Shloka 44
इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्
Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning
(तक्षापि स्वगृहं गत्वा नैव शंसति कस्यचित् | अथैनं नाभिजानन्ति वर्षमेक॑ तथागतम् ।। अथ संवत्सरे पूर्णे भूता: पशुपते: प्रभो । समाक्रोशन्त मघवान् नः प्रभुर्ब्रह्महा इति ।। तत इन्द्रो ब्रतं घोरमाचरत् पाकशासन: । तपसा च स संयुक्त: सह देवैर्मरुद्गणै: ।। समुद्रेषु पृथिव्यां च वनस्पतिषु स्त्रीषु च । विभज्य ब्रह्महत्यां च तान् वरैरप्पयपोजयत् ।। वरदस्तु वरं दत्त्वा पृथिव्यै सागराय च । वनस्पतिभ्य: स्त्रीभ्यश्न ब्रह्महत्यां नुनोद ताम् ।। ततस्तु शुद्धों भगवान् देवैलोंकैश्व पूजित: । इन्द्रस्थानमुपातिष्ठत् पूज्यमानो महर्षिभि: ।। ) उस बढ़ईने भी अपने घर जाकर किसीसे कुछ नहीं कहा। तदनन्तर इन्द्रने ऐसा काम किया है, यह एक वर्षतक किसीको मालूम नहीं हुआ। युधिष्ठिर! वर्ष पूर्ण होनेपर भगवान् पशुपतिके भूतगण यह हल्ला मचाने लगे कि हमारे स्वामी इन्द्र ब्रह्महत्यारे हैं। तब पाकशासन इन्द्रने ब्रह्महत्यासे मुक्ति पानेके लिये कठिन व्रतका आचरण किया। वे देवताओं तथा मरुद्गणोंके साथ तपस्यामें संलग्न हो गये। उन्होंने समुद्र, पृथ्वी, वृक्ष तथा स्त्रीसमुदायको अपनी ब्रह्महत्या बाँकर उन सबको अभीष्ट वरदान दिया। इस प्रकार वरदायक इन्द्रने पृथ्वी, समुद्र, वनस्पति तथा स्त्रियोंको वर देकर उस ब्रह्महत्याको दूर किया। तदनन्तर शुद्ध होकर भगवान् इन्द्र देवताओं, मनुष्यों तथा महर्षियोंसे पूजित होते हुए अपने इन्द्रपदपर आसीन हुए। मेने कृतार्थमात्मानं हत्वा शत्रुं सुरारिहा । त्वष्टा प्रजापति: श्रुत्वा शक्रेणाथ हतं सुतम्
takṣāpi svagṛhaṁ gatvā naiva śaṁsati kasyacit | athainaṁ nābhijānanti varṣam ekaṁ tathāgatam || atha saṁvatsare pūrṇe bhūtāḥ paśupateḥ prabho | samākrośanta maghavān naḥ prabhur brahmahā iti || tata indro vrataṁ ghoraṁ ācarat pākaśāsanaḥ | tapasā ca sa saṁyuktaḥ saha devair marudgaṇaiḥ || samudreṣu pṛthivyāṁ ca vanaspatiṣu strīṣu ca | vibhajya brahmahatyāṁ ca tān varair āpy apojayat || varadastu varaṁ dattvā pṛthivyai sāgarāya ca | vanaspatebhyaḥ strībhyaś ca brahmahatyāṁ nunoda tām || tatastu śuddho bhagavān devalokaiś ca pūjitaḥ | indrasthānam upātiṣṭhat pūjyamāno maharṣibhiḥ ||
શલ્ય બોલ્યા—એ વધઈ પણ પોતાના ઘેર પાછો ગયો અને કોઈને કશું કહ્યું નહીં. પૂરું એક વર્ષ સુધી કોઈને ખબર ન પડી કે ઇન્દ્રે આ કર્મ કર્યું છે. વર્ષ પૂરું થતાં ભગવાન પશુપતિના ભૂતગણોએ હાકલ કરી—‘મઘવાન, અમારા સ્વામી, બ્રહ્મહત્યારો છે!’ ત્યારે પાકશાસન ઇન્દ્રે બ્રહ્મહત્યાના પાપથી મુક્ત થવા માટે ઘોર વ્રત આચર્યું. દેવો અને મરુદ્ગણો સાથે તે તપસ્યામાં જોડાયો. તેણે તે બ્રહ્મહત્યાને સમુદ્ર, પૃથ્વી, વનસ્પતિઓ અને સ્ત્રીઓના સમૂહમાં વહેંચી દીધી અને ઇચ્છિત વરદાન આપી તેમને સંતોષ્યા. આ રીતે વરદાતા ઇન્દ્રે પૃથ્વી, સાગર, વનસ્પતિ અને સ્ત્રીઓને વર આપી તે બ્રહ્મહત્યાને પોતેથી દૂર કરી. ત્યારબાદ શુદ્ધ થઈ, દેવો દ્વારા સન્માનિત અને મહર્ષિઓ દ્વારા પૂજિત એવા ભગવાન ઇન્દ્રે ફરી પોતાના ઇન્દ્રપદને ધારણ કર્યું.
शल्य उवाच