Shloka 28
पाण्डवपरिचयः—विराटसभायां प्रकाशनम्
Identification of the Pāṇḍavas in Virāṭa’s Court
ततोअ्र्जुनो भीष्ममपास्य युद्धे विद्ध्वास्य यन्तारमरिष्ट थन्वा । तस्थौ विमुक्तो रथवृन्दमध्या- न्मेघं विदार्येव सहसत्ररश्मि:,ध्वजेन सर्वानिभि भूय शत्रून् सहेममालेन विराजमान: इस प्रकार अपने रथकी सुवर्णमालामण्डित ध्वजासे सम्पूर्ण शत्रुओंका तिरस्कार करके अर्जुन विजयोल्लाससे विशेष शोभा पाने लगे। कौरव चले गये, यह देखकर किरीटधारी अर्जुनको बड़ा हर्ष हुआ। उन्होंने मत्स्यनरेशके पुत्र उत्तरसे वहाँ इस प्रकार कहा --'राजकुमार! अब घोड़ोंको लौटाओ। तुम्हारी गौओंको जीत लिया गया और शत्रु भाग गये; इसलिये अब तुम आनन्दपूर्वक नगरकी ओर चलो”
tato 'rjuno bhīṣmam apāsya yuddhe viddhvāsya yantāram ariṣṭa-dhanvā | tasthau vimukto ratha-vṛnda-madhyān meghaṃ vidāryeva sahasra-raśmiḥ, dhvajena sarvān abhibhūya śatrūn sa-hema-mālena virājamānaḥ |
વૈશંપાયન બોલ્યા—પછી અરિષ્ટધન્વા અર્જુને યુદ્ધમાં ભીષ્મને બાજુએ રાખી તેમના સારથિને બાણથી વિદ્ધ કર્યો. રથોના સમૂહની વચ્ચે તે એવો ઊભો રહ્યો જાણે મેઘને ચીરી સહસ્રકિરણ સૂર્ય પ્રગટ થયો હોય. હેમમાલાથી શોભિત ધ્વજની તેજસ્વિતાથી તેણે શત્રુસેનાને દબાવી દીધી અને પોતાના ધ્વજના વૈભવથી જ વિરોધી દળને તુચ્છ કરતો જણાયો. કૌરવો પાછા હટતા દેખાઈ કિરીટધારી અર્જુન આનંદિત થયો અને મત્સ્યરાજના પુત્ર ઉત્તરાને કહ્યું—“રાજકુમાર! હવે ઘોડાઓ ફેરવો. તારા પશુ પાછા જીતાઈ ગયા છે અને શત્રુ ભાગી ગયા છે; તેથી આનંદપૂર્વક સુરક્ષિત રીતે નગર તરફ જા।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Heroic power is framed as protective duty: Arjuna’s prowess is used to recover stolen cattle and secure safe return, emphasizing kṣatriya-dharma—defending the vulnerable and restoring order rather than pursuing needless slaughter after victory.
Arjuna breaks through the enemy chariot formation, neutralizes Bhīṣma’s immediate support by striking the charioteer, and shines like the sun dispersing clouds. The Kauravas retreat; Arjuna, pleased, instructs Prince Uttara to turn the horses back and return to the city since the cattle are recovered and the enemy has fled.