Shloka 49
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
Devanagari script
न कर्मणि नियुक्त: सन् धनं किज्चिदपि स्पृशेत् । प्राप्रोति हि हरन् द्रव्यं बन्धनं यदि वा वधम्,यदि राजाने किसी कामपर नियुक्त किया हो, तो उसमें घूसके रूपमें थोड़ा भी धन न ले; क्योंकि जो इस प्रकार चोरीसे धन लेता है, उसे एक दिन बन्धन अथवा वधका दण्ड भोगना पड़ता है
Translation
રાજાએ કોઈ કામમાં નિયુક્ત કર્યો હોય તો તેમાં લાંચરૂપે થોડું પણ ધન સ્પર્શ ન કરવું; કારણ કે આ રીતે દ્રવ્ય હરણ કરનારને અંતે બંધન અથવા વધનો દંડ મળે છે.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
कर्मणिin (a) duty/task
कर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formneuter, locative, singular
नियुक्तःappointed/assigned
नियुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-युज्
Formmasculine, nominative, singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्
Formmasculine, nominative, singular
धनम्money/wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
Formneuter, accusative, singular
किञ्चित्any (even a little)
किञ्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
स्पृशेत्should touch/take
स्पृशेत्:
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formoptative, 3rd, singular, parasmaipada
प्राप्नोतिattains/gets
प्राप्नोति:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formpresent indicative, 3rd, singular, parasmaipada
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
हरन्stealing/taking away
हरन्:
Karta
TypeAdjective
Rootहृ
Formmasculine, nominative, singular
द्रव्यम्property/wealth
द्रव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formneuter, accusative, singular
बन्धनम्imprisonment/bondage
बन्धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootबन्धन
Formneuter, accusative, singular
यदिor if
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
वधम्killing/death (capital punishment)
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
धौग्य उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes