Markandeya Purana — Adhyaya 51, Shloka 91
Adhyaya 51 — Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions
मुषलो लूखले यत्र पादुके वासने स्त्रियः ।
शूर्पदात्रादिकं यत्र पदाकृष्य तथासनम् ॥
muṣalo lūkhale yatra pāduke vāsane striyaḥ / śūrpa-dātrādikaṃ yatra padākṛṣya tathāsanam
જ્યાં ઉલૂખલ-મુસળ, પાદુકા, સ્ત્રીઓના વસ્ત્રો લંઘવામાં કે અપમાનવામાં આવે છે; જ્યાં શૂર્પ, દાત્ર/હસિયો વગેરે અને આસન પણ પગથી ઘસેડાય છે—ત્યાં તે આવરણકારી શક્તિ અવસર પામે છે।
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Everyday disrespect—especially using the foot to drag or transgress over objects—signals negligence and cultivates tamasic habits; dharma is maintained through carefulness in small acts.
Ācāra (codes of conduct) and gṛhastha-niyama, not pancalakṣaṇa.
The ‘foot’ represents the lowest/most worldly instrument; using it to handle tools, garments, and seats symbolizes inversion of order—an inner state where lower impulses govern.