Shloka 90
Adhyaya 50 — Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)
मानुषास्थि गृहे यत्र दिवाराात्रं मृतस्थितिḥ ।
तत्र यक्ष ! tavāvāsas tathānyeṣāñca rakṣasām ॥
mānuṣāsthi gṛhe yatra divārātraṃ mṛtasthitiḥ /
tatra yakṣa! tavāvāsas tathānyeṣāñ ca rakṣasām
હે યક્ષ! જે ઘરમાં મનુષ્યનાં હાડકાં રાખવામાં આવે છે અને જ્યાં દિવસ-રાત શવ પડ્યું રહે છે, ત્યાં તારો નિવાસ છે; અન્ય રાક્ષસોનો પણ એ જ નિવાસસ્થાન છે।
{ "primaryRasa": "bhaya", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse reinforces prompt, proper funerary handling and separation of death-impurity from domestic space. It warns that neglect of śauca invites destabilizing influences—socially (fear, disorder) and ritually (pollution).
Not sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita; it is dharma-śikṣā embedded in narrative instruction.
‘Yakṣa/Rākṣasa dwelling’ symbolizes prāṇic stagnation around death and decay. The teaching encodes a boundary: the gṛha is for life, agni, and continuity; death is ritually transitioned via antyeṣṭi.