Shloka 35
Adhyaya 45 — Jaimini’s Cosmological Questions and the Opening of Markandeya’s Account of Primary Creation
प्रलयस्यानु तेनेदं व्याप्तमासीदशेषतः ।
गुणसाम्यात्ततस्तस्मात् क्षेत्रज्ञाधिष्ठितान्मुने ॥
pralayasyānu tenedaṃ vyāptam āsīd aśeṣataḥ | guṇasāmyāt tatas tasmāt kṣetrajñādhiṣṭhitān mune ||
પ્રલય પછી આ સમગ્ર જગત તે અવ્યક્ત તત્ત્વથી સર્વથા વ્યાપ્ત થયું. ત્યારબાદ, હે મુનિ, ક્ષેત્રજ્ઞ (ક્ષેત્રનો જ્ઞાતા)ની અધિષ્ઠાન-સન્નિધિમાં ગુણોની સામ્યાવસ્થાથી સૃષ્ટિ પ્રવર્તે છે.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse frames creation as beginning when latent nature (with guṇas in equilibrium) is ‘activated’ under the witnessing/presiding consciousness (kṣetrajña). Ethically, it underlines that change arises from conditions; the seer (awareness) is distinct from the changing field.
Primarily Sarga (primary creation) stated against the backdrop of Pralaya (dissolution), describing the pre-creation condition and the trigger for emanation.
Guṇa-equilibrium symbolizes undifferentiated potential; the ‘presiding’ kṣetrajña points to consciousness as the illuminator/condition for manifestation, echoing Sāṅkhya-Yoga metaphysics.