The Narration of the Brāhma Purāṇa’s Account (Brāhma Purāṇānukramaṇikā)
કુમારના પૂર્વ ઉપદેશથી પ્રસન્ન નારદ શ્રેષ્ઠ પૌરાણિક કથા માગે છે—પુરાણોનું વર્ગીકરણ, વિભાગો, શ્લોક-પ્રમાણ, વર્ણાશ્રમાચાર, વ્રતો અને વંશવૃત્તાંત. સનત્કુમાર કહે છે કે પુરાણસમૂહ અનેક કલ્પોમાં વિસ્તરેલો છે અને નારદને સનાતન પાસે મોકલે છે. સનાતન નારાયણનું ધ્યાન કરીને નારદની એકાગ્ર ભક્તિની પ્રશંસા કરી બ્રહ્માએ મરીચિને આપેલો પ્રાચીન ઉપદેશ કહે છે—દરેક કલ્પમાં શરૂઆતમાં એક વિશાળ પુરાણ હતું; તેમાંથી સર્વ શાસ્ત્રો પ્રસરી ગયા; હરિ દરેક દ્વાપરમાં વ્યાસરૂપે પ્રગટ થઈ તેને ચાર લાખ શ્લોકમાં સ્થિર કરી અઢાર પુરાણોમાં વિભાજિત કરે છે. પછી બ્રાહ્મ પુરાણની અનુક્રમણિકા—બે ભાગ, દેવ-પ્રજાપતિ, સૂર્ય અને વંશો, રામ-કૃષ્ણ કથાઓ, દ્વીપ-વર્ષ, સ્વર્ગ-પાતાળ-નરક, તીર્થવિધિ, શ્રાદ્ધ અને યમલોક, યુગધર્મ, પ્રલય, યોગ-સાંખ્ય, બ્રહ્મવાદ; તેમજ લખવા/દાન કરવા અને સાંભળવા/પાઠ કરવા ના ફળો।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा नारदस्तु कुमारस्य वचो मुदा । पुनरप्याह सुप्रीतो जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् ॥ १ ॥
સૂત બોલ્યા—કુમારના આ વચનો આનંદથી સાંભળી નારદ અત્યંત પ્રસન્ન થયા અને પરમ શ્રેય (ઉત્તમ કલ્યાણ) જાણવાની ઇચ્છાથી ફરી બોલ્યા।
Verse 2
नारद उवाच । साधु साधु महाभाग सर्वलोकोपकारकम् । महातंत्रं त्वया प्रोक्तं सर्वतंत्रोत्तमोत्तमम् ॥ २ ॥
નારદ બોલ્યા—સાધુ, સાધુ! હે મહાભાગ, તું સર્વ લોકોના ઉપકાર માટેનું મહાતંત્ર કહ્યું છે—બધા તંત્રોમાં સર્વોત્તમ।
Verse 3
अधुना श्रोतुमिच्छामि पुराणाख्यानमुत्तमम् । यस्मिन्यस्मिन्पुराणे तु यद्यदाख्यानकं मुने । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व सर्वज्ञस्त्वं यतो मतः ॥ ३ ॥
હવે હું ઉત્તમ પુરાણાખ્યાન સાંભળવા ઇચ્છું છું. હે મુનિ, જે જે પુરાણમાં જે જે ઉપાખ્યાન છે તે બધું મને કહો; કારણ કે તને સર્વજ્ઞ માનવામાં આવે છે.
Verse 4
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा नारदस्य शुभावहम् । पुराणाख्यानसंप्रश्नं कुमारः प्रत्युवाच ह ॥ ४ ॥
સૂત બોલ્યા—હે વિપ્રો! નારદજીનાં શુભપ્રદ વચનો અને પુરાણાખ્યાન વિષયક તેમના પ્રશ્નને સાંભળી કુમારે ઉત્તર આપ્યો।
Verse 5
सनत्कुमार उवाच । पाराणाख्यानकं विप्र नानाकल्पसमुद्भवम् । नानाकथासमायुक्तमद्भुतं बहुविस्तरम् ॥ ५ ॥
સનત્કુમાર બોલ્યા—હે વિપ્ર! આ પુરાણાખ્યાન અનેક કલ્પોમાંથી ઉદ્ભવેલું છે; અનેક કથાઓથી યુક્ત, અદ્ભુત અને બહુ વિસ્તૃત છે।
Verse 6
ऋषिः सनातनश्चायं यथा वेद तथाऽपरः । न वेद तस्मात्पृच्छ त्वं बहुकल्पविदां वरम् ॥ ६ ॥
આ સનાતન ઋષિ જેમ જાણે છે તેમ બીજો ઋષિ પણ જાણે છે; પરંતુ આ વિષયમાં તેને જ્ઞાન નથી, તેથી અનેક કલ્પોના જાણકારોમાં શ્રેષ્ઠને તું પૂછ।
Verse 7
श्रुत्वेत्थं नारदो वाक्यं कुमारस्य महात्मनः । प्रणम्य विनयोपेतः सनातनमथाब्रवीत् ॥ ७ ॥
મહાત્મા કુમારનાં આવા વચનો સાંભળી નારદજીએ પ્રણામ કર્યો અને વિનયપૂર્વક પછી સનાતનને કહ્યું।
Verse 8
नारद उवाच । ब्रह्मन्पुराणविच्छ्रेष्ठ ज्ञानविज्ञानतत्पर । पुराणानां विभागं मे साकल्ये नानुकीर्तय ॥ ८ ॥
નારદ બોલ્યા—હે બ્રહ્મન, પુરાણવિદોમાં શ્રેષ્ઠ, જ્ઞાન-વિજ્ઞાનમાં તત્પર! કૃપા કરીને પુરાણોના વિભાગો અને ભેદ મને સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવો।
Verse 9
यस्मिञ् श्रुते श्रुतं सर्वं ज्ञातं कृते कृतम् ॥ ९ ॥
જેનું શ્રવણ કરતાં સર્વ કંઈ શ્રુત થયેલું સમાન બને, જેનું જ્ઞાન કરતાં સર્વ કંઈ જાણેલું સમાન બને, અને જેનું સાધન કરતાં સર્વ કંઈ કૃત થયેલું સમાન બને।
Verse 10
वर्णाश्रमाचारधर्मं साक्षात्कारमुपैष्यति । कियंति च पुराणानि कियत्संख्यानि मानतः ॥ १० ॥
તે વર્ણાશ્રમના આચાર-ધર્મનો પ્રત્યક્ષ સાક્ષાત્કાર પામશે. અને (કૃપા કરીને) કહો—પુરાણો કેટલાં છે, તથા શ્લોકસંખ્યાના પ્રમાણથી તેમનું પરિમાણ કેટલું છે।
Verse 11
किंकिमाख्यानयुक्तानि तद्वदस्व मम प्रभो । चातुर्वर्ण्याश्रया नानाव्रतादीनां कथास्तथा ॥ ११ ॥
હે પ્રભુ, કૃપા કરીને કહો—કયા કયા ઉપદેશો પવિત્ર આખ્યાનો સાથે યુક્ત છે; તેમજ ચાતુર્વર્ણ્ય-ધર્મ પર આધારિત વિવિધ વ્રતો વગેરેની કથાઓ પણ તેમ જ વર્ણવો।
Verse 12
सृष्टिक्रमेण वंशानां कथाः सम्यक्प्रकाशय । त्वत्तोऽधिको न चान्योऽस्ति पुराणाख्यानवित्प्रभो ॥ १२ ॥
સૃષ્ટિક્રમ અનુસાર વંશોનું વર્ણન સમ્યક રીતે પ્રકાશિત કરો. હે પ્રભુ, પુરાણાખ્યાનના જ્ઞાનમાં આપથી અધિક બીજો કોઈ નથી।
Verse 13
तस्मादाख्याहि मह्यं त्वं सर्वसन्देहभंजनम् । सूत उवाच । ततः सनातनो विप्राः श्रुत्वा नारदभाषितम् ॥ १३ ॥
અતએવ સર્વ સંદેહોનું ભંજન કરનાર તે ઉપદેશ મને કહો. સૂત બોલ્યા—પછી, હે વિપ્રો, સનાતને નારદના વચન સાંભળી…
Verse 14
नारायणं क्षणं ध्यात्वा प्रोवाचाथ विदां वरः । सनातन उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारिका ॥ १४ ॥
ક્ષણમાત્ર નારાયણનું ધ્યાન કરીને વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠે કહ્યું. સનાતન બોલ્યા—“સાધુ, સાધુ, હે મુનિશ્રેષ્ઠ! તારી વાણી સર્વ લોકના ઉપકાર માટે છે.”
Verse 15
पुराणाख्यानविज्ञाने यज्जाता नेष्ठिकी मतिः । तुभ्यं समभिधास्यामि यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पुरा ॥ १५ ॥
પુરાણાખ્યાનના જ્ઞાનમાં તારી નિષ્ઠાવાન, એકાગ્ર બુદ્ધિ જાગી છે; તેથી હું તને પ્રાચીનકালে બ્રહ્માએ કહેલું વર્ણવીશ.
Verse 16
मरीच्यादिऋषिभ्यस्तु पुत्रस्नेहावृतात्मना । एकदा ब्रह्मणः पुत्रो मरीचिर्नाम विश्रुतः ॥ १६ ॥
મરીચિ આદિ ઋષિઓમાં એક વખત બ્રહ્માના પુત્ર, પ્રસિદ્ધ મરીચિ, પુત્રસ્નેહથી ઢંકાયેલ મનવાળો થઈ (તદનુસાર વર્ત્યો/બોલ્યો).
Verse 17
स्वाध्यायश्रुतसंपन्नो वेदवेदागपारगः । उपसृत्य स्वपितरं ब्रह्मणं लोकभावनम् ॥ १७ ॥
સ્વાધ્યાય અને શ્રુતિજ્ઞાનથી સંપન્ન, વેદ તથા વેદાંગોમાં પારંગત એવો તે પોતાના પિતા—લોકોના પોષક બ્રહ્મા—ની પાસે ગયો.
Verse 18
प्रणम्य भक्त्या पप्रच्छ इदमेव मुनिश्वर । पुराणाख्यानममलं यत्त्वं पृच्छसि मानद ॥ १८ ॥
ભક્તિપૂર્વક પ્રણામ કરીને તેણે પૂછ્યું—“હે મુનિશ્વર! આ જ વિષય છે. હે માનદ, તમે જે નિર્મળ પુરાણાખ્યાન વિષે પૂછો છો, એ જ (મને જણાવો).”
Verse 19
मरीचिरुवाच । भगवन्देवदेवेश लोकानां प्रभवाप्यय । सर्वज्ञ सर्वकल्याण सर्वाध्यक्ष नमोऽस्तु ते ॥ १९ ॥
મરીચિ બોલ્યા— હે ભગવન્, દેવદેવેશ! લોકોના પ્રભવ અને અપ્યયના કારણ! સર્વજ્ઞ, સર્વમંગલ, સર્વાધ્યક્ષ— તમને નમસ્કાર।
Verse 20
पुराणबीजमाख्यहि मह्यं शुश्रूषवे पितः । लक्षणं च प्रमाणं च चं वक्तारं पृच्छकं तथा ॥ २० ॥
હે પૂજ્ય પિતા, હું સાંભળવા ઉત્સુક છું; કૃપા કરીને મને પુરાણનું બીજ કહો— તેનું લક્ષણ, પ્રમાણ, તેમજ વક્તા અને પ્રશ્નકર્તા પણ।
Verse 21
ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणानां समुच्चयम् । यस्मिञ्ज्ञाते भवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम् ॥ २१ ॥
બ્રહ્માએ કહ્યું— વત્સ, સાંભળ; હું પુરાણોનો સમુચ્ચય કહું છું; જેને જાણવાથી ચર-અચર જગતનું સર્વ વાઙ્મય જાણ્યું સમાન થાય।
Verse 22
पुराणमेकमेवासीत्सर्वकल्पेषु मानद । चतुर्वर्गस्य बीजं च शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ २२ ॥
હે માનદ, સર્વ કલ્પોમાં આરંભે એક જ પુરાણ હતું; તે ધર્મ-અર્થ-કામ-મોક્ષ એવા ચતુર્વર્ગનું બીજ હતું અને તે શતકોટિ વિસ્તૃત હતું।
Verse 23
प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणादभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य महामतिः ॥ २३ ॥
ત્યારબાદ પુરાણમાંથી જ સર્વ શાસ્ત્રોની પ્રવૃત્તિ ઉદ્ભવી. કાળક્રમે પુરાણનું યોગ્ય ગ્રહણ-ધારણ ઘટતું જોઈ મહામતિએ (તેના રક્ષણ અને પ્રચારની વ્યવસ્થા કરી)।
Verse 24
हरिर्व्यासस्वरूपेण जायते च युगे युगे । चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा ॥ २४ ॥
હરિ સ્વયં યુગે યુગે વ્યાસસ્વરૂપે જન્મે છે. પ્રત્યેક દ્વાપરયુગમાં પુરાણસંહિતા સદા ચાર લાખ શ્લોક-પ્રમાણે ફરી ફરી પ્રગટ થાય છે॥૨૪॥
Verse 25
तदष्टादशधा कृत्वा भूर्लोके निर्द्दिशत्यपि । अद्यापि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् ॥ २५ ॥
તેને અઢાર ભાગમાં વિભાજિત કરીને ભૂર્લોકમાં પણ ઉપદેશરૂપે દર્શાવવામાં આવે છે. પરંતુ દેવલોકમાં તે આજેય શતકોટિ જેટલા વિશાળ વિસ્તારે રહેલું છે॥૨૫॥
Verse 26
अस्त्येव तस्य सारस्तु चतुर्लक्षेण वर्ण्यते । ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च वायवीयं तथैव च ॥ २६ ॥
તેનો એક સાર પણ છે, જે ચાર લાખ શ્લોકોમાં વર્ણવાયો છે—બ્રાહ્મ, પાદ્મ, વૈષ્ણવ અને તેમ જ વાયવીય॥૨૬॥
Verse 27
भागवतं नारदीयं मार्कंडेयं च कीर्तितम् । आग्नेयं च भविष्यं च ब्रह्मवैवर्त्तलिंगके ॥ २७ ॥
ભાગવત, નારદીય અને માર્કંડેય—આ કીર્તિત થયા; તેમજ આગ્નેય, ભવિષ્ય, બ્રહ્મવૈવર્ત અને લિંગ પુરાણ પણ॥૨૭॥
Verse 28
वाराहं च तथा स्कांदं वामनं कूर्मसंज्ञकम् । मात्स्यं च गारुडं तद्वद्ब्रह्मांडाख्यमिति त्रिषट् ॥ २८ ॥
તથા વારાહ, સ્કાંદ, વામન, કૂર્મ-સંજ્ઞક, માત્સ્ય, ગારુડ અને તેમ જ બ્રહ્માંડ-નામક પુરાણ—આ રીતે (આ ગણતરીમાં) ત્રિષટ્ થાય છે॥૨૮॥
Verse 29
एकं कथानकं सूत्रं वक्तुः श्रोतुः समाह्वयम् । प्रवक्ष्यामि समासेन निशामय समाहितः ॥ २९ ॥
વક્તા અને શ્રોતાને પાવન રીતે આહ્વાન કરતું એક જ કથા-સૂત્ર હું સંક્ષેપમાં કહું છું; એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળો.
Verse 30
ब्रह्मं पुराणं तत्रादौ सर्वलोकहिताय वै । व्यासेन वेदविदुषा समाख्यातं महात्मना ॥ ३० ॥
ત્યાં આરંભમાં, સર્વ લોકના હિત માટે, વેદવિદ મહાત્મા વ્યાસે બ્રહ્મપુરાણનું ઉપદેશ આપ્યું.
Verse 31
तद्वै सर्वपुराणाऽग्र्यं धर्मकामार्थमोक्षदम् । नानाख्यानेतिहासाढ्यं दशसाहस्रमुच्यते ॥ ३१ ॥
તે પુરાણ સર્વ પુરાણોમાં અગ્ર્ય છે; ધર્મ, કામ, અર્થ અને મોક્ષ આપનાર છે. અનેક આખ્યાનો અને પવિત્ર ઇતિહાસોથી સમૃદ્ધ, તેને દશ સહસ્ર શ્લોકોનું કહેવાય છે.
Verse 32
देवानां च सुराणां च यत्रोत्पत्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतीनां च तथा दक्षादीनां मुनीश्वर ॥ ३२ ॥
હે મુનીશ્વર! તેમાં દેવો અને સુરોનાં ઉત્પત્તિનું કીર્તન છે; તેમજ દક્ષ આદિ પ્રજાપતિઓની ઉત્પત્તિ પણ વર્ણવાઈ છે.
Verse 33
ततो लोकेश्वरस्यात्र सूर्यस्य परमात्मनः । वंशानुकीर्तनं पुण्यं महापातकनाशनम् ॥ ३३ ॥
ત્યારબાદ અહીં લોકેશ્વર, પરમાત્મા સૂર્યના વંશનું પવિત્ર અનુકીર્તન કરવામાં આવશે; તે પુણ્યદાયક છે અને મહાપાતકોનો પણ નાશ કરે છે.
Verse 34
यत्रावतारः कथितः परमानंदरूपिणः । श्रीमतो रामचंद्रस्य चतुर्व्यूहावतारिणः ॥ ३४ ॥
જ્યાં પરમાનંદસ્વરૂપ શ્રીમાન્ રામચંદ્ર—ચતુર્વ્યૂહાવતારરૂપે પ્રગટ—તેમના અવતારની પાવન કથા વર્ણવાઈ છે।
Verse 35
ततश्च सोमवंशस्यं कीर्तनं यत्र वर्णितम् । कृष्णस्य जगदीशस्य चरितं कल्मषापहम् ॥ ३५ ॥
ત્યારબાદ સોમવંશનું કીર્તન વર્ણવાયું છે; જ્યાં જગદીશ્વર શ્રીકૃષ્ણનું કલ્મષહર ચરિત્ર કહેવામાં આવ્યું છે।
Verse 36
द्वीपानां चैव सर्वेषां वर्षाणां चाप्यशेषतः । वर्णनं यत्र पातालस्वर्गाणां च प्रदृश्यते ॥ ३६ ॥
જ્યાં સર્વ દ્વીપો અને સર્વ વર્ષોનું નિરવશેષ વર્ણન, તેમજ પાતાળ અને સ્વર્ગલોકોનું પણ વર્ણન દર્શાય છે।
Verse 37
नरकाणां समाख्यानं सूर्यस्तुतिकथानकम् । पार्वत्याश्च तथा जन्म विवाहश्च निगद्यते ॥ ३७ ॥
જ્યાં નરકોનું સમાખ્યાન, સૂર્યસ્તુતિની કથા, તેમજ પાર્વતીનો જન્મ અને વિવાહ પણ વર્ણવાય છે।
Verse 38
दक्षाख्यानं ततः प्रोक्तमेकाम्रक्षेत्रवर्णनम् । पूर्वभागोऽयमुदितः पुराणस्यास्य नारद ॥ ३८ ॥
ત્યારબાદ દક્ષનું આખ્યાન કહેવામાં આવ્યું અને એકામ્રક્ષેત્રનું વર્ણન પણ; હે નારદ, આ પુરાણનો પૂર્વભાગ આ રીતે પ્રગટ થયો છે।
Verse 39
अस्योत्तरे विभागे तु पुरुषोत्तमवर्णनम् । विस्तरेण समाख्यातं तीर्थयात्राविधानतः ॥ ३९ ॥
આના ઉત્તર વિભાગમાં પુરુષોત્તમ ભગવાનનું માહાત્મ્ય તીર્થયાત્રા-વિધાનરૂપે વિસ્તારે વર્ણવાયું છે।
Verse 40
अत्रैव कृष्णचरितं विस्तरात्समुदीरितम् । वर्णनं यमलोकस्य पितृश्राद्धविधिस्तथा ॥ ४० ॥
અહીં જ શ્રીકૃષ્ણચરિતનું વિસ્તૃત વર્ણન છે; તેમજ યમલોકનું વર્ણન અને પિતૃશ્રાદ્ધની વિધિ પણ જણાવાઈ છે।
Verse 41
वर्णाश्रमाणां धर्माश्च कीर्तिता यत्र विस्तरात् । विष्णुधर्मयुगाख्यानं प्रलयस्य च वर्णनम् ॥ ४१ ॥
જ્યાં વર્ણાશ્રમધર્મોનું વિસ્તૃત વર્ણન છે; તેમજ યુગાનુસાર વિષ್ಣુધર્મનું આખ્યાન અને પ્રલયનું વર્ણન પણ રજૂ થયું છે।
Verse 42
योगानां च समाख्यानं सांख्यानां चापि वर्णनम् । ब्रह्मवादसमुद्देशः पुराणस्य प्रशंसनम् ॥ ४२ ॥
તેમાં યોગોનું નિરૂપણ, સાંખ્ય સિદ્ધાંતોનું વર્ણન, બ્રહ્મવાદનો સંક્ષિપ્ત ઉપદેશ અને પુરાણની પ્રશંસા પણ છે।
Verse 43
एतद्ब्रह्मपुराणं तु भागद्वयसमन्वितम् । वर्णितं सर्वपापघ्नं सर्वसौख्यप्रदायकम् ॥ ४३ ॥
આ બ્રહ્મપુરાણ બે ભાગોથી યુક્ત છે; તે સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર અને સર્વ સુખ-કલ્યાણ આપનાર તરીકે વર્ણવાયું છે।
Verse 44
सूतशौनकसंवादं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । लिखित्वैतत्पुराणं यो वैशाख्यां हेमसंयुतम् ॥ ४४ ॥
જે સૂત-શૌનક સંવાદરૂપ, ભોગ અને મોક્ષ આપનાર આ પુરાણને વૈશાખ માસમાં સોનાં સહિત લખાવે છે, તે પ્રતિજ્ઞાત પુણ્યફળ પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 45
जलधेनुयुतं चापि भक्त्या दद्याद्द्विजातये । पौराणिकाय संपूज्य वस्त्रभोज्यविभूषणैः ॥ ४५ ॥
ભક્તિપૂર્વક જલધેનુ સહિત દાન દ્વિજાત (બ્રાહ્મણ)ને આપવું જોઈએ; અને પૌરાણિક વિદ્વાનને યોગ્ય રીતે પૂજીને વસ્ત્ર, ભોજન અને આભૂષણોથી સન્માન કરવો જોઈએ।
Verse 46
स वसेद्ब्रह्मणो लोके यावच्चंद्रार्कतारकम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि ब्राह्मानुक्रमणीं द्विज ॥ ४६ ॥
હે દ્વિજ! જે આ બ્રાહ્માનુક્રમણીનું પાઠ કરે છે અથવા સાંભળે છે, તે ચંદ્ર-સૂર્ય-તારાઓ રહે ત્યાં સુધી બ્રહ્મલોકમાં વસે છે।
Verse 47
सोऽपि सर्वपुराणस्य श्रोतुर्वक्तुः फलं लभेत् । श्रृणोति यः पुराणं तु ब्रह्मं सर्वं जितेंद्रियः ॥ ४७ ॥
જે ઇન્દ્રિયોને જીતીને આ સર્વથા બ્રહ્મમય પુરાણને સાંભળે છે, તે શ્રોતાનું અને વક્તાનું બંનેનું ફળ, તેમજ સર્વ પુરાણોનું પૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 48
हविष्याशी च नियमात्स लभेद्ब्रह्मणः पदम् । किमत्र बहुनोक्तेन यद्यदिच्छति मानवः । तत्सर्वं लभते वत्स पुराणस्यास्य कीर्तनात् ॥ ४८ ॥
નિયમપૂર્વક હવિષ્ય આહાર કરનાર બ્રહ્મપદ પ્રાપ્ત કરે છે. અહીં વધુ શું કહું? હે વત્સ! માનવ જે જે ઇચ્છે છે, તે બધું આ પુરાણના કીર્તનથી પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 49
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे ब्राह्मपुराणेतिहासकथनं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः ॥ ९२ ॥
આ રીતે શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણના પૂર્વભાગમાં, બૃહદુપાખ્યાનના ચતુર્થ પાદમાં, “બ્રાહ્મપુરાણ-ઇતિહાસકથન” નામનો બાણુંમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો ॥ ૯૨ ॥
Frequently Asked Questions
The chapter stresses adhikāra (proper authority): Purāṇic narration is vast across many kalpas, so Nārada is guided to the foremost kalpa-knower. This preserves a disciplined transmission model where specialized encyclopedic classification is taught by the most competent teacher.
By presenting a kalpa-based origin (one primordial mega-Purāṇa), its diffusion into all śāstras, and periodic redaction by Hari as Vyāsa in each Dvāpara-yuga—establishing both divine source and cyclical preservation.
It does not merely praise Purāṇas; it models structured indexing by summarizing the Brāhma Purāṇa’s scope—cosmogony, genealogies, avatāras, cosmography, tirtha-vidhi, śrāddha, ethics, philosophy—showing how a Purāṇa can be navigated as a knowledge-map.