Shloka 24
Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection
Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa
ततः सुविद्धा: सरथा: सनागा योधा विनेदुर्भरतर्षभाणाम् । अन्तर्हिता भीष्ममुखा: सहा श्वाः किरीटिना कीर्णरथा: पृषत्कै:,तदनन्तर कौरवसेनाके रथियों और हाथीसवारों-सहित सम्पूर्ण योद्धा अत्यन्त घायल होकर चीखने-चिल्लाने लगे। किरीटधारी पार्थके बाणोंसे रथ आच्छादित हो जानेके कारण भीष्म आदि सभी महारथी घोड़ोंसहित अदृश्य हो गये
tataḥ suviddhāḥ sarathāḥ sanāgā yodhā vinedur bharatarṣabhāṇām | antarhitā bhīṣmamukhāḥ sahāśvāḥ kirīṭinā kīrṇarathāḥ pṛṣatkaiḥ ||
ત્યારે કુરુસેનાના રથિયાં અને હાથીસવાર યોદ્ધાઓ સર્વત્ર બાણોથી વિદ્ધ થઈ વ્યથાથી ચીસો પાડવા લાગ્યા. અને કિરીટધારી અર્જુને ઘન શરવર્ષાથી તેમના રથોને ઢાંકી દીધા ત્યારે ભીષ્મપ્રમુખ શ્રેષ્ઠ મહારથીઓ અશ્વસહિત જાણે નજરથી ઓઝલ થઈ ગયા—શરવાવાઝોડામાં આચ્છન્ન થઈ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of war: even the greatest warriors can be reduced to helplessness amid violence, and martial glory quickly turns into suffering. It implicitly cautions that power and pride are fragile when driven by conflict, reinforcing the Mahābhārata’s recurring reflection on the cost of kṣatriya warfare.
After being struck repeatedly, the Kuru warriors—on chariots and elephants—cry out in pain. Arjuna (Kirīṭin) releases such a dense volley of arrows that Bhīṣma and other leading fighters, along with their horses, appear to disappear, their chariots completely obscured by the arrow-shower.