Shloka 10
कण्वोपदेशः—नश्वरबलविवेकः तथा मातलिगुणकेश्याः आख्यानारम्भः
Kaṇva’s Counsel on Impermanent Power; Opening of the Mātali–Guṇakeśī Narrative
“उस समय सर्वथा निर्भय, उदार एवं विद्वान ब्राह्मणोंने बारंबार आत्मप्रशंसा करनेवाले उन नरेशको मना किया ।। निषिध्यमानो5प्यसकृत् पृच्छत्येव स वै द्विजान् । अतिमान श्रिया मत्तं तमूचुरब्राह्मिणास्तदा,“उनके मना करनेपर भी वे ब्राह्मणोंसे बार-बार प्रश्न करते ही रहे। उनका अहंकार बहुत बढ़ गया था। वे धन-वैभवके मदसे मतवाले हो गये थे। राजाको यही (बारंबार) प्रश्न दुहराते देख वेदके सिद्धान्तका साक्षात्कार करनेवाले महामना तपस्वी ब्राह्मण क्रोधसे तमतमा उठे और उनसे इस प्रकार बोले--
niṣidhyamāno 'py asakṛt pṛcchaty eva sa vai dvijān | atimānaḥ śriyā mattaṃ tam ūcur brāhmaṇās tadā ||
વારંવાર રોક્યા છતાં તે રાજા બ્રાહ્મણોને ફરી ફરી પ્રશ્ન કરતો જ રહ્યો. અતિશય અહંકારથી ફૂલેલો અને ઐશ્વર્યના મદમાં મત્ત બનીને તે અટકતો ન હતો. તેને એ જ પ્રશ્ન પુનઃપુનઃ પૂછતો જોઈ, વેદતત્ત્વના દર્શન કરનારા મહાત્મા તપસ્વી બ્રાહ્મણો ક્રોધે પ્રજ્વલિત થયા અને તેને આ રીતે બોલ્યા—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Repeated questioning driven by ego and self-praise is not genuine seeking; prosperity can intoxicate the mind, and dharmic counsel requires humility and restraint. When pride dominates, even wise teachers may respond with stern correction.
A king, despite being repeatedly discouraged, keeps pressing the Brahmins with the same questions. Seeing his arrogance and wealth-intoxication, the Brahmins become angry and prepare to answer him sharply.