Shloka 19
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
बुद्धिमान् पुरुषको चाहिये कि वह राजाओंकी रानियोंसे मेल-जोल न करे और जो रनिवासमें आते-जाते हों, राजा जिनसे द्वेष रखते हों तथा जो लोग राजाका अहित चाहनेवाले हों, उनसे भी मैत्री स्थापित न करे ।। विदिते चास्य कुर्वीत कार्याणि सुलघून्यपि । एवं विचरतो राज्ञि न क्षतिर्जायते क्वचित्,छोटे-से-छोटे कार्य भी राजाको जनाकर ही करे। राजदरबारमें ऐसा आचरण करनेवाले मनुष्योंको कभी हानि नहीं उठानी पड़ती
dhaugyā uvāca | buddhimān puruṣaḥ kāryaḥ yathā rājñāṃ rājñībhiḥ saṃsargaṃ na kuryāt, antaḥpure ye ca gacchanti āgacchanti, rājñā yeṣu dveṣaḥ, ye ca rājño 'hitaṃ kāṅkṣanti, taiḥ saha maitrīṃ na kuryāt || vidite cāsya kurvīta kāryāṇi sulaghūny api | evaṃ vicarato rājñi na kṣatir jāyate kvacit ||
ધૌમ્ય બોલ્યા—બુદ્ધિમાન પુરુષે કદી રાજાઓની રાણીઓ સાથે ઘનિષ્ઠતા ન કરવી. જે અંતઃપુરમાં આવતાં-જતાં હોય, જેમને રાજા દ્વેષ કરે, અને જે રાજાનું અહિત ઇચ્છે—તેમની સાથે પણ મૈત્રી ન કરવી. નાનામાં નાનું કામ પણ રાજાને જાણ કરીને જ કરવું. રાજદરબારમાં જે આ રીતે વર્તે છે, તેને ક્યાંય હાનિ થતી નથી.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain strict prudence in royal service: avoid intimate ties with the queen’s quarters and with politically dangerous persons, and keep the king informed even about minor actions. This minimizes suspicion, intrigue, and personal risk.
A counselor figure (Dhaugyā) gives practical guidance on how to behave safely at a king’s court, warning against associations that can trigger royal suspicion or entangle one in palace politics.