Shloka 1
Adhyaya 80 — Vaivasvata Manvantara: Enumeration of Manus and the Eighth Manu Sāvarṇi
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे वैवस्वतकिर्तनं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः ।
अशीतितमोऽध्यायः— ८० ।
क्रौष्टुकिरुवाच स्वायम्भुवाद्याः कथिताः सप्तैते मनवो मम ।
तदन्तरेषु ये देवा राजानो मुनयस्तथा ॥
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare vaivasvatakīrtanaṃ nāmaikonāśītitamo 'dhyāyaḥ |
aśītitamo 'dhyāyaḥ—80 |
krauṣṭukir uvāca svāyambhuvādyāḥ kathitāḥ saptaite manavo mama |
tadantareṣu ye devā rājāno munayas tathā ||
આ રીતે શ્રી માર્કંડેય પુરાણમાં સાવર્ણિક મન્વંતરમાં ‘વૈવસ્વત-પ્રશંસા/આખ્યાન’ નામનો ઓગણએંસીમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો. હવે એંસીમો અધ્યાય આરંભે છે. ક્રૌષ્ટુકિ બોલ્યા—સ્વાયંભુવ વગેરે સાત મનુ મેં સાંભળ્યા; તેમના અંતરાલોમાં કયા દેવો, કયા રાજાઓ અને કયા ઋષિઓ પ્રગટ થાય છે, તે મને કહો।
FAQs
The question underscores a Purāṇic view of history as cyclic administration: gods, sages, and righteous kings recur in patterned eras, implying that dharma is renewed through institutional and spiritual stewardship.
Manvantara and Vaṃśānucarita: the inquiry explicitly requests details of gods/ṛṣis/kings for each manvantara interval, a hallmark of Purāṇic time-structure.
The ‘intervals’ (antara) can be read as liminal phases where order is reconstituted; esoterically, it reflects transitions in cosmic guṇas and the renewal of dharmic templates.