्रके पुनः ॥ १२ ॥

વાગીશ્વરીશક્તિથી સંયુક્ત મહેશ્વરનો ડાબા કપોલ પર ન્યાસ કરવો. અને શ્રીસહિત ધનપતિ (કુબેર)ને ફરી ડાબા કાનના અગ્રભાગે ન્યાસ કરવો॥

Verse 13

रत्या स्मरं मुखे न्यस्य पुण्यागणपतिं न्यसेत् । सव्यकर्णोपरि निधाकर्णगंडांतरालयोः ॥ १३ ॥

મુખ પર રતિસહિત સ્મર (કામદેવ)નો ન્યાસ કરવો. ત્યારબાદ પુણ્ય ગણપતિનો ન્યાસ ડાબા કાનના ઉપરના ભાગે તથા કાન અને કપોલની વચ્ચેના પ્રદેશમાં કરવો॥

Verse 14

न्यस्तव्यं वदने मूलं भूपश्चैत्रांस्ततो न्यसेत् । कण्ठमूले स्तनद्वंद्वे वामांसे हृदयांबुजे ॥ १४ ॥

મુખ પર મૂળમંત્રનો ન્યાસ કરવો. ત્યારબાદ ‘ભૂપ’ વગેરે તથા ‘ચૈત્રા’ વગેરે (મંત્ર/વર્ણ) કણ્ઠમૂળે, બંને સ્તનો પર, ડાબા ખભા પર અને હૃદયકમળમાં ન્યાસ કરવો॥

Verse 15

सव्यांसे पार्श्वयुगले नाभिदेशे च देशिकः । भालांश्च पार्श्वजठरे पार्श्वांसापरके हृदि ॥ १५ ॥

દેશિકને ડાબા ખભે, બંને પાર्श્વે અને નાભિ પ્રદેશે સ્થાપિત કરવો. ભાલ-શક્તિઓને પાર्श્વ અને જઠરમાં ન્યસીને, બીજા પાર्श્વના હૃદયમાં પાર્શ્વાંસ-શક્તિ સ્થાપવી॥૧૫॥

Verse 16

ब्रह्माण्याद्यास्तनौ न्यस्य विधिना प्रोक्तलक्षणाः । मूलेन व्यापकं देहे न्यस्य देवीं विचिंतयेत् ॥ १६ ॥

વિધિમાં કહેલા લક્ષણ મુજબ બ્રહ્માણી આદિ (મંત્રો) બંને સ્તનો પર ન્યસવા. પછી મૂળમંત્રથી દેહમાં સર્વવ્યાપક શક્તિ સ્થાપી, દેવીનું એકાગ્ર ચિંતન કરવું॥૧૬॥

Verse 17

उद्यद्दिवाकरनिभां तुंगोरोजां त्रिलोचनाम् । स्मरास्यामिंदुमुकुटां वरपाशांकुशाभयाम् ॥ १७ ॥

ઉદયમાન સૂર્ય સમી તેજસ્વી, ઊંચા સ્તનોવાળી, ત્રિનેત્રી—મોહક મુખવાળી—ચંદ્રમુકુટધારિણી; જેના શુભ હસ્તોમાં વરપાશ, અંકુશ અને અભયમુદ્રા છે—એ દેવીનું હું ધ્યાન કરું છું॥૧૭॥

Verse 18

रदलक्षं जपेन्मंत्रं त्रिमध्वक्तैर्हुनेत्ततः । अष्टद्रव्यैर्दशांशेन ब्रह्मवृक्षसमिद्वरैः ॥ १८ ॥

મંત્રનો એક લાખ જપ કરવો. ત્યારબાદ ત્રિમધુ (ત્રણ મધુર દ્રવ્યો) અને ઘી સાથે હવન કરવો. અષ્ટદ્રવ્યો સાથે જપના દશાંશ પ્રમાણમાં, બ્રહ્મવૃક્ષની ઉત્તમ સમિધોથી આહુતિ આપવી॥૧૮॥

Verse 19

द्राक्षाखर्जूरवातादशर्करानालिकेरकम् । तन्दुलाज्यतिलं विप्र द्रव्याष्टकमुदाहृतम् ॥ १९ ॥

દ્રાક્ષ, ખજુર, બદામ, શર્કરા, નાળિયેર, તંડુલ (ચોખા), ઘી અને તલ—હે વિપ્ર—આને અષ્ટદ્રવ્ય કહેવામાં આવ્યા છે॥૧૯॥

Verse 20

दद्यादर्ध्यं दिनेशाय तत्र संचिन्त्य पार्वतीम् । पद्ममष्टदलं बाह्ये वृत्तं षोडशभिर्द्दलैः ॥ २० ॥

દિનેશ સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને ત્યાં પાર્વતીદેવીનું ધ્યાન કરવું. પછી અષ્ટદલ કમળ રચવું અને બહાર ષોડશદલવાળું વર્તુળાકાર આવરણ બનાવવું॥૨૦॥

Verse 21

विलिखेत्कर्णिकामध्ये षट्कोणमतिसुन्दरम् । ततः संपूजयेत्पीठं नवशक्तिसमन्वितम् ॥ २१ ॥

પદ્મની કર્ણિકાના મધ્યમાં અતિસુંદર ષટ્કોણ લખવો. ત્યારબાદ નવશક્તિસમન્વિત પીઠનું વિધિપૂર્વક સંપૂજન કરવું॥૨૧॥

Verse 22

जयाख्या विजया पश्चादजिताह्वापराजिता । नित्या विलासिनी गोग्धीत्यघोरा मंगला नव ॥ २२ ॥

પછીના નવ મંગલ નામો—જયાખ્યા, વિજયા, અજિતાહ્વા, અપરાજિતા, નિત્યા, વિલાસિની, ગોગ્ધી, અઘોરા અને મંગલા॥૨૨॥

Verse 23

बीजाढ्यमासनं दत्त्वा मूर्तिं तेनैव कल्पयेत् । तस्यां संपूजयेद्देवीमावाह्यावरणैः क्रमात् ॥ २३ ॥

બીજમંત્રોથી સમૃદ્ધ આસન અર્પણ કરીને, તે મુજબ દેવીની મૂર્તિ કલ્પવી. પછી તેમાં દેવીનું આવાહન કરી, આવરણો સાથે ક્રમશઃ સંપૂર્ણ પૂજન કરવું॥૨૩॥

Verse 24

मध्यपाग्याम्यसौम्येषु पूजयेदंगदेवताः । षट्कोणेषु यजेन्मंत्री पश्चान्मिथुनदेवताः ॥ २४ ॥

મધ્યભાગમાં તથા શુભ દિશાઓમાં (પૂર્વ અને ઉત્તર) અંગદેવતાઓનું પૂજન કરવું. ષટ્કોણોમાં મંત્રજ્ઞ યજમાન ઉપાસના કરે; ત્યારબાદ મિથુનદેવતાઓનું પૂજન કરવું॥૨૪॥

Verse 25

इन्द्रकोणं लसद्दंडकुंडिकाक्षगुणाभयाम् । गायत्रीं पूजयेन्मन्त्री ब्रह्माणमपि तादृशम् ॥ २५ ॥

ઇન્દ્ર-કોણે (પૂર્વ દિશામાં) મંત્રસાધકે દંડ, કમંડળુ અને અક્ષમાળા ધારણ કરનારી, ઉપદેશમુદ્રા દર્શાવનારી તથા અભય આપનારી તેજસ્વી ગાયત્રીની પૂજા કરવી; તેમજ એ જ રીતે બ્રહ્માની પણ પૂજા કરવી।

Verse 26

रक्षः कोणे शंखचक्रगदापंकजधारिणीम् । सावित्रीं पीतवसनां यजेद्विणुं च तादृशम् ॥ २६ ॥

રક્ષઃ-કોણે પીળાં વસ્ત્ર ધારણ કરનારી, શંખ-ચક્ર-ગદા-પદ્મ ધારણ કરનારી સાવિત્રીની પૂજા કરવી; તેમજ એ જ રૂપે વિષ્ણુની પણ પૂજા કરવી।

Verse 27

वायुकोणे परश्वक्षमाला भयवरान्विताम् । यजेत्सरस्वतीमच्छां रुद्रं तादृशलक्षणम् ॥ २७ ॥

વાયુ-કોણે (ઉત્તર-પશ્ચિમ) પરશુ અને અક્ષમાળા ધારણ કરનારી, અભય તથા વર-મુદ્રાથી યુક્ત નિર્મળ સરસ્વતીની પૂજા કરવી; તેમજ એ જ લક્ષણવાળા રુદ્રની પણ પૂજા કરવી।

Verse 28

वह्निकोणे यजेद्रत्नकुंभं मणिकरंडकम् । कराभ्यां बिभ्रतीं पीतां तुंदिलं धनदायकम् ॥ २८ ॥

વહ્નિ-કોણે (આગ્નેય દિશામાં) બંને હાથમાં રત્ન-કુંભ અને મણિ-કરંડક ધારણ કરનારી, પીળા વર્ણની, તુંદિલ અને ધન આપનારી દેવતાની પૂજા કરવી।

Verse 29

आलिंग्य सव्यहस्तेन वामे तांबूलधारिणीम् । धनदांकसमारूढां महालक्ष्मीं प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥

ડાબા હાથથી આલિંગન પામેલી, ડાબા હાથમાં તાંબૂલ ધારણ કરનારી, ધનદ (કુબેર)ના અંક પર બિરાજમાન મહાલક્ષ્મીની વિધિપૂર્વક પૂજા કરવી।

Verse 30

पश्चिमे मदनं बाणपाशांकुशशरासनाम् । धारयंतं जपारक्तं पूजयेद्रक्तभूषणम् ॥ ३० ॥

પશ્ચિમ દિશામાં મદન (કામદેવ)ની પૂજા કરવી—જે બાણ, પાશ, અંકુશ અને ધનુષ ધારણ કરે છે, જપાકુસુમ સમ લાલવર્ણ છે અને લાલ આભૂષણોથી શોભિત છે।

Verse 31

सव्येन पतिमाश्लिष्य वामेनोत्पलधारिणीम् । पाणिना रमणांकस्थां रतिं सम्यक्समर्चयेत् ॥ ३१ ॥

ડાબી બાજુથી પતિને આલિંગન કરીને, ડાબા હાથમાં કમળ ધારણ કરનારી, પ્રિયતમની ગોદમાં બિરાજમાન રતિદેવીની જમણા હાથથી વિધિપૂર્વક સમ્યક પૂજા કરવી।

Verse 32

ऐशान्ये पूजयेत्सम्यक् विघ्नराजं प्रियान्वितम् । सृणिपाशधरं कांतं वरांगासृक्कलांगुलिम् ॥ ३२ ॥

ઈશાન ખૂણે પ્રિયાસહિત વિઘ્નરાજ (ગણેશ)ની સમ્યક પૂજા કરવી—મનોહર સ્વરૂપવાળા, અંકુશ અને પાશ ધારણ કરનારા, શુભ અંગોથી યુક્ત અને રક્તાભ લક્ષણોથી ચિહ્નિત।

Verse 33

माध्वीपूर्णकपालाढ्यं विघ्नराजं दिगंबरम् । पुष्करे विगलद्रत्नस्फुरच्चषकधारिणम् ॥ ३३ ॥

હું વિઘ્નરાજ (ગણેશ)નું ધ્યાન કરું છું—જે દિગંબર છે, મધુ-મદિરાથી ભરેલા કપાલપાત્રથી સમૃદ્ધ છે, અને કમળહસ્તમાં રત્નોથી ઝગમગતો, રસ ટપકાવતો ચષક ધારણ કરે છે।

Verse 34

सिंदूरसदृशाकारामुद्दाममदविभ्रमाम् । धृतरक्तोत्पलामन्यपाणिना तु ध्वजस्पृशाम् ॥ ३४ ॥

તેનું સ્વરૂપ સિંદૂર સમાન હતું, ઉદ્દામ મદ-વિલાસથી લહેરાતું; એક હાથમાં લાલ કમળ ધારણ કરીને, બીજા હાથથી ધ્વજ (પતાકાદંડ) સ્પર્શ કરતી હતી।

Verse 35

आश्लिष्टकांतामरुणां पुष्टिमर्चेद्दिगंबराम् । कर्णिकायां निधी पूज्यौ षट्कोणस्याथ पार्श्वयोः ॥ ३५ ॥

આલિંગનરત, અરુણવર્ણા, દિગમ્બરા ‘પુષ્ટિ’નું વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું. કર્ણિકામાં બે નિધિઓનું પૂજન કરીને પછી ષટ્કોણના બંને પાર्श્વોમાં સ્થાપન કરવું.

Verse 36

अंगानि केसरेष्वेताः पश्चात्पत्रेषु पूजयेत् । अनंगकुसुमा पश्चाद्द्वितीयानंगमेखला ॥ ३६ ॥

આ અંગ-દેવતાઓનું પ્રથમ કેસરો પર અને પછી પત્રો પર પૂજન કરવું. ત્યારબાદ ‘અનંગકુસુમા’ અને પછી બીજી ‘અનંગમેખલા’નું વિધાન છે.

Verse 37

अनंगगमना तद्वदनंगमदनातुरा । भुवनपाला गगनवेगा षष्ठी चैव ततः परम् ॥ ३७ ॥

‘અનંગગમના’ તથા ‘અનંગમદનાતુરા’; ‘ભુવનપાલા’; ‘ગગનવેગા’—આ નામો છે; અને ત્યારબાદ ક્રમમાં છઠ્ઠી આવે છે.

Verse 38

शशिलेखा गगनलेखा चेत्यष्टौ यत्र शक्तयः । खङ्गखेटकधारिण्यः श्यामाः पूज्याश्च मातरः ॥ ३८ ॥

ત્યાં ‘શશિલેખા’ અને ‘ગગનલેખા’ વગેરે આઠ શક્તિઓ છે—શ્યામવર્ણ માતૃદેવીઓ, ખડ્ગ અને ખેટક ધારણ કરનાર, પૂજ્ય છે.

Verse 39

पद्माद्बहिः समभ्यर्च्याः शक्तयः परिचारिकाः । प्रथमानंगद्वयास्यादनंगमदना ततः ॥ ३९ ॥

પદ્મની બહાર પરિચારિકા-શક્તિઓનું યોગ્ય રીતે પૂજન કરવું. તેમાં પ્રથમ ‘અનંગદ્વયાસ્યા’ અને ત્યારબાદ ‘અનંગમદના’ આવે છે.

Verse 40

मदनातुरा भवनवेगा ततो भुवनपालिका । स्यात्सर्वशिशिरानंगवेदनानंगमेखला ॥ ४० ॥

ત્યારે તે કામથી વ્યાકુળ બને છે; તેની ગતિ વધુ ઝડપી થાય છે. ભુવનપાલિકા શિશિરઋતુભર કામવેદના અનુભવી જાણે કામ-મેખલાથી બંધાયેલી હોય તેમ દેખાય છે.

Verse 41

चषकं तालवृंतं च तांबूलं छत्रमुज्ज्वलम् । चामरे चांशुकं पुष्पं बिभ्राणाः करपंकजैः ॥ ४१ ॥

તેઓ કમળસમાન હાથોમાં પાનપાત્ર, તાળવૃંત, તાંબૂલ, તેજસ્વી છત્ર, ચામર, વસ્ત્ર અને પુષ્પ ધારણ કરીને ભક્તિપૂર્વક સેવામાં ઊભા રહ્યા.

Verse 42

सर्वाभरणसंदीप्तान् लोकपालान्बहिर्यजेत् । वज्रादीन्यपि तद्बाह्ये देवीमित्थं प्रपूजयेत् ॥ ४२ ॥

અંતર્મંડળની બહાર સર્વ આભૂષણોથી દીપ્ત લોકપાલોની પૂજા કરવી. તેના પણ બહાર વજ્ર વગેરે દિવ્ય આયુધો સ્થાપી પૂજવા; આ રીતે દેવીની વિધિવત્ પ્રપૂજા થાય છે.

Verse 43

मंत्री त्रिमधुरोपेतैर्हुत्वाश्वत्थसमिद्वरैः । ब्राह्मणान्वशयेच्छीघ्रं पार्थिवान्पद्महोमतः ॥ ४३ ॥

મંત્રજ્ઞ ત્રિમધુર (દૂધ-દહીં-ઘી) સહિત શ્રેષ્ઠ અશ્વત્થ સમિધાઓથી હવન કરીને, પદ્મહોમ દ્વારા શીઘ્ર બ્રાહ્મણો અને રાજાઓને વશ કરી શકે છે.

Verse 44

पलाशपुष्पैस्तत्पत्नीं मंत्रिणः कुसुदैरपि । पंचविंशतिधा जप्तैर्जलैः स्नानं दिने दिने ॥ ४४ ॥

મંત્રજ્ઞો પલાશના પુષ્પો અને કુશ-ફૂલો સાથે, પચ્ચીસ વાર જપેલા જળથી તેની પત્નીને દરરોજ સ્નાન કરાવે.

Verse 45

आत्मानमभिषिंचेद्यः सर्वसौभाग्यवान्भवेत् । पंचविंशतिधा जप्तं जलं प्रातः पिबेन्नरः ॥ ४५ ॥

જે પોતાને અભિષેકરૂપે જળ છાંટે છે, તે સર્વ પ્રકારના સૌભાગ્યથી યુક્ત બને છે. પ્રાતઃકાળે પચ્ચીસ વાર મંત્રજપિત જળ મનુષ્યે પીવું જોઈએ॥૪૫॥

Verse 46

अवाप्य महतीं प्रज्ञां कवीनामग्रणीर्भवेत् । कर्पूरागरुसंयुक्तकुंकुमं साधु साधितम् ॥ ४६ ॥

મહાન પ્રજ્ઞા પ્રાપ્ત કરીને તે કવિઓમાં અગ્રણી બને છે. આ માટે કપૂર અને અગરુ સાથે સંયુક્ત, સારી રીતે સિદ્ધ કરેલું કુંકુમ (કેસર) ઉપયોગી છે॥૪૬॥

Verse 47

गृहीत्वा तिलकं कुर्याद्राजवश्यमनुत्तमम् । शालिपिष्टमयीं कृत्वा पुत्तलीं मधुरान्विताम् ॥ ४७ ॥

તિલકદ્રવ્ય લઈને રાજાને વશ કરવાનું અનુત્તમ કાર્ય સિદ્ધ કરવું. ચોખાના લોટના લેપથી નાની પુતળી બનાવી તેને મધુર દ્રવ્યો (નૈવેદ્ય)થી યુક્ત કરવી॥૪૭॥

Verse 48

जप्तां प्रतिष्ठितप्राणां भक्षयेद्रविवासरे । वशं नयति राजानं नारीं वा नरमेव च ॥ ४८ ॥

જપ કરેલું અને પ્રાણપ્રતિષ્ઠિત કરેલું તે રવિવારે ભક્ષણ કરવું. તેથી રાજા હોય, સ્ત્રી હોય કે પુરુષ—વશમાં આવે છે॥૪૮॥

Verse 49

कण्ठमात्रोदके स्थित्वा वीक्ष्य तोयोद्गतं रविम् । त्रिसहस्रं जपेन्मंत्रं कन्यामिष्टां लभेत्ततः ॥ ४९ ॥

કંઠ સુધી પાણીમાં ઊભા રહી, પાણીમાંથી ઉદિત થતા સૂર્યને જોઈ, મંત્રનો ત્રણ હજાર વાર જપ કરવો; ત્યાર પછી ઇચ્છિત કન્યા (યોગ્ય વધૂ) પ્રાપ્ત થાય છે॥૪૯॥

Verse 50

अन्नं तन्मंत्रितं मंत्री भुंजीत श्रीप्रसिद्धये । लिखितां भस्मना मायां ससाध्यां फलकादिषु ॥ ५० ॥

શ્રીસમૃદ્ધિ અને લોકપ્રસિદ્ધિ માટે સાધકે તે મંત્રથી અભિમંત્રિત અન્ન ભોજન કરવું. તેમજ ભસ્મથી ફળાદિ પર સાધ્યસહિત મંત્ર-માયાને લખવી॥૫૦॥

Verse 51

तत्कालं दर्शयेद्यंत्रं सुखं सूयेत गर्भिणी । भुवनेशीयमाख्याता सहस्रभुजसंभवा ॥ ५१ ॥

તત્ક્ષણે યંત્ર દર્શાવવું; ગર્ભિણી સુખથી પ્રસવ કરશે. આ ‘ભુવનેશી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, સહસ્રભુજા દેવીની શક્તિથી ઉત્પન્ન॥૫૧॥

Verse 52

भुक्तिमुक्तिप्रदा नॄणां स्मर्तॄणां द्विजसत्तम । ततः कल्पांतरे विप्र कदाचिन्महिषासुरः ॥ ५२ ॥

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! તેનું સ્મરણ કરનાર મનુષ્યોને આ ભોગ અને મોક્ષ—બન્ને આપે છે. ત્યારબાદ, હે વિપ્ર! બીજા કલ્પાંતરે એક વખત મહિષાસુર ઉત્પન્ન થયો॥૫૨॥

Verse 53

बभूव लोकपालांस्तु जित्वा भुंक्ते जगत्त्रयम् । ततस्त्पीडिता देवा वैकुंठं शरणं ययुः ॥ ५३ ॥

લોકપાલોને જીતીને તેણે ત્રિલોક પર અધિપત્ય ભોગવ્યું. ત્યારબાદ તેની પીડાથી દુખિત દેવો શરણ લેવા વૈકુંઠ ગયા॥૫૩॥

Verse 54

ततो देवी महालक्ष्मीश्चक्राद्यांगोत्थतेजसा । श्रीर्बभूवमुनिश्रेष्ठ मूर्ता व्याप्तजगत्त्रया ॥ ५४ ॥

ત્યારે ચક્ર વગેરે દિવ્ય અંગોમાંથી ઉદ્ભવેલા તેજથી દેવી મહાલક્ષ્મી—સ્વયં શ્રી—મૂર્તિમતી બની પ્રગટ થઈ. હે મુનિશ્રેષ્ઠ! તેણીએ ત્રિલોકને વ્યાપી લીધું॥૫૪॥

Verse 55

स्वयं सा महिषादींस्तु निहत्य जगदीश्वरी । अरविंदवनं प्राप्ता भजतामिष्टदायिनी ॥ ५५ ॥

જગદીશ્વરી દેવીએ સ્વયં મહિષાસુર આદિનો સંહાર કરી પછી અરવિંદવનમાં પ્રાપ્તિ કરી; જે ભક્તિપૂર્વક ભજે છે તેમને ઇચ્છિત વર આપનારી બની।

Verse 56

तस्याः समर्चनं वक्ष्ये संक्षेपेण श्रृणु द्विज । मृत्युक्रोधेन गुरुणा बिंदुभूषितमस्तका ॥ ५६ ॥

હવે હું તેણીની સમ્યક્ આરાધનાનો વિધાન સંક્ષેપમાં કહું છું—હે દ્વિજ, સાંભળો. તે મૃત્યુના ક્રોધ સમ ગಂಭીર અને ભયંકર છે, અને તેના મસ્તક પર પવિત્ર બિંદુ શોભે છે।

Verse 57

बीजमन्त्रः श्रियः प्रोक्तो भजतामिष्टदायकः । ऋषिर्भृगुर्निवृच्छंदो देवता श्रीः समीरिता ॥ ५७ ॥

શ્રીનું બીજમંત્ર જણાવાયું છે, જે ભજન કરનારને ઇચ્છિત ફળ આપે છે. તેનો ઋષિ ભૃગુ, છંદ ‘નિવૃત્’ અને અધિષ્ઠાત્રી દેવતા શ્રી (લક્ષ્મી) કહેવાય છે।