Shloka 7
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
Devanagari script
सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् | समाहूयाब्रवीद् भद्रे का त्वं कि च चिकीर्षसि,वह एक वस्त्र धारण किये थी एवं अनाथा-सी जान पड़ती थी। ऐसे दिव्य रूपवाली तरुणीको उस अवस्थामें देखकर रानीने उसे अपने पास बुलाया और पूछा--“भद्रे! तुम कौन हो और क्या करना चाहती हो?”
Translation
તેણે તેને એવા દિવ્ય રૂપમાં, એક જ વસ્ત્ર ધારણ કરેલી અને અનાથ જેવી જોઈ રાણીએ તેને બોલાવી કહ્યું—“ભદ્રે! તું કોણ છે અને શું કરવા ઇચ્છે છે?”
Word by Word
साshe (that woman/queen)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
समीक्ष्यhaving seen/observed
समीक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम्-ईक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
तथा-रूपाम्of such a form/so beautiful-looking
तथा-रूपाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतथारूप (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अनाथाम्helpless, without protector
अनाथाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
एक-वाससम्wearing a single garment
एक-वाससम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकवासस् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
समाहूयhaving called (her) near/summoned
समाहूय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ह्वा
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
भद्रेO good lady!
भद्रे:
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
काwho?
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
किम्what?
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
चिकीर्षसिdo you wish/intend to do?
चिकीर्षसि:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (लट्), 2nd, Singular, Parasmaipada, Desiderative (सन्) stem: चिकीर्ष-
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes