Shloka 39
Adhyaya 46 — The Continents
Sanskrit
भूर्लोकोऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोकश्च विनाशिनः ।
तथा विनाशमायान्ति महर्लोकश्च तिष्ठति ॥
Transliteration
bhūr loko 'tha bhuvar lokaḥ svar lokaś ca vināśinaḥ | tathā vināśam āyānti maharlokaś ca tiṣṭhati ||
Translation
ભૂર્લોક, ભુવર્લોક અને સ્વર્ગલોક નાશવંત છે; તે પણ વિનાશ પામે છે, પરંતુ મહર્લોક ટકી રહે છે.
Word by Word
bhūḥ-lokaḥBhū-loka (earth-world)
bhūḥ-lokaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūḥ (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा (१) एकवचनम्; कर्मधारयः (bhūḥ eva lokaḥ)
athaand then/also
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्ययार्थ)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/समुच्चयार्थे
bhuvar-lokaḥBhuvar-loka (mid-region)
bhuvar-lokaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhuvar (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा (१) एकवचनम्; कर्मधारयः
svar-lokaḥSvar-loka (heaven)
svar-lokaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvar (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा (१) एकवचनम्; कर्मधारयः
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
vināśinaḥperishable
vināśinaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvināśin (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (१) (collective predicative for the three lokas)
tathāthus/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्ययार्थ)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; एवमेव/तद्वत्
vināśamdestruction
vināśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvināśa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे द्वितीया (२) एकवचनम्
āyāntigo/come to
āyānti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-yā (धातु)
Formलट्-लकारः (Present); प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; परस्मैपदम्
mahar-lokaḥMaharloka
mahar-lokaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahar (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे प्रथमा (१) एकवचनम्; कर्मधारयः
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
tiṣṭhatiremains/stands
tiṣṭhati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formलट्-लकारः; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speakers
Cosmological instruction within the Markandeya Purāṇa’s teaching narrative (speaker not specified in the provided excerpt)
Key Themes
CosmologyLokasPralaya
FAQs
Even ‘heaven’ is impermanent; the verse steers seekers from merit-only goals toward enduring wisdom and liberation-oriented conduct.
Pratisarga/saṃhāra: it specifies which realms dissolve in the periodic pralaya and which persist.
The survival of Maharloka suggests a hierarchy of subtlety: grosser planes dissolve first; subtler states persist longer—mirroring meditation where gross thoughts subside before subtle awareness.