The Origin of the Gaṅgā and the Gods’ Defeat Caused by Bali

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुपादाग्रसंभूता या गङ्गेत्यभिधीयते । तदुत्पत्तिं वद भ्रातरनुग्राह्योऽस्मि ते यदि ॥ १ ॥

નારદે કહ્યું—જેને ‘ગંગા’ કહે છે તે ભગવાન વિષ્ણુના પાદાગ્રથી ઉત્પન્ન થઈ છે એમ કહેવાય છે. હે ભ્રાતા, હું જો તમારા અનુગ્રહને યોગ્ય હોઉં તો તેની ઉત્પત્તિ કહો.

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि गङ्गोत्पत्तिं तवानघ । वदतां श्रृण्वतां चैंव पुण्यदां पापनाशिनीम् ॥ २ ॥

સનકે કહ્યું—હે નિષ્પાપ નારદ, સાંભળ; હું તને ગંગાની ઉત્પત્તિ કહું છું—જે કહેતાં અને સાંભળતાં બંનેને પુણ્ય આપનારી અને પાપ નાશ કરનારી છે.

Verse 3

आसीदिंद्रादिदेवानां जनकः कश्यपो मुनिः । दक्षात्मजे तस्य भार्ये दितिश्चादितिरेव च ॥ ३ ॥

ઇન્દ્ર વગેરે દેવતાઓના જનક કશ્યપ મુનિ હતા. તેમની પત્નીઓ દક્ષની પુત્રીઓ—દિતિ અને અદિતિ—હતી.

Verse 4

अदितिर्देवमातास्ति दैत्यानां जननी दितिः । ते तयोरात्मजा विप्र परस्परजयैषिणः ॥ ४ ॥

અદિતિ દેવોની માતા છે અને દિતિ દૈત્યોની જનની કહેવાય છે. હે વિપ્ર, તે બંનેના પુત્રો સદા પરસ્પરને જીતવાની ઇચ્છા રાખે છે.

Verse 5

सदा सपूर्वदेवास्तु यतो दैत्याः प्रकीर्तिताः । आदिदैंत्यो दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुर्बली ॥ ५ ॥

દૈત્યોનું વર્ણન સદા પૂર્વ દેવો સાથે જ થાય છે; તેથી દિતિનો પુત્ર પરાક્રમી હિરણ્યકશિપુ દૈત્યોમાં આદિ ગણાય છે.

Verse 6

प्रह्लादस्तस्य पुत्रो।़भूत्सुमहान्दैत्यसत्तमः । विरोचन स्तस्य सुतो बभूव द्विजभक्तिमान् ॥ ६ ॥

તેનો પુત્ર પ્રહ્લાદ થયો—અતિ મહાન, દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ. અને પ્રહ્લાદનો પુત્ર વિરોચન થયો, જે દ્વિજ (બ્રાહ્મણ) ભક્ત હતો.

Verse 7

तस्य पुत्रोऽतितेजस्वी बलिरासीत्प्रतापवान् । स एव वाहिनीपालो दैत्यानामभवन्मुनेः ॥ ७ ॥

તેનો પુત્ર અતિ તેજસ્વી અને પ્રતાપી બલિ હતો. હે મુને, એ જ દૈત્યોની સેના નો પાલક અને નાયક બન્યો.

Verse 8

बलेन महता युक्तो बुभुजे मेदिनीमिमाम् । विजित्य वसुधां सर्वां स्वर्गं जेतुं मनो दधे ॥ ८ ॥

મહાન બળથી યુક્ત થઈ તેણે આ પૃથ્વીનો ભોગ કર્યો. સર્વ વસુધા જીત્યા પછી સ્વર્ગને પણ જીતવાનો તેણે સંકલ્પ કર્યો.

Verse 9

गजाश्च यस्यायुतकोटिलक्षास्तावन्त एवाश्वरथा मुनींद्र । गजेगजे पंचशती पदातेः किं वर्ण्यते तस्य चमूर्वरिष्टा ॥ ९ ॥

હે મુનીન્દ્ર! જેના પાસે અયુત, કોટિ અને લાખોની સંખ્યામાં ગજો છે, એટલાં જ અશ્વરથ પણ છે. દરેક ગજ સાથે પાંચસો પદાતિ—એવી અદ્વિતીય સેનાની ઉત્તમતા કેવી રીતે વર્ણવાય?

Verse 10

अमात्यकोट्यग्रसरावमात्यौ कुम्भाण्डनामाप्यथ कूपकर्णः । पित्रा समं शौर्यपराक्रमाभ्यां बाणो बलेः पुत्रशतग्रजोऽभूत् ॥ १० ॥

અમાત્યોના કોટિ સમૂહમાં બે અગ્ર અમાત્ય હતા—કુંભાંડ અને કૂપકર્ણ. અને બાણ, શૌર્ય-પરાક્રમે પિતાસમાન, બલિના શતપુત્ર વંશમાં પરપૌત્ર રૂપે જન્મ્યો.

Verse 11

बलिः सुराञ्जेतुमनाः प्रवृत्तः सैन्येन युक्तो महता प्रतस्थे । ध्वजातपर्त्रैर्गगनाबुराशेस्तरङ्गविद्युत्स्मरणं प्रकुर्वन् ॥ ११ ॥

દેવોને જીતવાની ઇચ્છાથી બલિ મહાસેનાસહ પ્રસ્થાન કર્યો. ધ્વજોના ફડફડતા વસ્ત્રોએ આકાશને સમુદ્ર સમાન કરી દીધું—જાણે તરંગો અને વીજળીનું સ્મરણ જાગ્યું હોય.

Verse 12

अवाप्य वृत्रारिपुरं सुरारी रुरोघ दैत्यैर्मृगराजगाढैः । सुरश्च युद्धाय पुरात्तथैव विनिर्ययुर्वज्रकरादयश्च ॥ १२ ॥

વૃત્રારિ (ઇન્દ્ર)ની નગરીને પહોંચી દેવશત્રુએ સિંહસમાન ઘન દૈત્યો વડે તેને ઘેરી લીધી. ત્યારે દેવતાઓ પણ એ જ રીતે યુદ્ધ માટે નગરમાંથી બહાર નીકળ્યા—વજ્રધારી ઇન્દ્ર વગેરેના નેતૃત્વમાં.

Verse 13

ततः प्रववृते युद्धं घोरं गीर्वाणदैत्ययो । कल्पांतमेघानिर्धोषं डिंडिंमध्वनिसंभ्रमम् ॥ १३ ॥

પછી દેવો અને દૈત્યો વચ્ચે ઘોર યુદ્ધ પ્રારંભ થયું—તેનો ગર્જન કલ્પાંતના મેઘગર્જન સમાન હતો, અને રણડિંડિમના નાદથી સર્વત્ર હાહાકાર મચી ગયો.

Verse 14

मुमुचुः शरजालानि दैंत्याः सुमनसां बले । देवाश्च दैत्यसेनासु संग्रामेऽत्यन्तदारुणे ॥ १४ ॥

તે અત્યંત દારુણ યુદ્ધમાં દૈત્યો એ દેવસેનાં પર બાણજાળ છોડી; અને દેવોએ પણ પ્રતિઉત્તરરૂપે દૈત્યસેનાં પર શરવર્ષા વરસાવી।

Verse 15

जहि दारय भिंधीते छिंधि मारय ताडय । इत्येवं सुमहान्घोषो वदतां सेनयोरभूत् ॥ १५ ॥

“મારો! ફાડો! ભેદો! કાપો! સંહાર કરો! પ્રહાર કરો!”—આવી ચીસો સાથે બંને સેનાના યોધ્ધાઓમાંથી પરસ્પર ઘોષ કરતાં મહાન ગર્જના ઊઠી।

Verse 16

शरदुन्दुभिनिध्वानैः सिंहनादैः सिंहनादैः सुरद्विषाम् । भाङ्कारैः स्यन्दनानां च बाणक्रेङ्गारनिःस्वनैः ॥ १६ ॥

યુદ્ધના ડમરુઓની ગર્જના, દેવદ્વેષીઓના વારંવાર સિંહનાદ, રથોની ખણખણાટ અને બાણોની કઠોર સીસકાર-ઝંકારથી રણભૂમિ ગુંજી ઊઠી।

Verse 17

अश्वानां हेषितैश्चैव गजानां बृंहितैस्तथा । टङ्गारैर्धनुषां चैव लोकः शब्दत्मयोऽभवत् ॥ १७ ॥

ઘોડાઓના હેષારવ, હાથીઓના ગર્જન અને ધનુષ્યોની ટંકારથી જાણે આખો લોક શબ્દમય બની ગયો।

Verse 18

सुरासुरविनिर्मुक्तबाणनिष्पेषजानले । अकालप्रलयं मेने निरीक्ष्य सकलं जगत् ॥ १८ ॥

દેવો અને અસુરો દ્વારા છોડાયેલા બાણોના આઘાત-ચૂર્ણનથી પ્રગટેલી અગ્નિથી સમગ્ર જગત દગ્ધ સમાન દેખાઈ, તેણે માન્યું કે અકાળ પ્રલય આવી ગયો છે।

Verse 19

बभौ देवद्विषां सेना स्फुरच्छस्त्रौघधारिणी । चलद्विद्युन्निभा रात्रिश्छादिता जलदैरिव ॥ १९ ॥

દેવોના શત્રુઓની સેના ઝગમગી ઊઠી, ચમકતા શસ્ત્રસમૂહ ધારણ કરીને; તે ચાલતી વીજળીથી દીપ્ત રાત્રિ જેવી, જાણે વાદળોથી ઢંકાયેલી હોય તેમ લાગી.

Verse 20

तस्मिन्युद्धे महाधोरैर्गिरीन् क्षित्पान् सुरारिभिः । नाराचैश्चूर्णयामासुर्देवास्ते लघुविक्रमाः ॥ २० ॥

તે મહાભયંકર યુદ્ધમાં, જ્યારે દેવશત્રુઓ પર્વતો ફેંકતા હતા, ત્યારે તે ઝડપી પરાક્રમી દેવોએ લોખંડના બાણોથી તેમને ચૂર્ણ કરી નાખ્યા.

Verse 21

केचित्सताडयामासुर्नागैर्नागान्रथान्रथैः । अश्वैरश्वांश्च केचित्तु गदादण्डैरथार्द्दयन् ॥ २१ ॥

કેટલાએ હાથીથી હાથીને, રથથી રથને આઘાત કર્યો; કેટલાએ ઘોડાથી ઘોડાને ધક્કો માર્યો, અને અન્યોએ ગદા તથા દંડથી શત્રુઓને પ્રહાર કર્યા.

Verse 22

परिधैस्ताडिताः केचित्पेतुः शोणितकर्द्दमे । समुक्त्रांतासवः केचिद्विमानानि समाश्रिताः ॥ २२ ॥

લોખંડના પરિઘોથી આઘાત પામેલા કેટલાંક રક્તમિશ્ર કાદવમાં પડી ગયા; અને કેટલાંક, જેમના પ્રાણ નીકળી રહ્યા હતા, તેમણે વિમાનોનો આશ્રય લીધો.

Verse 23

ये दैत्या निहता देवैः प्रसह्य सङ्गरे तदा । ते देवभावमापन्ना दैतेयान्समुपाद्रवन् ॥ २३ ॥

જે દૈત્યો તે સમયે યુદ્ધમાં દેવોએ બળપૂર્વક સંહાર્યા, તેઓ દેવભાવને પ્રાપ્ત થયા; દેવસ્વરૂપ બની તેમણે ફરી દૈત્યો પર જ આક્રમણ કર્યું.

Verse 24

अथ दैत्यगणाः क्रुद्वास्तड्यमानाः सुर्वैर्भृशम् । शस्त्रैर्बहुविधैर्द्देवान्निजध्नुरतिदारुणाः ॥ २४ ॥

ત્યારે દૈત્યગણ ક્રોધિત થઈ, દેવોના પ્રચંડ પ્રહારો સહન કરતાં પણ, અનેકવિધ શસ્ત્રોથી અત્યંત નિર્દયતાથી દેવતાઓ પર તૂટી પડ્યા અને તેમને ધરાશાયી કરવા લાગ્યા।

Verse 25

दृषद्भिर्भिदिपालैश्च खङ्गैः परशुतोमरैः । परिधैश्छुरिकाभिश्च कुन्तैश्चक्रैश्च शङ्कुभिः ॥ २५ ॥

તેઓ પથ્થરો, ભિંદિપાલ ભાલા, ખડ્ગ, પરશુ અને તોમર, લોખંડના દંડ, છુરિકા, કુન્ત, ચક્ર અને શંકુ જેવા કીલાઓથી પ્રહાર કરવા લાગ્યા।

Verse 26

मुसलैरङ्कुशेश्वैव लाङ्गलैः पट्टिशैस्तथा । शक्त्योपलैः शतघ्रीभिः पाशैश्च तलमुष्टिभिः ॥ २६ ॥

તેઓ મુસલ, અંકુશ, લાંગલ અને પટ્ટિશ; શક્તિ ભાલા અને પથ્થર, શતઘ્રી (કાંટેદાર ગદા), પાશ અને તલમુષ્ટિ (મુઠ્ઠી-શસ્ત્ર) વડે પ્રહાર કરતા રહ્યા।

Verse 27

शूलैर्नालीकनाराचैः क्षेपणीयैस्समुद्ररैः । रथाश्वनागपदगैः सङ्कुलो ववृधे रणः ॥ २७ ॥

શૂલ, નાલીક-નારાચ બાણ, ફેંકવા યોગ્ય અસ્ત્રો અને મુદગર; તેમજ રથ, અશ્વ, ગજ અને પદાતિથી ગીચ ભરાઈ તે યુદ્ધ ઘનઘોર કકળાટરૂપે વધવા લાગ્યું।

Verse 28

देवाश्च विविधास्त्राणि दैतेयेभ्यः समाक्षिपन् । एवमष्टसहस्त्राणि युद्धमासीत्सुदारुणम् ॥ २८ ॥

અને દેવતાઓએ દૈત્યો પર અનેકવિધ અસ્ત્રો ફેંક્યા. આ રીતે આઠ સહસ્ર (વર્ષો) સુધી અત્યંત ભયંકર યુદ્ધ ચાલ્યું।

Verse 29

अथ दैत्यबले वृद्धे पराभूता दिवौकसः । सुरलोकं परित्यतज्य सर्वे भीताः प्रदुद्रुवुः ॥ २९ ॥

ત્યારે દૈત્યોનું બળ વધતાં સ્વર્ગવાસી દેવો પરાજિત થયા; સૂરલોક ત્યજી સૌ ભયથી ભાગી ગયા।

Verse 30

नररुपपरिच्छन्ना विचेरुरवनीतले । वैरोचनिस्त्रिभुवनं नारायणपरायणः ॥ ३० ॥

તેઓ માનવરૂપે છદ્મવેશ ધારણ કરી પૃથ્વી પર વિચર્યા; અને વૈરોચનિ નારાયણપરાયણ બની ત્રિભુવનમાં સંચર્યો।

Verse 31

बुभुजेऽव्याहतैश्चर्यप्रवृद्धश्रीर्महाबलः । इत्याज चाश्वमेघैः स विष्णुप्रीणनतत्परः ॥ ३१ ॥

અવ્યાહત ધર્માચરણથી વધેલી શ્રી અને મહાબળથી યુક્ત થઈ તેણે રાજ્ય ભોગવ્યું; તેમજ વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરવા તત્પર રહી અશ્વમેધ યજ્ઞો કર્યા।

Verse 32

इन्द्रत्वं चाकरोत्स्वर्गे दिक्पालत्वं तथैव च । देवानां प्रीणनार्थाय यैः क्रियन्ते द्विजैर्मखाः ॥ ३२ ॥

સ્વર્ગમાં તે ઇન્દ્રત્વ અને દિક્પાલત્વ પણ આપે છે—દેવોને પ્રસન્ન કરવા દ્વિજોએ કરેલા મખ (યજ્ઞ) એવા ફળદાયક છે।

Verse 33

तेषु यज्ञेषु सर्वेषु हविर्भुङ्क्ते स दैत्यराट् । अदितिः स्वात्मजान्वीक्ष्य देवमातातिदुःखिता ॥ ३३ ॥

તે બધા યજ્ઞોમાં તે દૈત્યરાજ પોતે હવિ ભોગવતો; પોતાના પુત્રોની આવી સ્થિતિ જોઈ દેવમાતા અદિતિ અત્યંત દુઃખિત થઈ।

Verse 34

वृथात्र निवसामीति मत्वागाद्धिमवद्गिरम् । शक्रस्यैश्वर्यमिच्छंती दैत्यानां च पराजयम् ॥ २४ ॥

“અહીં રહેવું વ્યર્થ છે” એમ માનીને તે હિમવદ્ પર્વત તરફ ગઈ. શક્ર (ઇન્દ્ર)નું ઐશ્વર્ય અને દૈત્યોનો પરાજય ઇચ્છતી હતી।

Verse 35

हरिध्यानपरा भूत्वा तपस्तेपेऽतिदुष्करम् । किंचित्कालं समासीना तिष्टंती च ततः परम् ॥ ३५ ॥

હરિધ્યાનમાં સંપૂર્ણ લીન થઈ તેણે અતિ દુષ્કર તપ કર્યું. થોડો સમય બેઠી રહી, ત્યારબાદ ઊભી રહીને પણ તપ ચાલુ રાખ્યું।

Verse 36

पादेनैकेन सुचिरं ततः पादाग्रमात्रतः । कंचित्कालं फलाहारा ततः शीर्णदलाशना ॥ ३६ ॥

ઘણો સમય તે એક પગ પર ઊભી રહી; પછી પગના અગ્રભાગની ટોચ પર જ ઊભી રહી. થોડો સમય ફળાહાર કર્યો, ત્યારબાદ સૂકાં પડેલા પાંદડાં જ ખાધાં।

Verse 37

ततो जलाशमा वायुभोजनाहारवर्जिता । सच्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमात्मना ॥ ३७ ॥

પછી તે તરસ અને થાકથી મુક્ત બની; વાયુને જ ભોજન માની સામાન્ય આહારનો ત્યાગ કર્યો. આત્મા દ્વારા આત્માને સચ્ચિદાનંદ-સમૂહ સ્વરૂપે ધ્યાન કરતી રહી।

Verse 38

दिव्याब्दानां सहस्त्रं सा तपोऽतप्यत नारद । दुरन्तं तत्तपः श्रुत्वा दैतेया मायिनोऽदितिम् ॥ ३८ ॥

હે નારદ! તેણે એક હજાર દિવ્ય વર્ષો સુધી તપ કર્યું. તે દુર્લંઘ્ય તપની વાત સાંભળી માયાવી દૈત્યોએ અદિતિ તરફ પ્રયાણ કર્યું।

Verse 39

देवतारुपमास्थाय संप्रोचुर्बलिनोदिताः । किमर्थं तप्यते मातः शरीरपरिशोषणम् ॥ ३९ ॥

દેવતારૂપ ધારણ કરીને, બલિના પ્રેરણાથી તેઓ બોલ્યા— “હે માતા, કયા કારણે તમે એવું તપ કરો છો કે શરીર સુકાઈ જાય?”

Verse 40

यदि जानन्ति दैतेया महदुखं ततो भवेत् । त्यजेदं दुःखबहुलं कायशोषणकारणम् ॥ ४० ॥

જો દૈત્યો આ જાણે તો તેમને મહાદુઃખ થાય; તેથી દુઃખથી ભરેલું અને શરીરક્ષયનું કારણ બનતું આ ત્યજી દેવું જોઈએ.

Verse 41

प्रयाससाध्यं सुकृतं न प्रशँसन्ति पण्डिताः । शरीरं यन्ततो रक्ष्यं धर्मसाधनतत्परैः ॥ ४१ ॥

અતિશય પ્રયત્નથી જ સિદ્ધ થતું પુણ્યકર્મ પંડિતો પ્રશંસતા નથી. ધર્મસાધનમાં તત્પરોએ શરીરનું યત્નપૂર્વક રક્ષણ કરવું જોઈએ; એ જ સાધન છે.

Verse 42

ये शरीरमुपेक्षन्ते ते स्युरात्मविघातिनः । सुखं त्वं तिष्ट सुभगे पुत्रानस्मान्न खेदय ॥ ४२ ॥

જે શરીરની ઉપેક્ષા કરે છે, તે પોતાના આત્માના ઘાતક બને છે. તેથી હે સుభગે, સુખથી રહો; અમને—તમારા પુત્રોને—દુઃખી ન કરો.

Verse 43

मात्रा हीना जना मातर्मृतप्राया न संशयः । गावो वा पशवो वापि यत्र गावो महीरुहाः ॥ ४३ ॥

હે માતા, યોગ્ય માપ-મર્યાદા વિનાના લોકો નિઃસંદેહ મૃતપ્રાય છે. ગાયો હોય કે અન્ય પશુ—જ્યાં ગાયોને ધરતીમાં મૂળ ધરાવતાં વૃક્ષની જેમ માત્ર ભારવાહક પશુ ગણાય છે, ત્યાં જીવન જડ અને અધોગતિ પામે છે.

Verse 44

न लभन्ते सुखं किंचिन्मात्रा हीना मृतोपमाः । दरिद्रो वापि रोगी वा देशान्तरगतोऽपि वा ॥ ४४ ॥

માતાથી વંચિત જન કિંચિત્ પણ સુખ પામતા નથી; તેઓ મૃતસમાન છે—ગરીબ બને, રોગી બને, કે દૂર દેશે ગયા હોય તોય।

Verse 45

मातुर्दर्शनमात्रेण लभते परमां मुदम् । अन्ने वा सलिले वापि धनादौ वा प्रियासु च ॥ ४५ ॥

માતાનું માત્ર દર્શન થતાં જ મનુષ્ય પરમ આનંદ પામે છે—અન્નમાં હોય, જળમાં હોય, ધનાદિમાં હોય, કે પ્રિયજનોમાં પણ।

Verse 46

कदाचिद्विमुखो याति जनो मातरि कोऽपि न । यस्य माता गृहे नास्ति यत्र धर्मपरायणा । साध्वी च स्त्री पतिप्राणा गन्तव्यं तेन वै वनम् ॥ ४६ ॥

માતાથી કોઈ ક્યારેય વિમુખ થતો નથી. પરંતુ જેના ઘરમાં ધર્મપરાયણા માતા નથી અને પતિપ્રાણા સાધ્વી પત્ની પણ નથી—તેને ખરેખર વનમાં જ જવું યોગ્ય છે।

Verse 47

धर्मश्च नारायणभक्तिहीनां धनं च सद्भोगविवर्जितं हि । गृहं च मार्यातनयेर्विहीनं यथा तथा मातृविहीनमर्त्यः ॥ ४७ ॥

નારાયણભક્તિ વિનાના લોકોનો ‘ધર્મ’ પણ ખાલી છે; અને ધન પણ સદ્ભોગ વિના નિષ્ફળ છે. જેમ પત્ની-સંતાન વિનાનું ઘર સૂનું, તેમ માતા વિનાનો મર્ત્ય।

Verse 48

तस्माद्देवि परित्राहि दुःखार्तानात्मजांस्तव । इत्युक्ताप्यदितिर्दैप्यैर्न चचाल समाधितः ॥ ४८ ॥

“અતએવ, હે દેવી, દુઃખથી આર્ત તારા પુત્રોને રક્ષા કર” એમ દૈત્યો બોલ્યા છતાં, સમાધિમાં સ્થિર અદિતિ કદી ડગમગી નહીં।

Verse 49

एवमुक्त्वासुराः सर्वे हरिध्यानपरायणाम् । निरीक्ष्य क्रोधसंयुक्ता हन्तुं चक्रुर्मनोरथम् ॥ ४९ ॥

આવું કહીને સર્વ અસુરો હરિ-ધ્યાનમાં પરાયણ એવી તેણીને જોઈ ક્રોધથી ભરાયા અને મનમાં મનોરથાનો વધ કરવાનો નિશ્ચય કર્યો।

Verse 50

कल्पान्तमेघनिर्घोषाः क्रोधसंरक्तलोचनाः । दंष्ट्रग्रैरसृजन्वह्निंम् सोऽदहत्काननं क्षणात् ॥ ५० ॥

કલ્પાંતના મેઘગર્જન સમા ઘોષ કરતા, ક્રોધથી લાલ થયેલી આંખોવાળો તેણે દંષ્ટ્રાના અગ્રથી અગ્નિ ઉગારી; અને ક્ષણમાં જ વન દહન કરી નાખ્યું।

Verse 51

शतयोजनविस्तीर्णं नानाजीवसमाकुलम् । तेनैव दग्धा दैतेया ये प्रधर्षयितुं गताः ॥ ५१ ॥

સો યોજન વિસ્તૃત અને નાનાજીવોથી ભરેલું તે (વન); તેને ધ્વસ્ત કરવા ગયેલા દૈત્ય પણ એ જ અગ્નિથી દગ્ધ થઈ ગયા।

Verse 52

सैवावशिष्टा जननी सुराणामब्दाच्छतादच्युतसक्तचिता । संरक्षिता विष्णुसुदर्शनेन दैत्यान्तकेन स्वजनानुकम्पिना ॥ ५२ ॥

એકલી તે જ—દેવોની જનની—અચ્યુતમાં આસક્ત ચિત્તવાળી—અવશેષ રહી; સ્વજનો પર દયા કરનાર, દૈત્યનાશક વિષ્ણુના સુદર્શનએ તેને સો વર્ષ સુધી રક્ષી।

Verse 53

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गोत्पत्तौ बलिकृतदेवपराजयवर्णनन्नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

આ રીતે શ્રી બૃહન્નારદીય પુરાણના પૂર્વભાગના પ્રથમ પાદમાં ‘ગંગોત્પત્તિ તથા બલિકૃત દેવપરાજયવર્ણન’ નામનો દસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।