Adhyaya 60: Descriptions of Kimpurusha-varsha, Hari-varsha, Ilavrita (Meru-varsha), Ramyaka, and Hiranyamaya

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथोत्तरकुरुकथनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः । षष्टितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । यत्तु किम्पुरुषं वर्षं तत् प्रवक्ष्याम्यहं द्विज । यत्रायुर् दशसाहस्रं पुरुषाणां वपुष्मताम् ॥

આ રીતે શ્રી માર્કંડેય પુરાણમાં ‘ઉત્તર-કુરુનો વર્ણન’ નામનો ઓગણસાઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો. હવે સાઠમો અધ્યાય. માર્કંડેય બોલ્યા—હે દ્વિજ, હવે હું કિમ્પુરુષ નામના પ્રદેશનું વર્ણન કરીશ, જ્યાં દેહધારી મનુષ્યોનું આયુષ્ય દસ હજાર વર્ષ છે।

Verse 2

अनामया ह्यशोकाश्च नरा यत्र तथा स्त्रियः । प्लक्षः षण्डश्च तत्रोक्तः सुमहान्नन्दनोपमः ॥

ત્યાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ખરેખર રોગમુક્ત અને શોકમુક્ત હોય છે. ત્યાં એક મહાન પ્લક્ષવૃક્ષ અને એક ઉપવન કહેવાય છે—અતિ વિશાળ, નંદનવન સમાન।

Verse 3

तस्य ते वै फलरसं पिबन्तः पुरुषाः सदा । स्थिरयौवननिष्पन्नाः स्त्रियश्चोत्पलगन्धिकाः ॥

તેના ફળરસનું સતત પાન કરવાથી પુરુષો સ્થિર યૌવનથી યુક્ત રહે છે; અને સ્ત્રીઓ કમળ જેવી સુગંધિત બને છે।

Verse 4

अतः परं किंपुरुषाद्धरिवर्षं प्रचक्ष्यते । महारजतसङ्काशा जायन्ते तत्र मानवाः ॥

કિમ્પુરુષની પારે હરિવર્ષનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ત્યાં મનુષ્યો મહાન રજત-પ્રભા સમાન તેજ સાથે જન્મે છે।

Verse 5

देवलोकच्युताः सर्वे देवरूपाश्च सर्वशः । हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुभम् ॥

તેઓ બધા દેવલોકમાંથી અવતરેલા છે અને સર્વ રીતે દેવતુલ્ય રૂપ ધરાવે છે. હરિવર્ષમાં બધા લોકો ઇક્ષુ (ગણું) નો શુભ રસ પીવે છે।

Verse 6

न जरा बाधते तत्र न जीर्यन्ते च कर्हिचित् । तावन्तमेव ते कालं जीवन्त्यथ निरामयाः ॥

ત્યાં તેમને જરા પીડતી નથી, અને તેઓ કદી ક્ષીણ થતા નથી. તેઓ એટલો જ સમય જીવે છે, અને પછી રોગરહિત થઈ પ્રસ્થાન કરે છે।

Verse 7

मेरुवर्षं मया प्रोक्तं मध्यमं यदिलावृतम् । न तत्र सूर्यस्तपति न ते जीर्यन्ति मानवाः ॥

મેં મેરુ-પ્રદેશમાં આવેલ ઇળાવૃત નામના મધ્યદેશનું વર્ણન કર્યું છે. ત્યાં સૂર્ય દહન કરતો નથી, અને ત્યાંના મનુષ્યો વૃદ્ધ થતા નથી।

Verse 8

लभन्ते नात्मलाभञ्च रश्मयश्चन्द्रसूर्ययोः । नक्षत्राणां ग्रहाणाञ्च मेरॊस्तत्र परा द्युतिः ॥

ત્યાં ચંદ્ર અને સૂર્યના કિરણો પૂર્ણ પ્રભાવ પ્રાપ્ત કરતા નથી, ન તો નક્ષત્રો અને ગ્રહોના; કારણ કે ત્યાં મેરુનું તેજ સર્વોત્તમ છે।

Verse 9

पद्मप्रभाः पद्मगन्धा जम्बूफलरसाशिनः । पद्मपत्रायताक्षास्तु जायन्ते तत्र मानवाः ॥

ત્યાં મનુષ્યો કમળસમાન તેજ અને કમળસમાન સુગંધ સાથે જન્મે છે; તેઓ જાંબૂફળના રસ પર જીવન નિર્વાહ કરે છે, અને તેમની આંખો કમળદળ જેવી દીર્ઘ હોય છે।

Verse 10

वर्षाणान्तु सहस्राणि तत्राप्यायुः त्रयोदश । सरावाकारसंस्तारो मेरुमध्ये इलावृते ॥

ત્યાં આયુષ્ય પણ તેર હજાર વર્ષનું હોય છે. મેરુના મધ્યમાં આવેલા ઇલાવૃતમાં ભૂમિ પાત્રાકાર (કુંડ સમાન) રૂપે વિસ્તરેલી છે।

Verse 11

मेरुस्तत्र महाशैलस्तदाख्यातमिलावृतम् । रम्यकं वर्षमस्माच्च कथयिष्ये निबोध तत् ॥

ત્યાં મેરુ મહાન પર્વતરાજ છે અને તે પ્રદેશ ‘ઇલાવૃત’ કહેવાય છે. હવે આથી આગળ ‘રમ્યક’ નામના વર્ષનું વર્ણન કરીશ—સમજો।

Verse 12

वृक्षस्तत्रापि चोत्तुङ्गो न्यग्रोधो हरितच्छदः । तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्तयन्ति वै ॥

ત્યાં લીલા પલ્લવવાળો એક ઊંચો વૃક્ષ પણ ઊભો છે—ન્યગ્રોધ (વડ). તેના ફળના રસનું પાન કરીને તેઓ નિશ્ચયે જીવન ધારણ કરે છે।

Verse 13

वर्षायुतायुषस्तत्र नरास्तत्फलभोगिनः । रतिप्रधानविमला जरादौर्गन्ध्यवर्जिताः ॥

ત્યાં લોકો દસ હજાર વર્ષ જીવે છે અને તે પ્રદેશના ફળોનો ઉપભોગ કરે છે. તેઓ શુદ્ધ, સ્વભાવથી સુખપ્રિય અને વૃદ્ધાવસ્થા તથા દુર્ગંધથી રહિત છે.

Verse 14

तस्मादथोत्तरं वर्षं नाम्ना ख्यातं हिरण्मयम् । हिरण्वती नदी यत्र प्रभूतकमलोज्ज्वला ॥

તેના ઉત્તરે ‘હિરણ્મય’ નામે પ્રસિદ્ધ બીજો પ્રદેશ છે. ત્યાં ‘હિરણ્વતી’ નદી અનેક કમળોથી સમૃદ્ધ બની તેજસ્વી રીતે શોભે છે.

Verse 15

महाबलाः सतेजस्का जायन्ते तत्र मानवाः । महाकाया महासत्त्वा धनिनः प्रियदर्शनाः ॥

ત્યાં મહાબળ અને તેજવાળા મનુષ્યો જન્મે છે—મોટા દેહવાળા, મહાપ્રાણશક્તિવાળા, ધનવાન અને રૂપે મનોહર।