Shloka 11
Virāṭa-parva Adhyāya 23: Report of the Slain Sūtaputras, Royal Orders, and Sairandhrī’s Return
Devanagari script
हियमाणा तु सा राजन् सूतपुत्रैरनिन्दिता । प्राक्रोशन्नाथमिच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती,राजन! सूतपुत्रोंद्वारा इस प्रकार ले जायी जाती हुई सती द्रौपदी सनाथा होकर भी [अनाथा-सी हो रही थी, वह] नाथ (रक्षक)-की इच्छा करती हुई जोर-जोरसे पुकारने लगी
Transliteration
hriyamāṇā tu sā rājan sūtaputrair aninditā | prākrośann ātham icchantī kṛṣṇā nāthavatī satī ||
Translation
રાજન! સૂતપુત્રો દ્વારા આ રીતે ખેંચી લઈ જવાતી અનિંદિતા કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) રક્ષકની ઇચ્છા કરીને ઉંચે સ્વરે આર્તનાદ કરવા લાગી; નાથવતી હોવા છતાં તેને જાણે અનાથ બનાવી દેવામાં આવી.
Word by Word
हियमाणाbeing carried away
हियमाणा:
Karta
TypeVerb
Rootहृ (धातु) → हियमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, कर्मणि, शानच् (वर्तमान कृदन्त)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सूतपुत्रैःby the charioteers' sons
सूतपुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अनिन्दिताblameless
अनिन्दिता:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राक्रोशत्cried out
प्राक्रोशत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + क्रुश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
नाथम्a protector/lord
नाथम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाथ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इच्छन्तीdesiring
इच्छन्ती:
Karta
TypeVerb
Rootइष् (धातु) → इच्छन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, कर्तरि, शतृ (वर्तमान कृदन्त)
कृष्णाKrishna (Draupadi)
कृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नाथवतीhaving a protector
नाथवती:
Karta
TypeAdjective
Rootनाथवत् → नाथवती
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सतीvirtuous/chaste
सती:
Karta
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त/प्रातिपदिक) → सती
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, शतृ/सत्-प्रातिपदिक (विशेषणरूपेण)
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaR
rājan (King Janamejaya, implied addressee)K
Kṛṣṇā (Draupadī)S
sūtaputras (sons of the sūta; Kīcaka’s followers/attendants)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes