Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Virāṭa-parva Adhyāya 54 — Missile-Exchange and Tactical Redirection

Arjuna, Aśvatthāman, Karṇa

शोणाश्ववाहस्य हयान्‌ निहत्य वैकर्तनभ्रातुरदीनसत्त्व: । एकेन संग्रामजित: शरेण शिरो जहाराथ किरीटमाली,उनके हृदयमें दीनताका लेश भी नहीं था। वे सुन्दर किरीट और मालाओंसे अलंकृत थे। उन्होंने लाल घोड़ेवाले रथपर बैठकर अपने सामने आये हुए कर्णके भाई संग्रामजित्‌के घोड़ोंको मार डाला और एक बाणसे उसके मस्तकको भी धड़से अलग कर दिया

vaiśampāyana uvāca | śoṇāśvavāhasya hayān nihatya vaikartanabhrātur adīnasattvaḥ | ekena saṅgrāmajitaḥ śareṇa śiro jahārātha kirīṭamālī ||

જેનાં હૃદયમાં દૈન્યનો લેશ પણ ન હતો, જે સુંદર કિરીટ અને માળાઓથી અલંકૃત હતો—એ કિરીટમાળીએ લાલ ઘોડાંવાળા રથ પર સામે આવેલા વૈકર્તન (કર્ણ)ના ભાઈ સંગ્રામજિતના ઘોડાંને મારી નાખ્યા અને એક જ બાણથી તેનું મસ્તક ધડથી અલગ કરી દીધું।

शोणाश्ववाहस्यof the red-horse-driver / of him whose vehicle has red horses
शोणाश्ववाहस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootशोणाश्ववाह
FormMasculine, Genitive, Singular
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
निहत्यhaving slain
निहत्य:
Kriya (purvakala)
TypeVerb
Rootनि-हन्
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage), Non-finite
वैकर्तनभ्रातुःof Vaikartana's brother (i.e., Karna's brother)
वैकर्तनभ्रातुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवैकर्तनभ्रातृ
FormMasculine, Genitive, Singular
अदीनसत्त्वःone whose courage is not dejected; undaunted
अदीनसत्त्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootअदीनसत्त्व
FormMasculine, Nominative, Singular
एकेनwith one
एकेन:
Karana
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
संग्रामजितःof Saṅgrāmajit
संग्रामजितः:
Sambandha
TypeNoun
Rootसंग्रामजित्
FormMasculine, Genitive, Singular
शरेणwith an arrow
शरेण:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Singular
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
जहारhe took away / he cut off (lit. carried off)
जहार:
Kriya
TypeVerb
Rootहृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
किरीटमालीthe diademed one; wearer of a crown/garlanded
किरीटमाली:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटमालिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Saṅgrāmajit
K
Karṇa (Vaikartana)
R
red-horse chariot
H
horses
A
arrow
H
head (śiras)
D
diadem (kirīṭa)
G
garlands (mālā)

Educational Q&A

The verse highlights the warrior ideal of steadfastness (adīna-sattva) and decisive action in battle. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s recurring tension: valor and duty are praised, yet the narrative implicitly reminds the reader that triumph in war is inseparable from death and moral burden.

A diademed, garlanded warrior confronts Saṅgrāmajit (identified as Karṇa’s brother). He first kills Saṅgrāmajit’s horses—disabling the chariot—and then, with a single arrow, beheads Saṅgrāmajit.