Shloka 86
युधिछिर उवाच सन््तो दिग् जलमाकाशं गौरन्न प्रार्थना विषम् | श्राद्धस्य ब्राह्मण: काल: कथं वा यक्ष मन्यसे
yudhiṣṭhira uvāca—santo diśo jalam ākāśaṁ gaur annaṁ prārthanā viṣam | śrāddhasya brāhmaṇaḥ kālaḥ kathaṁ vā yakṣa manyase ||
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું— સદ્ગુણી પુરુષો જ દિશાઓ છે; આકાશ જ જળ છે; પૃથ્વી જ અન્ન છે; પ્રાર્થના/કામના જ વિષ છે; અને શ્રાદ્ધ માટે બ્રાહ્મણ જ કાળ (નિર્ણાયક અવસર) છે. હે યક્ષ, તું શું માને છે?॥
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
True orientation in life comes from the company and example of the virtuous; craving is spiritually toxic; and sacred duties like śrāddha depend not merely on clock-time but on the presence of the qualified Brāhmaṇa, who makes the rite timely and efficacious.
In the Yakṣa-prashna setting of the Vana Parva, Yudhiṣṭhira responds to the Yakṣa with paradoxical, value-laden identifications—redefining ‘direction,’ ‘water,’ ‘food,’ and ‘time’ in ethical and ritual terms—and then asks the Yakṣa’s view, continuing the dialogic test of wisdom and dharma.