Shloka 1
Adhyaya 10 — Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे … नाम नवमोऽध्यायः ।
दशमोऽध्यायः ।
जैमिनिरुवाच—
संशयं द्विजशार्दूलाः प्रब्रूत मम पृच्छतः ।
आविर्भावतिरोभावौ भूतानां यत्र संस्थितौ ॥
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe … nāma navamo 'dhyāyaḥ |
daśamo 'dhyāyaḥ |
jaiminir uvāca—
saṃśayaṃ dvijaśārdūlāḥ prabrūta mama pṛcchataḥ |
āvirbhāva-tirobhāvau bhūtānāṃ yatra saṃsthitau ||
આ રીતે શ્રી માર્કંડેય પુરાણનો નવમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો, જેમાં આડી અને બકના યુદ્ધનું વર્ણન છે. હવે દસમો અધ્યાય આરંભે છે. જૈમિનિ બોલ્યા—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ વ્યાઘ્રો, હું પૂછું છું તે સંશયનો નિવારણ કરો. પ્રાણીઓનું પ્રકટ થવું અને લીન થવું કયા આધાર પર સ્થિત છે?
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The chapter opens by placing existential questions—how beings appear and vanish—within a dharmic inquiry. The ethical implication is that understanding embodiment and its causes (karma, dharma, knowledge) is foundational to right conduct and liberation-oriented living.
Primarily touches Sarga/Pratisarga themes in a philosophical mode (appearance/disappearance of beings), preparing for karmic and cosmological explanation rather than narrating a specific manvantara episode here.
“Appearance and disappearance” can be read as the oscillation of consciousness with upādhis (limiting adjuncts): birth and death are surface-movements, while the deeper inquiry seeks the substrate (dharma/karma and ultimately brahman-like ground) upon which manifestation is superimposed.