Shloka 8

Guṇa-vibhāga and Prāṇa–Agni–Yoga Upadeśa (गुणविभाग तथा प्राण-अग्नि-योगोपदेश)

Devanagari script

पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु बृहदश्वो महीपति: । जगाम तपसे धीमांस्तपोवनममित्रहा,शत्रुओंका संहार करनेवाले बुद्धिमान्‌ राजा बृहदश्व॒ राजलक्ष्मीका भार पुत्रपर छोड़कर स्वयं तपस्याके लिये तपोवनमें चले गये

Transliteration

Mārkaṇḍeya uvāca | putrasaṅkrāmitāśrīs tu bṛhadaśvo mahīpatiḥ | jagāma tapase dhīmāṁs tapovanaṁ amitrahā ||

Translation

શત્રુહંતા ધીમાન રાજા બૃહદશ્વે રાજલક્ષ્મી અને રાજ્યભાર પુત્રને સોંપી પોતે તપ માટે તપોવન તરફ પ્રસ્થાન કર્યું।

Word by Word

• पुत्र: son
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Accusative (in compound, upapada), Singular

• संक्रामित: transferred/handed over
• Type: Adjective
• Root: सं-क्रम् (धातु) → संक्रामित (क्त)
• Form: Feminine (agreeing with श्रीः), Nominative, Singular

• श्रीः: royal fortune/splendour
• Type: Noun
• Root: श्री
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• बृहदश्वः: Bṛhadaśva
• बृहदश्वः: Karta
• Type: Noun
• Root: बृहदश्व
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महीपतिः: king (lord of the earth)
• महीपतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: महीपति
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• जगाम: went
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तपसे: for austerity
• तपसे: Sampradana
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Dative, Singular

• धीमान्: wise
• धीमान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: धीमन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तपोवनम्: forest of austerities/penance-grove
• तपोवनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तपोवन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अमित्रहा: slayer of foes
• अमित्रहा: Karta
• Type: Adjective
• Root: अमित्रहन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Bṛhadaśva
• son of Bṛhadaśva
• tapovana (forest of austerities)