Shloka 23
Adhyaya 43 — Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship
दीपगन्धं न यो वेत्ति त्रस्यत्यह्नि तथा निशि ।
नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति ॥
dīpagandhaṃ na yo vetti trasyatyahni tathā niśi / nātmānaṃ paranetrasthaṃ vīkṣate na sa jīvati
જે દીવાના તેલ/ધુમાડાની ગંધ અનુભવી શકતો નથી, જે દિવસ-રાત ભયભીત રહે છે, અને જે પોતાનાં આત્મસ્વરૂપને જાણે બીજાની આંખોમાં સ્થિત હોય તેમ પણ જોઈ શકતો નથી—તે જીવતો નથી।
{ "primaryRasa": "bhayanaka", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Loss of ordinary perception and pervasive fear are treated as grave warnings; the counsel implied is grounding the mind in dharma and seeking refuge in higher remembrance.
Ancillary omen-knowledge; not a direct expression of the five defining Purāṇic topics.
Not sensing the lamp’s smell suggests pratyāhāra-like withdrawal or failing senses; ‘seeing oneself in another’s eyes’ points to dissociation/other-worldly perception—signs of the jīva preparing to depart the body.